، محمد کاظمی فرد رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه اظهار کرد: یکی از دستورات رهبر شهید انقلاب به قوه قضاییه درخصوص موضوع گسترش فناوری‌های نوین و استفاده آسان و رایگان مردم از خدمات قضایی است.همچنین رهبر معظم انقلاب در که پیامی در هفته قوه قضاییه صادر کرد بر استفاده از فناوری‌های نوین و هوشمند سازی امور تأکید کردند.

کاظمی فرد در ادامه گفت: در طول این سال‌ها زیرساخت‌های مختلفی برای این موضوع ایجاد کرده‌ایم تا بتوانیم دستورات را به نحو احسن اجرایی کنیم. در بحث فناوری نوین جلسات رسیدگی به پرونده ۸۵ درصد زندانیان به صورت الکترونیکی برگزار می‌شود و فقط ۱۵ درصد از آنان حضوری انجام می‌شود.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده طی دو سال اخیر اظهار داشت: در حال حاضر حدود ۷۰ درصد از جلسات رسیدگی یا فرآیند‌های مرتبط با استفاده از بستر الکترونیکی مدیریت می‌شوند و سالانه حدود ۷۰۰ هزار جلسه دادرسی الکترونیکی برگزار می‌گردد.

کاظمی فرد با تأکید بر هوشمندسازی فرآیند‌های دادرسی و اجرای احکام افزود: در حوزه اجرای احکام، پیش‌تر برای شناسایی حساب‌ها و اموال محکوم‌علیه زمان زیادی گاهی چند روز صرف می‌شد، اما امروز به لطف سامانه‌های هوشمند، این فرآیند در عرض چند دقیقه انجام می‌گیرد. همچنین ارجاع پرونده‌ها و انتخاب کارشناسان به‌صورت کاملاً هوشمند صورت می‌پذیرد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با اشاره به ارائه خدمات غیرحضوری تصریح کرد: هم‌اکنون بیش از ۴۰ درصد از کل درخواست‌های وارده به دستگاه قضایی به‌صورت غیرحضوری و از منزل انجام می‌شود. برای نمونه، در درخواست گواهی عدم سوءپیشینه این رقم به بالای ۷۰ درصد رسیده و سامانه‌ها به‌صورت ۲۴ ساعته فعال هستند. همچنین انعقاد قرارداد الکترونیک میان وکیل و موکل نیز به‌صورت صددرصدی الکترونیکی شده است.

کاظمی‌فرد از راه‌اندازی سکو‌های هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی در مهرماه امسال خبر داد و گفت: برای نخستین بار امکانی فراهم شده است تا شهروندانی که دانش حقوقی کافی ندارند، بتوانند با کمک هوش مصنوعی و از طریق پیام‌رسان‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان که تعداد آنها در حال افزایش به ۱۶ سکو است، در نگارش متونی نظیر اظهارنامه و لایحه راهنمایی شوند و در انتهای مسیر برای ثبت نهایی اقدام کنند.

وی درخصوص موضوع ارجاع هوشمند پرونده نیز ما بحث ارجاع هوشمند و انتخاب هوشمند کارشناس را داریم و در گذشته اجرای احکام حدود ۴۰۰ روز زمان نیاز داشت تا اموال را شناسایی و توقیف کند، اما در حال حاضر فقط چهار دقیقه زمان نیاز دارد تا این اموال را شناسایی کند.

کاظمی فرد بیان کرد: این موضوع کاملا عملیاتی شده است و سالهاست در حال اجراست. ارتباطات ما با دستگاه‌های حاکمیتی از جمله فراجا کاملا برخط است و از مراجعه به کلانتری تا دستوراتی که قاضی به کلانتری ارسال می‌کند همه به صورت برخط برقرار است و با سایر دستگاه‌ها مانند بانک و سازمان امور مالیاتی نیز بر طبق همین روال هوشمند ارتباط داریم.

