، علی دارابی با اشاره به پیروزی ایران در جنگ ترکیبی، از آسیب‌دیدگی ۱۴۰ اثر تاریخی و موزه‌ای خبر داد و بر ضرورت مستندنگاری دقیق، ثبت ملی مکان‌ـ‌رویدادها، تقویت تاب‌آوری و بازتعریف راهبردهای صیانت از میراث‌فرهنگی در دوران «صلح مسلح» تاکید کرد.

نشست سراسری معاونت میراث‌فرهنگی با حضور معاونان میراث‌ فرهنگی استان‌ها، مدیران پایگاه‌ها، موزه‌ها و اماکن فرهنگی‌تاریخی، یکشنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ در سالن فجر وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی برگزار شد. بنابر آنچه روابط عمومی وزارت میراث فرهنگی اعلام کرده است این نشست راهبردی با هدف ارزیابی پیامدهای جنگ اخیر، تبیین اقدامات حفاظتی و ترسیم نقشه راه آینده این حوزه برگزار شد.

علی دارابی، معاون میراث‌ فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، ‌ گردشگری و صنایع دستی با تبیین ابعاد راهبردی تحولات اخیر، اظهار کرد: ایران در جنگی که با طراحی و پشتیبانی دو قدرت اتمی جهان شکل گرفت، به پیروزی دست یافت؛ چراکه هدف دشمن تجزیه کشور بود، اما ایستادگی ملت ایران در سایه رهبری بصیر، توان نیروهای مسلح و همراهی دولت، این سناریو را ناکام گذاشت.

او با اشاره به شرایط کنونی کشور، تاکید کرد: اکنون در وضعیت صلح مسلح قرار داریم و این وضعیت، ضرورت هوشیاری، آمادگی و بازتعریف سازوکارهای حفاظتی در حوزه میراث‌فرهنگی را دوچندان می‌کند.

دارابی با قدردانی از تلاش‌های فعالان این حوزه در روزهای جنگ و نوروز، اظهار کرد: اقدامات انجام‌شده در صیانت از میراث‌ فرهنگی در این مقطع حساس، جلوه‌ای از تعهد حرفه‌ای و ملی همکاران بود که شایسته تقدیر است.

قائم‌ مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با ارائه آماری از خسارات وارد شده، گفت: در جریان جنگ، بیش از ۱۴۰ اثر میراثی، شامل چندین اثر ثبت جهانی و ده‌ها موزه، دچار آسیب شده‌اند.

او همچنین با اشاره به حجم گسترده حملات افزود: بسیاری از نقاط در کشور هدف بمباران قرار گرفت و در این میان، ثبت مکان‌ـ‌رویدادهای مرتبط با جنگ، به‌عنوان بخشی از حافظه تاریخی ملت، باید در دستور کار قرار گیرد.

دارابی همچنین بر مستندنگاری دقیق خسارات، استمرار حفاظت از اشیای تاریخی در مخازن امن و اولویت‌بخشی به صیانت از میراث‌ فرهنگی تاکید کرد.

معاون میراث فرهنگی کشور بهره‌گیری از ظرفیت مرمتگران، استادکاران، مشارکت بخش‌خصوصی و انجمن‌های خیرین را از الزامات دوره بازسازی دانست و بر تدوین تقویم رویدادهای خلاقانه برای معرفی میراث‌ فرهنگی و نیز نقش‌آفرینی سمن‌ها در این عرصه تاکید کرد.

او همچنین برگزاری نشست‌های علمی و تخصصی در سطح استان‌ها را برای ارتقای گفتمان کارشناسی ضروری خواند.

فاطمه داوری، دستیار معاون میراث‌ فرهنگی با ارائه گزارشی جامع با عنوان «زخمی بر پیکره تاریخ؛ میراث‌ فرهنگی و موزه‌های ایران در تهاجم نظامی»، به تشریح ابعاد خسارات و اقدامات انجام‌شده پرداخت.

او با بیان اینکه ۱۴۰ اثر و موزه در این جنگ آسیب دیده‌اند، یادآور شد: این خسارات شامل آثار ثبت‌جهانی، ده‌ها موزه، بافت‌های تاریخی شهری در ۱۷ استان است که تهران با بیشترین میزان آسیب در صدر قرار دارد.

دستیار معاون میراث‌ فرهنگی همچنین به اقدامات ملی و بین‌المللی در این‌باره اشاره کرد و گفت: انجام مکاتبات بین‌المللی و ارسال پرونده ده‌ها اثر به یونسکو، در راستای ثبت و پیگیری حقوقی این خسارات انجام شده است.

داوری با تاکید بر اهمیت ثبت «مکان‌ـ‌رویداد» ها افزود: این بناها اسناد زنده تاریخ معاصرند و باید با حفظ شواهد، برای ثبت ملی و روایت‌سازی تاریخی مورد توجه قرار گیرند.

او همچنین از تدوین بسته‌های تأمین مالی برای مرمت آثار و موزه‌ها، اعم از دولتی و خصوصی، به‌عنوان یکی از برنامه‌های پیش‌رو نام برد.

در بخش دیگری از این نشست، برگزاری روز بناها و محوطه‌های تاریخی در ۲۹ فروردین با شعار «میراث زنده، واکنش اضطراری» مورد تاکید قرار گرفت؛ رویدادی که با هدف تقویت آمادگی، تاب‌آوری و نمایش همبستگی اجتماعی در برابر تخریب میراث‌ فرهنگی برگزار خواهد شد.

فرهاد عزیزی، مدیرکل پایگاه‌های ملی و جهانی نیز با تحلیل شرایط بازگشایی اماکن، بر ضرورت نمایش ثبات و اقتدار ملی، تقویت روحیه عمومی، تداوم حفاظت، حمایت از جوامع محلی و مقابله با جنگ روانی تاکید کرد.

علیرضا ایزدی،  مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی نیز بر ضرورت تشکیل شوراهای فنی در استان‌ها، دقت در فرآیندهای کارشناسی، پرهیز از ارائه آمارهای غیرمستند و ارزیابی دقیق مقاومت مرمت‌های پیشین تاکید کرد.