، سردار محمود توکلی جانشین فرمانده سپاه حضرت محمد رسول‌الله (ص) تهران بزرگ، صبح سه‌شنبه ۲۰ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در نشست خبری که در محوطه باغ‌موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار شد، به تشریح پویش کاشت ۳۱۳ هزار نهال امید پرداخت و با اشاره به جایگاه درختکاری در سنت‌های ملی و آموزه‌های دینی اظهار کرد: درختکاری سنتی دیرینه در ایران و بسیاری از کشورهای جهان است و در دین مبین اسلام نیز بر این سنت حسنه تأکید فراوانی شده است.

وی افزود: در روایتی از امام صادق (ع) نیز بر کاشتن درخت، آبیاری و مراقبت از آن تأکید و سفارش شده است. همچنین در سیره شهید ایران نیز توجه ویژه‌ای به این موضوع وجود داشت و هر سال شاهد حضور شخصی ایشان برای کاشت نهال و توصیه مردم به گرامیداشت این سنت حسنه بودیم.

جانشین فرمانده سپاه تهران بزرگ با اشاره به پیام مقام معظم رهبری در ابتدای سال درباره کاشت نهال امید در کشور گفت: در راستای تأکیدات دینی، سنت‌های ملی و توصیه‌های مطرح‌شده، سپاه تهران از فروردین‌ماه امسال درصدد آغاز یک پویش و حرکت در زمینه درختکاری و توسعه فضای سبز در سطح تهران برآمد و کاشت ۳۱۳ هزار نهال امید را در دستور کار قرار داد. این طرح با هدف امیدآفرینی، ایجاد نشاط در جامعه، حرکت در مسیر پاسداشت محیط زیست و فضای سبز و همچنین گرامیداشت یاد و خاطره شهدا برنامه‌ریزی شده است.

سردار توکلی ادامه داد: این حرکت از روز دوشنبه ۲۵ آبان‌ماه در سطح تهران و در محلات، مدارس، بوستان‌ها و پارک‌های جنگلی آغاز می‌شود. برای اجرای این برنامه حدود ۱۳۰ قطعه در نقاط مختلف شهر انتخاب شده است که در آنها کاشت نهال و برنامه‌های فرهنگی حاشیه آن اجرا خواهد شد. این حرکت تا پایان سال ادامه پیدا می‌کند و به‌عنوان برنامه‌ای مستمر دنبال خواهد شد. همچنین برنامه‌ریزی ما این است که طی چهار سال، یک میلیون نهال در قالب این طرح در سطح شهر تهران کاشته شود.

وی درباره تفاوت این پویش با برنامه‌های قبلی درختکاری اظهار کرد: یکی از تفاوت‌های این برنامه، استمرار آن طی یک دوره چهار ساله و اجرای آن در روزها و ایام مختلف سال است. همان‌طور که می‌دانید، از نظر فنی در فصل پاییز و بهار امکان درختکاری وجود دارد. نهال‌هایی که برای این طرح در نظر گرفته شده‌اند، همراه با گلدان‌های نایلونی هستند و از آنجا که درختان عمدتاً در خواب زمستانی قرار دارند، کاشت آنها در فصل سرد پاییز و زمستان نیز امکان‌پذیر است و می‌توان این روند را ادامه داد.

جانشین فرمانده سپاه تهران بزرگ با اشاره به پیش‌بینی سازوکاری برای مراقبت از نهال‌ها عنوان کرد: به مدت شش ماه، نگهداری و مراقبت از نهال‌های کاشته‌شده در دستور کار قرار دارد. هر نهال در موقعیت جغرافیایی محل کاشت، کد مشخصی دریافت می‌کند و پلاکی نیز برای آن در نظر گرفته می‌شود که بخشی از آن به فرد کاشت‌کننده تحویل خواهد شد. به این ترتیب، افرادی که درختی را به نیت شهدا، شهید ایران یا حتی اموات خود می‌کارند، می‌توانند در آینده محل آن را پیدا کنند، وضعیتش را پیگیری کنند و در صورت خشک شدن، برای کاشت مجدد نهال اقدام کنند.