وی با اشاره به ضرورت ایجاد مسیر‌های متنوع دسترسی به خدمات قضایی گفت: محدود شدن خدمات به یک درگاه خاص می‌تواند دسترسی مردم را با مشکل مواجه کند؛ از این‌رو، تلاش شده است زیرساخت‌های متنوعی برای ارائه خدمات از مسیر‌های مختلف فراهم شود.

کاظمی‌فرد انتشار داده‌ها با رعایت حریم خصوصی را از دیگر اقدامات این مرکز برشمرد و افزود: داده‌ها با گمنام‌سازی و حفظ حریم خصوصی در سامانه شفافیت قوه قضاییه منتشر می‌شوند. این اقدام، همکاری با دانشگاه‌ها و مجموعه‌های علمی و دانش بنیان را تسهیل کرده و امکان بهره‌گیری از ظرفیت آنها را فراهم آورده است.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه همچنین به هوشمندسازی فرایند‌های قضایی اشاره کرد و گفت: فعالیت‌هایی که برای کاهش حضور و غیرحضوری شدن خدمات انجام شده، به اندازه قابل توجهی به کاهش روند دادرسی کمک کرده است. ما اخیراً ارجاع هوشمند پرونده را داشتیم؛ یکی از گلوگاه‌هایی که باعث می‌شد بعضاً پرونده ماندگار شود یا گاهی احساس سوگیری در افراد ایجاد شود، الان با ارجاع هوشمند پرونده که از اول مهرماه آغاز شده، به تدریج پرونده‌ها به صورت خودکار و سیستمی اجرا می‌شود. ارجاع هوشمند کارشناس را هم داریم و خود کارشناسان در این کار کمک می‌کنند.

کاظمی فرد گفت: یکی از خدماتی که اخیراً ارائه کردیم بحث ضمانت الکترونیک است. افرادی که بعضاً به واسطه قرار تامین به بازداشت می‌رفتند، بازداشتشان حدودا بیش از ۱۰ روز طول می‌کشد، اما این پروسه اکنون به ۱۰ دقیقه کاهش پیدا کرده و بیش از ۵۰ درصد از بازداشتی‌های ما را می‌تواند این پدیده کاهش دهد. این یکی از تحولات دستگاه قضایی است که از هفته پیش شروع شده است.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه بیان کرد: اظهارنامه در بازوی نرم‌افزار «بله» با کمک هوش مصنوعی انجام می‌شود. این برای اولین بار است که ما یک خدمت پایه‌ای حاکمیتی را در اختیار سکو‌های بخش خصوصی قرار می‌دهیم. در این فضایی که در کشور هست، بیش از ۵۰ شرکت به ما مراجعه کرده‌اند و ما آزمون‌های مختلفی، هم انسانی هم به صورت مجموعه داده، از این شرکت‌ها انجام دادیم.

کاظمی فرد بیان کرد: همیشه یکی از معضلات ما این بود که تنها مسیری که داشتیم یا برای افراد حرفه‌ای (وکیل، کارشناس و حقوقدانان) بود یا دفاتر خدمات مسیری برای مردم عادی نداشتیم/ ابزار هوشمند این امکان را به ما داد که با آموزش آنها کاری کنیم که مردم عادی بتوانند از خدمات پایه حقوقی استفاده کنند.

وی افزود: از نکاتی که ما در بحث سکوها داریم بحث زیست‌بوم‌سازی است؛ وقتی از بخش خصوصی صحبت می‌کنیم، بحث رقابت مطرح است و مهم‌ترین نکته‌ای که ما استفاده می‌کنیم نیز رقابت است. در احراز هویت که اولین بار این کار را شروع کردیم، ۸ مجموعه خدمات احراز هویت ارائه می‌دهند؛ با کیفیت‌های مختلف اما با اصولی که ما تعیین کرده‌ایم.این موضوع هم باعث رقابت‌پذیری مجموعه‌ها می‌شود و هم این‌که انحصاری وجود ندارد.  ما در همین بحث هوش مصنوعی و احراز هویت مدام به صورت سالانه در حال ارتقا هستیم، اما این ارتقا را ما نمی‌دهیم، بلکه خود زیست‌بوم می‌دهد و این تنوع شرکت‌ها این فرصت را برای ما ایجاد می‌کند.