، فاطمه مهاجرانی امروز در مراسم گرامیداشت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه و افتتاح نمایشگاه دهه ترویج علم ایران که در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران برگزار شد، با بیان اینکه علم دو ساحت مشخص دارد، گفت: با توجه به اینکه امروز روز علم در خدمت صلح و توسعه پایدار است، ترجیح می‌دهم از این منظر به موضوع علم بپردازم. ساحت نخست علم، ساحت اجتماعی و بیرونی آن است؛ ساحتی که آثار و پیامدهای آن را در زندگی روزمره مشاهده می‌کنیم.

وی افزود: موشک‌ها را دانشمندان می‌سازند و سلاح‌های میکروبی نیز حاصل دانش و توانایی علمی هستند؛ بنابراین اینکه علم در دست چه کسی قرار دارد، نکته بسیار مهمی است. همان‌طور که در ادبیات ما آمده است، «تیغ دادن در کف زنگی مست» می‌تواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد. علم نیز از این قاعده مستثنا نیست و بسته به اینکه در اختیار چه کسی قرار گیرد، می‌تواند آثار متفاوتی داشته باشد.

سخنگوی دولت با اشاره به کاربردهای مثبت علم، گقت: علم به ما توانایی پیش‌بینی می‌دهد. برای مثال، وقتی علم پیش‌بینی می‌کند که پدیده ال‌نینو موجب بارندگی خواهد شد، می‌توان بر اساس آن تصمیم گرفت که چه اقداماتی باید انجام شود. علم همچنین به فناوری، صنعت و محصول تبدیل می‌شود و می‌تواند زندگی انسان‌ها را هموارتر کند.

وی ادامه داد: در مقابل، همین علم می‌تواند منشأ آسیب نیز باشد. اینها دو وجه از ساحت بیرونی علم هستند، اما علم یک ساحت درونی نیز دارد؛ علم بر صاحب خود و کسی که آن را کسب می‌کند، تأثیر می‌گذارد.

مهاجرانی با تأکید بر ضرورت توجه به تأثیر علم بر شخصیت و رفتار افراد، گفت: اگر تأثیر علم بر انسان از جنس خودسازی باشد، عالم به رستگاری خواهد رسید. در ادبیات ما نیز بر این موضوع تأکید شده است که علم باید انسان را از جهل دور کند.

وی افزود: فردی که تصور می‌کند صرفاً با در اختیار داشتن یک مدرک دانشگاهی به جایگاه ویژه‌ای رسیده و می‌تواند بر دیگران سروری کند، لزوماً انسان عالم و خردمندی نیست. هدف علم، تربیت انسان دانا و خردمند است.

سخنگوی دولت با بیان اینکه نخستین ویژگی انسان خردمند، آگاهی از محدودیت دانش خویش است، گفت: انسان خردمند می‌داند که همه چیز را نمی‌داند و آنچه در اختیار دارد، تنها قطره‌ای از دریای دانش است.

وی با اشاره به نقش انجمن ترویج علم در گسترش این نگاه، گفت: امیدوارم در انجمن ترویج علم که از انجمن‌های خوشنام کشور است و همکاری خوبی با مجموعه‌های مختلف دارد، درباره کلیت علم صحبت کنیم و فعالیت‌های ترویجی را صرفاً به افزایش کنجکاوی افراد درباره موضوعات علمی محدود نکنیم.

مهاجرانی ادامه داد: باید مراقب باشیم افراد را صرفاً به جست‌وجو درباره موضوعات علمی تشویق نکنیم، بلکه به این موضوع نیز توجه داشته باشیم که علم نباید انسان‌ها را از توجه به درون خود و شناخت خویشتن دور کند. این نکته بسیار کلیدی است؛ هرچه فرد عالم‌تر باشد، باید بیشتر به سفر درونی خود توجه کند.

سخنگوی دولت با اشاره به بیتی از مولانا در دفتر نخست مثنوی معنوی، گفت: «قطره دانش که بخشیدی ز پیش / متصل گردان به دریاهای خویش»؛ این بیت نکته مهمی را یادآوری می‌کند و آن اینکه فردی که به واسطه دانش خود به جایگاه اجتماعی دست پیدا می‌کند، باید بداند آنچه در اختیار دارد، تنها قطره‌ای از دانش است.

وی افزود: اگر فردی که به واسطه دانش خود از جایگاه اجتماعی برخوردار شده، به این موضوع واقف نباشد و نداند که دانش او تنها بخشی محدود از دریای حقیقت است، می‌تواند به عاملی خطرناک تبدیل شود.

مهاجرانی با تأکید بر مسئولیت همه فعالان حوزه علم، گفت: امیدوارم همه کسانی که در مسیر علم گام برمی‌دارند، قلم می‌زنند و برای تربیت انسان‌های عالم‌تر تلاش می‌کنند، به این نکته نیز توجه داشته باشند که در نظام آموزشی باید بر پرورش انسان‌های خردمند و اخلاق‌مدار تأکید شود.

وی تصریح کرد: این موضوع باید در تمام مقاطع آموزشی، از پیش‌دبستانی تا تحصیلات تکمیلی، با دقت مورد توجه قرار گیرد. باید تلاش کنیم انسان‌هایی تربیت کنیم که علاوه بر دانش، از خردمندی و اخلاق نیز برخوردار باشند؛ نه اینکه صرفاً افرادی با رتبه‌های برتر دانشگاهی پرورش دهیم.

سخنگوی دولت در پایان با تأکید دوباره بر ضرورت پیوند علم و اخلاق، خاطرنشان کرد: جهان از دانشمندان بی‌اخلاق آسیب‌های زیادی دیده است و به همین دلیل باید در کنار توسعه دانش و تربیت متخصصان، به پرورش اخلاقی و درونی انسان‌ها نیز توجه کنیم.