خبرگزاری موج گزارش می دهد؛
اهداف وزیر کشور از سفر به قطر چه بود؟
وزیر کشورمان در سفری دو روزه به قطر رفت و ضمن دیدار با همتای خود با امیر قطر نیز ملاقات کرد.
، سفر اسکندر مومنی، وزیر کشورمان به قطر که از دوشنبه تا پایان روز سه شنبه به طول انجامید، با هدف تقویت همکاری های دوجانبه صورت گرفت.
مومنی به دعوت رسمی شیخ خلیفه بن حمد بن خلیفه آل‌ثانی، وزیر کشور و فرمانده نیروی امنیت داخلی قطر، راهی دوحه شد. هیئت ایرانی علاوه بر وزیر کشور، شامل محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، محمد آشوری، استاندار هرمزگان، محمدهادی زارع، استاندار بوشهر، معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقه‌ای وزارت کشور و شماری از مشاوران وزیر و مسئولان حوزه بین‌الملل و اطلاع‌رسانی وزارت کشور بود. ترکیب هیئت از همان ابتدا نشان می‌داد که دستور کار سفر شامل موضوعات اقتصادی، مرزی، دریایی و منطقه‌ای است.
بر اساس برنامه اعلام‌شده پیش از سفر، مومنی قرار بود با همتای قطری خود دیدار کند و با شماری دیگر از مقام‌های این کشور درباره روابط دوجانبه و همکاری‌های امنیتی گفت‌وگو داشته باشد. محورهای اولیه اعلام‌شده شامل تبادل اطلاعات و همکاری عملیاتی در مبارزه با تروریسم و جرائم سازمان‌یافته، مقابله با قاچاق مواد مخدر، امنیت مرزی و دریایی، همکاری‌های سایبری، همکاری پلیسی بین‌المللی، تجهیزات و فناوری‌های مرزی، امور کنسولی و اتباع و حتی همکاری‌های آموزشی و دانشگاهی بود.
اما در جریان سفر، دستور کار عملاً گسترده‌تر شد. مومنی پس از دیدار با همتای قطری خود اعلام کرد مذاکرات مفصل و طولانی میان دو طرف انجام شده و قرار است کارگروه مشترکی میان دو وزارت کشور برای پیگیری تصمیمات تشکیل شود. همچنین مقرر شده است نشست کارشناسی امنیتی میان دو کشور بلافاصله پس از پایان سفر برگزار شود و این نشست‌ها ادامه پیدا کند. از این منظر، یکی از نتایج عملی سفر ایجاد یک سازوکار پیگیری مستمر بود، نه صرفاً صدور یک بیانیه سیاسی.
مهمترین موضوع: پیگیری وضعیت سه خلبان ایرانی
حساس‌ترین پرونده‌ای که در این سفر به‌صورت علنی مطرح شد، سرنوشت سه خلبان ایرانی است. ماجرا به ۱۱ اسفند سال قبل برمی گردد؛ زمانی که در جریان جنگ، دو فروند سوخو-۲۴ ایرانی در مسیر بازگشت از یک مأموریت در قطر هدف قرار گرفتند و چهار خدمه آنها اجکت کردند. پیکر مجید کاظمی، یکی از خدمه، بعداً به ایران تحویل داده شد، اما درباره سه نفر دیگر جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به‌روشیان اختلاف روایت میان تهران و دوحه شکل گرفت.
در مردادماه، مقام‌های نظامی ایران اعلام کردند این سه نفر زنده‌اند و در اختیار نیروهای قطری قرار دارند. قطر این ادعا را رد کرد و گفت عملیات جست‌وجو و نجات انجام شده و از سرنوشت سه نفر دیگر اطلاعی ندارد. دوحه همچنین از ایران خواست یک هیئت فنی برای بررسی جزئیات عملیات جست‌وجو و نجات اعزام کند.
اکنون سفر مومنی نشان می‌دهد این پرونده همچنان در دستور کار رسمی روابط تهران و دوحه قرار دارد. براین اساس وزیر کشور اعلام کرد درباره خلبانان مذاکراتی انجام شده و توافق شده است هیئت فنی ایران بار دیگر به قطر برود و جلسات تخصصی برای ادامه کار برگزار شود. بنابراین، دستاورد اعلام‌شده در این سفر به معنای حل پرونده یا تأیید ادعای یکی از دو طرف نیست؛ بلکه مهم‌تر از آن، باز شدن دوباره مسیر فنی برای بررسی موضوع است. این نکته اهمیت دارد، زیرا در صورت اعزام هیئت فنی، امکان بررسی مستقیم اطلاعات، اسناد و جزئیات مربوط به عملیات جست‌وجو و سرنوشت سه خلبان فراهم خواهد شد.
