به نقل از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، قباد مرادی در برنامه تلویزیونی با اشاره به اینکه مقاومت میکروبی یکی از ۱۰ تهدید اصلی سلامت بشر به شمار می‌رود، افزود: مصرف آنتی‌بیوتیک در ایران حدود ۲.۵ برابر میانگین جهانی است و بر اساس شاخص میزان مصرف، عدد ثبت‌شده برای کشور بیش از ۵۰ است؛ در حالی که میانگین جهانی حدود ۲۰ تا ۲۲ برآورد می‌شود.

وی با بیان اینکه کنترل مقاومت میکروبی تنها در حیطه مسئولیت وزارت بهداشت نیست، افزود: مصرف آنتی‌بیوتیک در انسان، دام و طیور و همچنین انتشار عوامل مقاوم از طریق محیط زیست، همگی در شکل‌گیری این مشکل نقش دارند. بنابراین، مقابله با آن نیازمند همکاری وزارت بهداشت، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاه‌های مسئول است.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت محدودسازی دسترسی بدون نسخه به آنتی‌بیوتیک‌ها اظهار کرد: در بسیاری از کشورها، داروخانه‌ها مجاز نیستند آنتی‌بیوتیک را بدون نسخه در اختیار افراد قرار دهند، اما در کشور ما همچنان امکان تهیه آسان برخی از این داروها وجود دارد و لازم است قوانین و سازوکارهای نظارتی در این زمینه بازنگری و تقویت شود.

مرادی، آگاهی‌رسانی عمومی را نخستین راهبرد مقابله با مقاومت میکروبی دانست و گفت: مردم باید بدانند که هر علامت سرماخوردگی یا عفونتی به معنای نیاز به مصرف آنتی‌بیوتیک نیست و مصرف نابجای این داروها می‌تواند به افزایش مقاومت میکروبی منجر شود.

وی بر ضرورت حساس‌سازی سیاست‌گذاران نسبت به ابعاد این تهدید و تقویت ساختارهای مسئول در زمینه کنترل و پایش مقاومت میکروبی تأکید کرد.

مرادی، اجرای برنامه مدیریت مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها (Antibiotic Stewardship) را از راهکارهای مهم کنترل مقاومت میکروبی عنوان کرد و افزود: در این برنامه باید تجویز آنتی‌بیوتیک در بیمارستان‌ها به موارد ضروری محدود شود و نوع دارو، مقدار مصرف و مدت درمان بر اساس نیاز واقعی بیمار تعیین شود.

وی با اشاره به دسته‌بندی آنتی‌بیوتیک‌ها در سه گروه دسترسی، نظارت و ذخیره (Access، Watch و Reserve) اظهار کرد: بر اساس توصیه‌های جهانی، بخش عمده مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها باید به گروه داروهای در دسترس اختصاص داشته باشد و داروهای گروه‌های نظارتی و ذخیره، با محدودیت و تحت نظارت تخصصی مصرف شوند.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به فعالیت نظام دیده‌بانی مقاومت میکروبی در کشور گفت: در حدود ۱۴ تا ۱۵ بیمارستان، سالانه نزدیک به ۳۰ هزار نمونه از بیماران از نظر مقاومت میکروبی بررسی می‌شود و اطلاعات حاصل از این پایش، امکان شناسایی الگوی مقاومت عوامل میکروبی را فراهم می‌کند.

وی با بیان اینکه برخی باکتری‌ها به میزان بالایی در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم شده‌اند، افزود: در برخی موارد میزان مقاومت به حدود ۹۳ درصد رسیده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد در مواجهه با بعضی عفونت‌ها، گزینه‌های درمانی بسیار محدود شده‌اند.

مرادی از انتشار گزارش‌های مرتبط با مقاومت میکروبی و عفونت‌های بیمارستانی خبر داد و گفت: اطلاعات بیماری‌های واگیر مهم، از جمله کووید و آنفلوانزا، نیز به‌صورت منظم و هفتگی در اختیار عموم قرار می‌گیرد.

وی با تشریح نظام دیده‌بانی عفونت‌های تنفسی در کشور اظهار کرد: این نظام در ۱۵ استان و با مشارکت مراکز سرپایی و بیمارستانی فعال است و از طریق بررسی هفتگی مراجعان و نمونه‌گیری، وضعیت گردش ویروس‌های آنفلوانزا و کووید را رصد می‌کند.

مرادی افزود: از ابتدای شهریور امسال، با افزایش موارد کووید و عبور میزان شناسایی این ویروس از هفت درصد، اطلاع‌رسانی و هشدارهای لازم آغاز شد. میزان کووید در مقطعی به ۲۲ درصد رسید، اما اکنون به حدود هشت درصد کاهش یافته است. در مقابل، روند ابتلا به آنفلوانزا افزایشی بوده و در حال حاضر حدود ۲۶ درصد افرادی که با علائم عفونت تنفسی مراجعه می‌کنند، به این بیماری مبتلا هستند.

رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به اینکه عبور میزان شناسایی ویروس‌ها از آستانه هشدار ۱۰ درصد، مبنای اطلاع‌رسانی عمومی قرار می‌گیرد، بر ضرورت رعایت توصیه‌های بهداشتی، به‌ویژه برای سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای تأکید کرد.

مرادی با اشاره به دشواری‌های تأمین واکسن در شرایط محدودیت‌های بین‌المللی گفت: در حال حاضر، تقریباً همه واکسن‌های مورد نیاز برنامه واکسیناسیون کودکان در دسترس است و این موضوع حاصل تلاش و پیگیری مجموعه وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو و سایر بخش‌های مرتبط بوده است.

وی با اشاره به محدودیت‌های تأمین واکسن آنفلوانزا از برخی کشورهای اروپایی در سال جاری افزود: با وجود دشواری‌های موجود، بخشی از نیاز کشور از مسیرهای جایگزین تأمین و واکسن در داروخانه‌ها و مراکز بهداشتی برای گروه‌های در معرض خطر، از جمله زنان باردار، سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، توزیع شده است.

مرادی، کاهش میزان مصرف آنتی‌بیوتیک و مهار روند افزایش مقاومت میکروبی را از شاخص‌های اصلی ارزیابی موفقیت برنامه‌های مقابله با این تهدید دانست و بر ضرورت استمرار پایش، اصلاح سیاست‌های تجویز و تقویت همکاری بین‌بخشی تأکید کرد.