، در روزهایی که کشور تحت شرایط ناشی از «جنگ تحمیلی سوم» شاهد پایداری و استقامت در تمامی عرصه‌هاست، دستگاه قضا با تکیه بر توان داخلی، تحولی بنیادین را در زیست‌بوم دادرسی الکترونیک رقم زد.

محمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه در تشریح این دستاورد اظهار داشت: هوشمندسازی عدلیه بدون وقفه ادامه دارد و با خودکارسازی فرآیند ابلاغ، یکی از اصلی‌ترین عوامل تأخیر در رسیدگی به پرونده‌ها مرتفع شده است.

این فناوری که پس از گذر از مراحل آزمایشی موفق در استان خراسان جنوبی، اکنون به پهنه کشوری تسری یافته است، با پایش نظام‌مند پرونده‌ها در پایان وقت اداری، از تضییع حقوق اصحاب دعوی ناشی از خطای انسانی یا تراکم کاری شعب جلوگیری می‌کند. در این سازوکار، چنانچه ابلاغیه‌ای در موعد مقرر صادر نشود، سامانه به صورت خودکار و هوشمند اقدام به صدور و ارسال آن به کارتابل «ثنا» می‌کند.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این طرح برای مراجعان، کاهش زمان انتظار و جلوگیری از اطاله دادرسی است. پیش از این، تأخیر در ابلاغ به‌دلیل خطای انسانی یا تراکم کاری می‌توانست بر مواعد قانونی طرفین تأثیر بگذارد. اما اکنون، ابلاغ‌ها در سریع‌ترین زمان ممکن انجام می‌شود و امکان بهره‌مندی دقیق‌تر از حقوق قانونی برای طرفین پرونده فراهم شده است.

خودکارسازی فرآیند ابلاغ، شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری را در فرآیند رسیدگی قضایی افزایش داده و دیگر نگرانی از بابت فراموشی یا تأخیر در ثبت ابلاغ وجود ندارد؛ چرا که سامانه به‌صورت نظام‌مند این وظیفه را انجام می‌دهد و این موضوع نقش مهمی در ارتقای اعتماد عمومی به نظام قضایی ایفا می‌کند.

از دیگر مزایای این طرح، کاهش چشمگیر نیاز به مراجعات حضوری و پیگیری‌های مکرر است. با انجام خودکار ابلاغ‌ها، تماس با شعب و مراجعات فیزیکی به حداقل خواهد رسید و در نتیجه، هزینه‌های زمانی و مالی مراجعان نیز کاهش خواهد یافت.

برای قوه قضاییه نیز این اقدام، مزیت‌های قابل توجهی به همراه دارد. حذف دخالت انسانی در یک فرآیند تکراری و حجیم، ضمن کاهش خطا، موجب آزادسازی ظرفیت نیروی انسانی برای تمرکز بر امور تخصصی‌تر و تحلیلی می‌شود.

با اجرای سراسری خودکارسازی فرآیند ابلاغ، فرآیند ابلاغ در تمامی شعب و استان‌ها به‌صورت یکسان و استاندارد انجام می‌شود و این یکپارچگی، به کاهش تفاوت‌های رویه‌ای و در نهایت، تحقق بهتر عدالت قضایی منجر خواهد شد.

از منظر مدیریتی نیز، این طرح امکان تولید داده‌های دقیق و قابل تحلیل درباره زمان‌بندی ابلاغ‌ها، عملکرد شعب و شناسایی گلوگاه‌ها را فراهم می‌کند که می‌توانند مبنای سیاست‌گذاری‌های کلان و بهبود مستمر فرآیندهای قضایی قرار گیرند.

خودکارسازی ابلاغ دادنامه و اجرائیه، صرفاً یک بهبود اداری نیست، بلکه گامی زیرساختی در مسیر تحول دیجیتال دستگاه قضا محسوب می‌شود که همزمان سه هدف کلیدی «سرعت»، «دقت» و «عدالت» را در فرآیند ابلاغ محقق می‌کند و چشم‌انداز تازه‌ای از «عدالت هوشمند» را پیش روی نظام قضایی کشور قرار می‌دهد.