، قرارداد پژوهشی «تحلیل جامع استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه‌شده برای کشاورز» با هدف مدیریت بهینه منابع آب، افزایش بهره‌وری مصرف آب در بخش کشاورزی و کاهش فشار بر منابع آب شیرین و زیرزمینی، طی نشستی با حضور مسئولان دانشگاه شیراز و شرکت آب و فاضلاب شیراز، به امضای علیرضا افشاری‌فر، رئیس دانشگاه شیراز و بهمن بهروزی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب شیراز رسید.

تأکید بر ضرورت بهره‌گیری اصولی از پساب تصفیه‌شده در کشاورزی

مسعود نوشادی، استاد بخش مهندسی آب دانشگاه شیراز و مجری این طرح، در حاشیه‌ی این نشست، با اشاره به اهمیت بازنگری در شیوه‌های تأمین آب موردنیاز بخش کشاورزی، اظهار داشت: باتوجه به محدودیت منابع آب، کاهش بارندگی‌ها و تداوم خشکسالی‌ها، استفاده از منابع آب نامتعارف، از جمله پساب تصفیه‌شده، می‌تواند به‌عنوان یکی از راهکارهای مؤثر برای تأمین بخشی از نیاز آبی کشاورزی مورد توجه قرار گیرد؛ البته تحقق این هدف مستلزم بررسی دقیق شرایط استفاده، رعایت استانداردهای مربوط و ارزیابی پیامدهای آن بر خاک و گیاه است.

وی با اشاره به شرایط اقلیمی کشور و وضعیت منابع آب استان فارس افزود: بخش قابل‌توجهی از آب موردنیاز کشاورزی استان از منابع آب زیرزمینی تأمین می‌شود و کاهش بارندگی‌ها و برداشت بی‌رویه از این منابع، تأمین آب موردنیاز بخش‌های مختلف را با چالش مواجه کرده است. در چنین شرایطی، بهره‌گیری اصولی از پساب تصفیه‌شده می‌تواند ضمن کمک به حفظ منابع آب باکیفیت، در کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی ناشی از دفع فاضلاب نیز مؤثر باشد.

بررسی استانداردها و تدوین دستورالعمل جامع استفاده از پساب

استاد بخش مهندسی آب دانشگاه شیراز با بیان اینکه همکاری این دانشگاه با شرکت آب و فاضلاب شیراز با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای پژوهشی و حل مسائل کلان کشور در حوزه آب دنبال می‌شود، تصریح کرد: قرارداد پژوهشی حاضر با رویکردی جامع، ابعاد مختلف استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه‌شده در کشاورزی را بررسی می‌کند تا زمینه بهره‌برداری اصولی، ایمن و متناسب با شرایط محیطی فراهم شود.

به‌گفته‌ی نوشادی، از مهم‌ترین محورهای این طرح می‌توان به بررسی و مقایسه استانداردهای مختلف استفاده از فاضلاب تصفیه‌شده، شناسایی و ارزیابی عوامل مؤثر بر استفاده مجدد از پساب، از جمله ویژگی‌های خاک و گیاه و نحوه مدیریت و سامانه آبیاری، و همچنین انجام آزمایش‌های صحرایی برای بررسی تأثیر آبیاری با پساب تصفیه‌شده بر خاک و گیاه اشاره کرد.

وی افزود: یکی از خروجی‌های اصلی این طرح، تدوین دستورالعملی جامع برای استفاده مجدد از پساب تصفیه‌شده در کشاورزی است که در آن شرایط پساب، ویژگی‌های خاک و نوع گیاه موردتوجه قرار می‌گیرد. چنین دستورالعملی می‌تواند مبنایی علمی برای تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی در زمینه استفاده از این منبع آبی و مدیریت مخاطرات احتمالی آن فراهم کند.

پژوهش کاربردی در مسیر پایداری منابع آب

استفاده از پساب تصفیه‌شده در کشاورزی، در صورت رعایت الزامات فنی، بهداشتی و زیست‌محیطی، می‌تواند به کاهش مصرف آب شیرین، حفاظت از منابع آب سطحی و زیرزمینی و افزایش بهره‌وری منابع آبی کمک کند. با این‌حال، تعیین شرایط مناسب استفاده از پساب و ارزیابی آثار آن بر خاک و محصولات کشاورزی، از ضرورت‌های اساسی توسعه این رویکرد به شمار می‌رود.

انعقاد این قرارداد میان دانشگاه شیراز و شرکت آب و فاضلاب شیراز، نمونه‌ای از پیوند ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه با نیازهای اجرایی بخش آب است؛ همکاری‌ای که با تمرکز بر ارزیابی علمی و تدوین راهکارهای کاربردی، در پی فراهم‌کردن زمینه استفاده بهینه از منابع آب موجود و کمک به مدیریت پایدار آب در بخش کشاورزی است.