، غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پنجمین دوره آیین نکوداشت چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی، با بیان اینکه فرهنگ برای جامعه به منزله شخصیت برای فرد است، اظهار کرد: همان‌طور که هر فرد به سبب شخصیت خود هویت واقعی و تمایز از دیگران پیدا می‌کند، ملت‌ها و جوامع نیز با فرهنگشان از یکدیگر متمایز می‌شوند.

وی افزود: اگر شخصیت یک فرد را به عناصر سازنده آن تفکیک کنیم، با مؤلفه‌هایی مانند حافظه، عادت، زبان، ذوق، آگاهی، حیرت و کار و تولید مواجه می‌شویم و در جامعه نیز برای هر یک از این عناصر، واقعیتی فرهنگی وجود دارد.

حدادعادل ادامه داد: همان‌طور که انسان حافظه دارد، جامعه نیز تاریخ دارد؛ تاریخ در واقع حافظه جمعی یک ملت است. سنت نیز در جامعه، همان نقشی را دارد که عادت در شخصیت فرد ایفا می‌کند. همچنین زبان و ادبیات، علم، فلسفه و فناوری را می‌توان از دیگر عناصر متناظر شخصیت فرد و فرهنگ جامعه دانست.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به دشواری تعریف فرهنگ گفت: برای فرهنگ تاکنون تعریف‌های متعددی ارائه شده و بنده نیز درصدد ارائه تعریف جدیدی نیستم، اما فرهنگ وجود دارد و ممکن است همیشه احساس نشود؛ چرا که انسان زمانی بیشتر نسبت به فرهنگ خودآگاهی پیدا می‌کند که از آن فاصله بگیرد.

وی با اشاره به تشبیه فرهنگ به هوا اظهار کرد: رهبر شهید ما فرهنگ را به هوا تشبیه کرده و فرموده بود فرهنگ مانند هواست؛ تا زمانی که وجود دارد کسی به آن توجه نمی‌کند، اما وقتی اختلالی در هوا ایجاد شود، تازه متوجه می‌شویم تا چه اندازه به آن نیازمندیم.

حدادعادل با تأکید بر جایگاه فرهنگ در هویت ایرانی گفت: ما به ملتی تعلق داریم که به فرهنگ شناخته شده است؛ ملتی کهن و چند هزار ساله که استمرار هویت خود را در طول تاریخ حفظ کرده است. در تاریخ بشر، ملت‌های اندکی توانسته‌اند از آغاز پیدایش خود تا امروز هویتی مستمر داشته باشند و ملت ایران یکی از این ملت‌های بزرگ است.

وی تصریح کرد: اقتدار حقیقی این ملت، اقتدار فرهنگی است و شایستگی هر ملتی به فرهنگ آن بستگی دارد. ممکن است کشوری از سلاح‌های فراوان و قدرت نظامی برخوردار باشد، اما این قدرت الزاماً موجب محبوبیت و احترام آن در جهان نمی‌شود.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه به برخی جلوه‌های فرهنگ ایرانی اشاره کرد و گفت: سفره ایرانی، قنات، فرش، بازار، معماری، بازی‌ها و جشن‌ها، علم، نوروز، عاشورا، کتاب، ربع رشیدی و زبان و ادبیات فارسی، بخشی از عناصر مهم فرهنگ ایران هستند.

حدادعادل با اشاره به فناوری و دانش ایرانی در ساخت قنات افزود: قنات یکی از معجزات تاریخ ایران است. اینکه ایرانیان در هزاران سال پیش با ابزارهای ابتدایی توانسته‌اند تونل‌هایی چندین کیلومتری در زیر زمین حفر کنند و آب را از کوهستان به دشت برسانند، نشان‌دهنده دانش، توانایی و خلاقیت ایرانیان است.

وی زبان فارسی را یکی از مهم‌ترین جلوه‌های فرهنگ ایرانی و اسلامی دانست و گفت: زبان فارسی بیش از هر عنصر دیگری آینه و مظهر فرهنگ ایرانی و اسلامی ماست.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچنین با اشاره به دیدگاه نیچه درباره فرهنگ اظهار کرد: نیچه فرهنگ را «وحدت سبک هنرهای مختلف» می‌داند؛ یعنی در جامعه‌ای که فرهنگ حاکم است، انسان از موسیقی، خوشنویسی، نقاشی و دیگر هنرها درکی هماهنگ و مرتبط پیدا می‌کند.

وی  با تأکید بر گستردگی جلوه‌های فرهنگ ایرانی خاطرنشان کرد: از سفره ایرانی تا معماری، موسیقی، بازار، کتاب و هنر، جلوه‌های گوناگونی از فرهنگ ایران را می‌توان مشاهده کرد و این مجموعه، تصویری از عظمت و هویت فرهنگی ملت ایران ارائه می‌دهد.