سعید خادمی مشاور رئیس سازمان بهزیستی در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری موج، با تسلیت شهادت رهبرمعظم انقلاب حضرت آیت الله سید علی خامنه‌ای، جمعی از فرماندهان و هموطنانمان در جنگ تحمیلی سوم، اظهار داشت: در علم روان‌شناسی اجتماعی یک اصل شناخته‌شده وجود دارد و آن این است که در شرایط بحران، انسان‌ها به طور طبیعی به سمت «همگرایی اجتماعی» حرکت می‌کنند. حضور در کنار یکدیگر باعث می‌شود احساس تنهایی و انزوا کاهش پیدا کند و افراد متوجه شوند که تجربه و نگرانی‌هایشان مشترک است. همین درک مشترک، سطح اضطراب را پایین می‌آورد.

وی با بیان اینکه تجمع‌های اجتماعی می‌توانند احساس «حمایت اجتماعی» را تقویت کنند، افزود: تحقیقات نشان می‌دهد وقتی افراد احساس می‌کنند بخشی از یک جمع همدل هستند، تاب‌آوری روانی آن‌ها در برابر فشارها افزایش پیدا می‌کند. در واقع افراد نه فقط برای خودشان، بلکه برای یک «ما»ی بزرگ‌تر معنا پیدا می‌کنند.

خادمی بیان کرد: نکته مهم دیگر تقویت امید اجتماعی است. وقتی افراد در کنار هم قرار می‌گیرند، پیام نانوشته‌ای به یکدیگر منتقل می‌شود که جامعه هنوز زنده، فعال و همراه است. همین احساس همراهی می‌تواند در سطح ملی به تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش توان جامعه برای عبور از شرایط دشوار کمک کند.

مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور خاطرنشان کرد: اگر این تجمع‌ها در فضایی آرام، همدلانه و همراه با احترام متقابل شکل بگیرد، می‌تواند علاوه بر بعد اجتماعی، یک کارکرد مهم در تقویت سلامت روان جامعه و افزایش همبستگی ملی داشته باشد.

خادمی با اشاره به اینکه جوانان بیش از هر گروه دیگری به احساس «تعلق» و «معنا» در زندگی اجتماعی نیاز دارند، عنوان کرد؛ یکی از چالش‌های روانی نسل جوان در بسیاری از جوامع امروز، احساس جداافتادگی یا بی‌تأثیری در تحولات اجتماعی است. حضور در جمع‌های اجتماعی می‌تواند این احساس را تغییر دهد و تجربه‌ای از مشارکت واقعی در زندگی اجتماعی ایجاد کند.

وی گفت: از منظر روان‌شناسی اجتماعی، وقتی جوانان خود را بخشی از یک جمع بزرگ‌تر می‌بینند، هویت اجتماعی آن‌ها تقویت می‌شود. این احساس که «من تنها نیستم و بخشی از یک جامعه هستم» می‌تواند به افزایش اعتماد به نفس اجتماعی و احساس مسئولیت جمعی کمک کند.

مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اینکه این حضور می‌تواند زمینه‌ای برای شکل‌گیری همدلی بین نسل‌ها فراهم کند، افزود: وقتی افراد با سنین و تجربیات مختلف در کنار هم قرار می‌گیرند، نوعی گفت‌وگوی اجتماعی شکل می‌گیرد که به درک متقابل و کاهش فاصله‌های نسلی کمک می‌کند.

وی بیان کرد: وقتی جامعه وارد دوره‌های بحرانی می‌شود، بزرگ‌ترین تهدید روانی، حس بی‌معنایی و بی‌اختیاری است. حضور مردم در کنار یکدیگر می‌تواند این حس را از بین ببرد، چون افراد به شکل ناخودآگاه درمی‌یابند که هنوز «قادر به کنش» هستند. این دقیقاً چیزی است که روان‌شناسی آن را Self-efficacy جمعی یا *خودکارآمدی جمعی* می‌نامن ؛ یعنی باور مشترک به اینکه “ما می‌توانیم تأثیر بگذاریم”. این حس یکی از قوی‌ترین محافظ‌های روانی در شرایط فشار است.

وی با عنوان اینکه از منظر علمی، تجمع‌های جمعی نقش همان «حمایت اجتماعی» را دارند که در پژوهش‌ها ثابت شده می‌تواند پاسخ فیزیولوژیک به استرس را تا چند برابر کاهش دهد، تصریح کرد: وقتی افراد دچار اضطراب یا سوگ‌اند، بودن در کنار دیگران باعث آزاد شدن اکسی‌توسین و سروتونین می‌شود؛ دو هورمون کلیدی آرامش و تعلق. به همین دلیل است که حتی یک حضور کوتاه در جمع‌های همدل می‌تواند اضطراب را کاهش دهد و سطح امید را بالا ببرد.

خادمی عنوان کرد: از طرف دیگر، این حضور معنای مشترک خلق می‌کند. وقتی افراد احساس کنند اقدامی که انجام می‌دهند «معنا» دارد، حتی اگر کوچک باشد، مغز به جای ترشح هورمون‌های استرسی مثل کورتیزول، واکنش‌های انگیزشی فعال می‌کند. در نتیجه سطح افسردگی و بی‌قدرتی پایین می‌آید، و جامعه وارد چرخه مثبت تاب‌آوری می‌شود، به همین دلیل حضور شبانه مردم را نباید فقط از منظر شور و هیجان دید؛ این رفتار در عمق خود مکانیسمی برای حفظ سلامت روان جمعی است. 

خادمی عنوان کرد:تجربه بسیاری از جوامع در بحران‌های بزرگ نشان می‌دهد که حضور مردم در کنار یکدیگر می‌تواند به شکل‌گیری نوعی «سرمایه روانی جمعی» کمک کند. وقتی افراد در یک فضای مشترک قرار می‌گیرند، پیام اصلی که منتقل می‌شود این است که جامعه هنوز فعال، همدل و زنده است. همین احساس مشترک می‌تواند به کاهش حس تنهایی و افزایش اعتماد اجتماعی کمک کند.

وی عنوان کرد: هرچه شبکه‌های حمایت اجتماعی در یک جامعه گسترده‌تر باشد، میزان تاب‌آوری آن جامعه در برابر بحران‌ها بیشتر خواهد بود. تجمع‌های اجتماعی اگر در فضایی آرام و مسئولانه شکل بگیرند، می‌توانند به تقویت همین شبکه‌ها کمک کنند؛ یعنی افراد یکدیگر را ببینند، با هم گفتگو کنند و احساس کنند بخشی از یک جامعه بزرگ‌تر هستند که سرنوشت مشترکی دارند.

مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: نکته مهم دیگر این است که چنین فضاهایی می‌تواند نوعی اعتماد ملی ایجاد کند. وقتی افراد می‌بینند که دیگران نیز دغدغه‌ها و امیدهای مشابهی دارند، احساس تعلق به جامعه و کشورشان تقویت می‌شود. این احساس تعلق، یکی از مهم‌ترین منابع قدرت روانی هر ملت است.

وی افزود: در کنار این ظرفیت، خدماتی مانند سامانه ۱۲۳ اورژانس اجتماعی و خط مشاوره روانشناسی ۱۴۸۰ نیز امکان دسترسی سریع مردم به حمایت تخصصی را فراهم می‌کنند. مجموعه این اقدامات در واقع یک شبکه حمایت روانی را شکل می‌دهد که هدف آن کاهش فشارهای روحی پس از بحران و کمک به بازگشت آرامش و تعادل روانی در جامعه است.