همکاری امنیتی؛ از قاچاق تا گارد ساحلی
دومین محور مهم سفر، همکاری امنیتی دوجانبه بود. مومنی اعلام کرد موضوع جرائم سازمان‌یافته، همکاری گاردهای ساحلی، مسائل امنیتی و مبارزه با قاچاق مواد مخدر در مذاکرات مطرح شده است. برای ایران و قطر، امنیت دریایی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ دو کشور در دو سوی خلیج فارس قرار دارند و در عین حال بخش مهمی از روابط تجاری و رفت‌وآمد آنها از مسیرهای دریایی انجام می‌شود.
از سوی دیگر، حضور استانداران هرمزگان و بوشهر در هیئت ایرانی نیز با توجه به موقعیت این دو استان در جنوب ایران، نشان می‌دهد که همکاری با قطر تنها از منظر تهران پیگیری نمی‌شود و ابعاد استانی، بندری، اقتصادی و دریایی نیز در دستور کار قرار دارد.
روادید و روابط اقتصادی
موضوع دیگری که مومنی از آن خبر داد، تسهیل روادید میان دو کشور بود. او گفت مسئله روادید مطرح شده و مساعدت‌هایی از سوی طرف قطری صورت گرفته است. همچنین درباره افزایش روابط تجاری و حجم تعاملات اقتصادی گفت‌وگو و تصمیم‌گیری شده است. وزیر کشور همچنین بر کیفیت محصولات ایرانی و نگاه مثبت جامعه قطر به این محصولات تأکید کرد و توسعه روابط تجاری را در کنار روابط اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و امنیتی مورد توجه قرار داد.
این بخش از سفر اهمیت جداگانه‌ای دارد، زیرا هیئت ایرانی فقط از مقام‌های امنیتی تشکیل نشده بود و حضور معاون اقتصادی وزارت کشور و استانداران تهران، هرمزگان و بوشهر، ظرفیت‌های اقتصادی و منطقه‌ای را نیز وارد مذاکرات کرده بود.
دیدار با امیر قطر
مهمترین تحول برنامه سفر، دیدار مومنی با شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی، امیر قطر، بود. دیدار وزیر کشور ایران با امیر قطر در سطحی بالاتر از برنامه اولیه اعلام‌شده قرار گرفت و نشان داد که دوحه برای این سفر صرفاً چارچوب روابط میان دو وزارت کشور را در نظر نگرفته است. مومنی اعلام کرد در دیدار با امیر قطر، پیام‌ها و موضوعاتی را که مسعود پزشکیان بر طرح آنها تأکید کرده بود، منتقل کرده و این موضوعات با استقبال و حسن نظر امیر قطر مواجه شده است.
در مقابل، امیر قطر نیز موضوعاتی را مطرح کرده که مومنی گفته پس از بازگشت به تهران آنها را به رئیس‌جمهور منتقل خواهد کرد. نکته مهم‌تر این است که مومنی صراحتاً گفت درباره تحولات منطقه و پیشنهادهای مربوط به این تحولات نیز گفت‌وگو شده است.
آیا سفر با میانجیگری ایران و آمریکا ارتباط داشت؟
این مهمترین بخش گمانه‌زنی‌ها درباره سفر است، اما باید میان «آنچه تأیید شده» و «برداشت تحلیلی» تفاوت گذاشت. قطر در هفته‌های اخیر به یکی از کانال‌های مهم ارتباطی میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است. وزارت خارجه قطر در حدو ده روز قبل اعلام کرده بود دوحه همچنان در حال میانجیگری میان ایران و آمریکا برای نزدیک کردن دیدگاه‌های دو طرف است و در روزهای قبل نیز تبادل پیام و دیدارهایی در نیویورک و دیگر کانال‌ها انجام شده است. بنابراین، سفر مومنی در زمانی انجام شد که کانال قطری میان تهران و واشنگتن فعال بود.
با این حال، هیچ اعلام رسمی وجود ندارد که مومنی برای مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم با آمریکا به قطر رفته باشد. دستور کار رسمی سفر، روابط دوجانبه، امنیت، پرونده خلبانان، تجارت، روادید و تحولات منطقه بوده است.
برابین اساس سفر دو روزه اسکندر مومنی به قطر را می‌توان دارای چهار خروجی اصلی دانست:
نخست، ایجاد سازوکار مشترک میان وزارتخانه‌های کشور ایران و قطر برای پیگیری تصمیمات و استمرار نشست‌های امنیتی.
دوم، توافق برای اعزام دوباره هیئت فنی ایران به قطر درباره پرونده سه خلبان ایرانی و ادامه بررسی تخصصی این موضوع.
سوم، تلاش برای توسعه روابط تجاری، تسهیل روادید، همکاری‌های دریایی، مقابله با قاچاق و جرائم سازمان‌یافته و تقویت همکاری‌های امنیتی و مرزی.
چهارم، انتقال پیام‌های رئیس‌جمهور ایران به امیر قطر و دریافت پیام‌ها و پیشنهادهای امیر قطر درباره تحولات منطقه برای انتقال به تهران.
ارسال نظر