، در رویدادی تاریخی و فراملی، کنفرانس عمومی چهل‌وسوم یونسکو در شهر سمرقند در تاریخ ۱۵ آبان ۱۴۰۴ (۶ نوامبر ۲۰۲۵)، منشور کوروش کبیر را به‌عنوان یکی از نخستین اسناد جهانی حقوق بشر به رسمیت شناخت. تصویب این قطعنامه با اجماع کامل اعضای یونسکو، جایگاهی ممتاز برای میراث باستانی ایران در نظام بین‌المللی حقوق بشر رقم زد.

بر اساس متن مصوبه، منشور کوروش «نخستین نمود مکتوب از اصول آزادی، عدالت، مدارا و احترام به تنوع فرهنگی» معرفی شده و یونسکو مأمور شده است که ارزش‌های این سند را در چارچوب برنامه‌های آموزشی، فرهنگی و گفت‌وگوی بین‌فرهنگی خود گسترش دهد.

این تصمیم، حاصل همکاری دیپلماتیک ایران ، تاجیکستان ، عراق و  تلاش‌های مستمر احمد پاکتچی، سفیر و نماینده دائم ایران در یونسکو، و حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، با پشتیبانی حسین سیمایی، وزیر علوم و رئیس کمیسیون مذکور است.

کشورهایی چون مصر، عراق، هند، کلمبیا، نیجریه، الجزایر، پاکستان، بنگلادش، کنیا، سنگال، ارمنستان و لهستان نیز با امضای قطعنامه، حمایت خود را از این ابتکار فرهنگی اعلام کردند. تحلیل‌گران فرهنگی این همگرایی را نشانه‌ای از پذیرش نقش تمدن ایرانی در بنیان‌گذاری اخلاق جهانی دانسته‌اند.

در متن رسمی مصوبه آمده است که آموزه‌های برگرفته از منشور کوروش با اهداف توسعه پایدار، به‌ویژه هدف ۱۶ (صلح، عدالت و نهادهای قوی) و هدف ۱۷ (مشارکت برای توسعه) پیوند مستقیم دارد. این سند، صیانت از کرامت انسانی و همکاری فرهنگی را محور ساخت جامعه‌ای فراگیر و پایدار می‌داند.

حسن فرطوسی در سخنرانی خود در نشست سمرقند تأکید کرد که تصویب این قطعنامه تنها موفقیتی ملی نیست، بلکه تأیید جهانی بر این واقعیت تاریخی است که مفهوم احترام به انسان، از دل تمدن ایرانی برخاسته و به جهان معرفی شده است.

این نخستین بار است که یک artifact (اثر باستانی) ایرانی در یونسکو به‌طور رسمی «به‌عنوان منشور جهانی حقوق بشر» شناخته می‌شود؛ رویدادی که نه‌تنها میراث فرهنگی ایران را برجسته می‌کند، بلکه پلی میان گذشته باستانی و ارزش‌های انسان‌محور عصر مدرن می‌سازد.

به تعبیر ناظران بین‌المللی حاضر در نشست، طنین منشور کوروش در سمرقند، یادآور آن است که اندیشه ایرانی از آغاز تاریخ، حامل پیام همزیستی، عدالت و احترام متقابل بوده است؛ پیامی که امروز بار دیگر در قلب نهاد فرهنگی جهان منعکس شد.