سردار توکلی با اشاره به همکاری دستگاه‌های مختلف برای اجرای این طرح افزود: در مناطق مختلف شهر تهران، با کمک شهرداری، سایر ارگان‌ها و دستگاه‌های مرتبط، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان جنگل‌ها و مراتع، نهال‌ها تهیه و قطعات مورد نیاز اختصاص داده می‌شود. ظرفیت این قطعات متناسب با منطقه و وسعت آنها متفاوت است و از قطعاتی با ظرفیت ۳۱۳ نهال تا ۱۱۰، ۴۰ و حتی ۱۲ نهال را شامل می‌شود. در این نقاط، درختان متناسب با شرایط جغرافیایی و آب‌وهوایی و پهنه‌های ارتفاعی مختلف تهران که از سوی کارشناسان توصیه شده‌اند، کاشته خواهند شد.

وی درباره اختصاص نهال‌ها به نام شهدا و درگذشتگان اظهار کرد: نهال‌های هر قطعه به نیت همه شهدا، اموات و افرادی که مردم تمایل دارند به یاد آنها درختی به‌عنوان باقیات‌الصالحات و عملی صالح بکارند، اختصاص پیدا می‌کند. مردم می‌توانند به نیت پدر، مادر و سایر عزیزان خود در این طرح مشارکت کنند. در کنار این موضوع، درختانی نیز به نام شهدای شاخص هر منطقه، شهدای شاخص تهران و به‌ویژه شهدای جنگ تحمیلی سوم و شهید ایران اختصاص داده خواهد شد و نام آنها بر روی قطعات مربوطه ثبت می‌شود.

جانشین فرمانده سپاه تهران بزرگ با اشاره به امکان ثبت‌نام شهروندان برای مشارکت در این پویش گفت: مردم می‌توانند از طریق بازوی طراحی‌شده در سکوی بله ثبت‌نام کنند و برای اختصاص یک یا چند نهال در یکی از قطعات پیش‌بینی‌شده در سطح شهر تهران، محله یا منطقه خود اقدام کنند. در این سامانه امکان انتخاب نهال به نیت اشخاص موردنظر افراد فراهم شده است تا کاشت آن نیز با مشارکت خود مردم در محل تعیین‌شده انجام شود. همچنین مختصات هر درخت در سامانه ثبت خواهد شد تا امکان پیگیری وضعیت آن در آینده وجود داشته باشد.

سردار توکلی درباره زمان‌بندی اجرای مراسم افتتاحیه این طرح گفت: مراسم افتتاحیه روز دوشنبه ۲۵ آبان‌ماه از صبح تا شب ادامه خواهد داشت، چراکه نقاط مختلفی برای اجرای برنامه در نظر گرفته شده و زمان مناسب برای کاشت نهال در هر نقطه متفاوت است. بخشی از برنامه‌ها متناسب با ساعات صبحگاهی و در مدارس و محلات برگزار می‌شود و بخشی دیگر در بوستان‌ها، ادارات، کارخانه‌ها و سایر مکان‌هایی که زمین مناسبی برای کاشت نهال دارند، اجرا خواهد شد. برنامه برخی مساجد و بوستان‌ها نیز برای ساعات عصرگاهی پیش‌بینی شده است.

وی با اشاره به پیش‌بینی کاشت نهال در تجمعات شبانه نیز اظهار کرد: در میدان‌هایی که فضای مناسبی برای کاشت نهال در مجاورت محل تجمعات شبانه وجود داشته باشد، این برنامه در ساعات پایانی روز و شب و با حضور همان مردمی که در میدان حضور پیدا می‌کنند، اجرا خواهد شد. تلاش شده است زمینه مشارکت همه دستگاه‌ها و اقشار مختلف مردم در این حرکت فراهم شود و دانش‌آموزان، اهالی محلات، مساجد، مهندسان، جامعه پزشکی، بیمارستان‌ها، مراکز پزشکی، کارخانه‌ها، اصناف و مردم کوچه و بازار بتوانند در این برنامه شرکت کنند و این عمل صالح را به نیت شهدا و اموات خود انجام دهند.

جانشین فرمانده سپاه تهران بزرگ درباره نحوه ثبت و تحویل پلاک نهال‌ها گفت: پلاکی که برای هر درخت اختصاص پیدا می‌کند، پس از کاشت به دو بخش تقسیم می‌شود؛ یک بخش روی نهال باقی می‌ماند و بخش دیگر به صاحب نهال و فردی که آن را کاشته است، تحویل داده می‌شود. این پلاک علاوه بر اینکه یادگاری برای فرد خواهد بود، امکان پیگیری وضعیت نهال را نیز از طریق کد اختصاص‌یافته فراهم می‌کند. همچنین در مراسم افتتاحیه، خانواده شهدایی که نهال‌ها به نیت آنها کاشته می‌شود و خانواده سایر شهدای محلات حضور خواهند داشت و مراسم با حضور آنها مزین خواهد شد.

سردار توکلی با اشاره به نام‌گذاری برخی قطعات به نام شهدای شاخص گفت: مسئولان شهر تهران و مسئولان کشوری و لشکری برای حضور در مراسم‌های مختلف این طرح در نقاط پیش‌بینی‌شده دعوت شده‌اند و متناسب با برنامه هر منطقه در این مراسم‌ها حضور پیدا خواهند کرد. برای نمونه، در منطقه چهار تهران قطعه‌ای با ظرفیت ۳۱۳ نهال به نام شهدای ناو دنا اختصاص پیدا می‌کند که با مشارکت عزیزان نیروی دریایی ارتش، سپاه و بسیج منطقه و شهرداری اجرا خواهد شد. همچنین قطعه‌ای به نیت شهدای دانش‌آموز دختر و پسر مدرسه شجره طیبه میناب با پیگیری بسیج دانش‌آموزی و همکاری آموزش و پرورش اختصاص می‌یابد.

وی افزود: برای شهدای گمنامی که قرار است در روزهای آینده در تهران میزبان حضور آنها باشیم نیز قطعه‌ای در نظر گرفته شده است. همچنین قطعاتی به نام شهدای شاخص جنگ تحمیلی دوم و سوم و شهدایی که به‌صورت گروهی و در حوادث مختلف به شهادت رسیده‌اند، اختصاص خواهد یافت و اسامی مبارک این شهدا بر روی قطعات مربوطه قرار می‌گیرد. تلاش شده است در این حرکت، یاد و نام گروه‌های مختلف شهدا در نقاط مختلف شهر تهران گرامی داشته شود.

جانشین فرمانده سپاه تهران بزرگ همچنین با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به محیط زیست پس از دوره جنگ اظهار کرد: امیدواریم این حرکت مبارک و این سنت حسنه پس از نزدیک به یک سال و چند ماه درگیری با جنگ و کم‌توجهی احتمالی به برخی موضوعات محیط زیستی، بتواند توجه مردم را مجدداً به اهمیت محیط زیست، نگهداری صحیح از فضای سبز و توسعه آن جلب کند. در جریان حملات دشمن ممکن است محیط زیست در مناطق مختلف مورد آسیب قرار گرفته باشد و امیدواریم این پویش زمینه‌ساز یک حرکت عمومی و توجه عمیق‌تر مردم به محیط زیست شود. برنامه سازمان بسیج نیز توسعه این حرکت در استان‌های دیگر و مشارکت آنها در این طرح، به‌ویژه در برنامه‌های هفته بسیج در هفته نخست آذرماه است.

سردار توکلی در ادامه این نشست خبری و در پاسخ به پرسشی درباره انواع درختان مورد استفاده در این طرح و رایگان بودن نهال‌ها اظهار کرد: نهال‌های آماده‌شده برای این طرح انواع مختلفی دارند که از جمله آنها می‌توان به زیتون تلخ، بادام، اقاقیا و زبان گنجشک اشاره کرد. این درختان متناسب با برخی اقلیم‌های شهر تهران، به‌ویژه مناطق کوهستانی، انتخاب شده‌اند و انواع دیگری نیز در دسترس قرار دارد. نهال‌هایی که برای این برنامه تهیه شده‌اند، از سوی کارشناسان فضای سبز شهرداری تهران از نظر تناسب با اقلیم پایتخت تأیید شده‌اند.

وی با اشاره به تأکید رهبری شهید بر کاشت درختان مثمر افزود: اگر در آینده بتوانیم نهال‌های مثمری را که با اقلیم شهر تهران سازگاری دارند تهیه کنیم، آنها را نیز به این مجموعه اضافه خواهیم کرد. در حال حاضر، عدد ۳۱۳ هزار نهال هدفی است که باید به‌تدریج تا پایان سال محقق شود و امیدواریم با پیگیری‌های انجام‌شده از سوی مسئولان و دستگاه‌های مرتبط، نهال‌های مورد نیاز تهیه و در اختیار مردم قرار گیرد. تمام نهال‌هایی که در قالب این طرح کاشته می‌شوند، رایگان هستند و هیچ هزینه‌ای بابت آنها از مردم دریافت نخواهد شد.

جانشین فرمانده سپاه تهران بزرگ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال اجرای این طرح در سایر نقاط کشور گفت: با مرور سیره شهید ایران و دستور و تدبیر اولیه مقام معظم رهبری در فروردین‌ماه، به نظر می‌رسد به دلیل درگیری کشور با جنگ و خروج تدریجی از فصل مناسب کاشت درخت، امکان اجرای مطلوب این برنامه فراهم نشد. به همین دلیل، این موضوع به‌عنوان کاری که باید در دستور کار قرار می‌گرفت، مورد توجه قرار گرفت و برنامه‌ریزی برای اجرای آن انجام شد.

سردار توکلی ادامه داد: کاشت نهال می‌تواند تا پایان سال و حتی ماه‌های ابتدایی سال آینده ادامه پیدا کند تا به عدد تعیین‌شده یا حتی فراتر از آن برسیم. برنامه ما کاشت یک میلیون نهال طی چهار سال در سطح تهران است، اما اطمینان داریم این عدد زودتر از چهار سال محقق خواهد شد. دستگاه‌های دیگر نیز برنامه‌هایی برای کاشت نهال در تهران، به‌ویژه در اسفندماه و هم‌زمان با سنت ایرانی درختکاری در ۱۵ اسفند، دارند که نهال‌های کاشته‌شده در این برنامه‌ها نیز به این آمار اضافه خواهد شد. امیدواریم این حرکت موجب جهشی در توسعه فضای سبز و محیط زیست شهر تهران شود.

وی در پاسخ به پرسشی درباره نظارت بر وضعیت نهال‌های کاشته‌شده و جلوگیری از خشک شدن آنها گفت: همان‌طور که توضیح دادم، نگهداری و مراقبت از این نهال‌ها به مدت شش ماه در دستور کار قرار گرفته است. البته در فصل زمستان، درختان به دلیل قرار داشتن در خواب زمستانی به آبیاری کمتری نسبت به فصول گرم سال نیاز دارند، اما برنامه نگهداری آنها برای این دوره پیش‌بینی شده است تا پس از کاشت، به حال خود رها نشوند و امکان مراقبت از آنها وجود داشته باشد.

جانشین فرمانده سپاه تهران بزرگ با اشاره به انتخاب مکان‌های دارای متولی برای کاشت نهال‌ها افزود: درختان عمدتاً در مدارس، مساجد، محوطه ادارات، بوستان‌ها و پارک‌های جنگلی کاشته می‌شوند؛ مکان‌هایی که هرکدام متولی مشخصی دارند و این متولیان در انتخاب قطعه مناسب و نگهداری از نهال‌ها کمک خواهند کرد. در این مرحله، کاشت درخت در مراتع و نقاط کوهستانی که امکان دسترسی و مراقبت از درختان در آنها دشوار است، در دستور کار قرار ندارد و تلاش شده است بیشتر نهال‌ها در فضاهای داخل شهر تهران و مکان‌هایی کاشته شوند که امکان نگهداری و آبیاری آنها فراهم باشد.

سردار توکلی تأکید کرد: علاوه بر مسئولان و متولیان این فضاها، مردم نیز در نگهداری و آبیاری نهال‌ها مشارکت خواهند داشت. از سوی دیگر، اطلاعات نهال‌ها در سامانه ثبت می‌شود و اگر درختی خشک شود، امکان واکاری و کاشت مجدد یک نهال به جای آن وجود دارد. بنابراین، علاوه بر مرحله کاشت، موضوع نگهداری و جایگزینی نهال‌های خشک‌شده نیز در سازوکار پیش‌بینی‌شده برای اجرای این طرح مورد توجه قرار گرفته است.

وی در پاسخ به پرسشی درباره کاشت درخت زیتون در تهران و تناسب آن با شرایط اقلیمی پایتخت گفت: درخت زیتون در تهران نیز کاشته می‌شود و با اقلیم این شهر تناسب دارد. البته زیتون معمولی که محصول آن مورد استفاده قرار می‌گیرد با زیتون تلخ متفاوت است و این دو درخت نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. در این طرح نیز متناسب با شرایط هر منطقه و نظر کارشناسان، درختان مناسب انتخاب و کاشته خواهند شد.

جانشین فرمانده سپاه تهران بزرگ درباره نحوه مشارکت مدارس و مساجد در این پویش اظهار کرد: در هر منطقه، تعدادی مدرسه و مسجد به‌عنوان نقاط هدف در نظر گرفته می‌شود و با هماهنگی اولیای مدارس، هیئت امنای مساجد، امام جماعت و پایگاه بسیج، برنامه کاشت نهال در آنها آغاز خواهد شد. همچنین در سطح محلات، شورای محله در اجرای برنامه مشارکت خواهد داشت. پس از آغاز طرح و برگزاری مراسم افتتاحیه، هر مدرسه یا مسجدی که تمایل و انگیزه داشته باشد، می‌تواند به این پویش اضافه شود و تا پایان سال در آن مشارکت کند.

سردار توکلی در پاسخ به پرسشی درباره تابلوها و بنرهای شهری مرتبط با این پویش و احتمال ترویج یادگاری‌نویسی روی درختان توضیح داد: بنرهایی که در سطح شهر نصب شده و همچنین بنر پشت سر ما در این نشست، با هدف جلب توجه مردم به موضوع کاشت نهال و گرامیداشت یاد و خاطره شهدا طراحی شده‌اند. منظور از یادگاری در این برنامه آن است که درختان و نهال‌ها به یاد شهدا و عزیزانی که مردم دوستشان دارند، کاشته شوند و این موضوع از طریق پلاکی که روی هر درخت نصب می‌شود، ثبت و مشخص شود.

وی تأکید کرد: برخی ممکن است تصور کرده باشند که هدف از این برنامه ترویج یادگاری‌نویسی روی درختان است، در حالی که چنین منظوری وجود ندارد. پلاک‌های در نظر گرفته‌شده صرفاً روشی برای ثبت یاد و نام شهدا و عزیزان مردم و همچنین جلب توجه شهروندان به مشارکت در این پویش است و از این طریق تلاش شده است زمینه حضور و مشارکت عمومی در طرح کاشت ۳۱۳ هزار نهال امید فراهم شود.