، پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران در نشست خبری هفتمین نمایشگاه بین‌المللی حمل‌ونقل، لجستیک و صنایع وابسته، با اشاره به تغییر مسیر بخشی از جابه‌جایی کالا در پی تحولات اخیر حوزه دریایی، اظهار کرد: بیش از ۷۰ تا ۷۵ درصد جابه‌جایی کالا در کشور از طریق دریا انجام می‌شود که بخش عمده آن به دلیل حجم بالای کالا و ظرفیت کشتی‌های کانتینربر است و امکان انتقال چنین حجمی از طریق جاده و ریل وجود ندارد.

وی افزود: با ایجاد محدودیت و بروز اتفاقات اخیر در حوزه دریایی، بخشی از این بار به سمت حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای منتقل شده است. طبیعی است زمانی که حجم قابل توجهی از کالا به دو بخش جاده و ریل منتقل می‌شود، فشار بر این دو شبکه افزایش یافته و زمان جابه‌جایی کالا نیز طولانی‌تر می‌شود.

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران ادامه داد: اگر پیش از این کالایی در مدت ۲۰ تا ۳۰ روز جابه‌جا می‌شد، با تغییر مسیرهای حمل، این زمان افزایش پیدا می‌کند و در کنار آن، هزینه‌های حمل نیز چند برابر می‌شود.

 افزایش چندبرابری هزینه حمل ریلی

سنندجی با اشاره به رشد هزینه حمل کالا گفت: برای نمونه، در گذشته هزینه جابه‌جایی یک کانتینر در برخی مسیرهای ریلی حدود ۸۰۰ تا ۳ هزار دلار بود، اما اکنون این رقم در مواردی به حدود ۱۳ هزار دلار رسیده است.

وی تصریح کرد: افزایش هزینه‌های لجستیک صرفاً مختص ایران نیست و در بسیاری از کشورهای جهان نیز هزینه حمل‌ونقل افزایش یافته است؛ افزایش قیمت سوخت و بروز اختلالات در زنجیره‌های تأمین از جمله عوامل مؤثر بر این روند است، اما در ایران فشار ناشی از محدودیت‌های حمل‌ونقل و تغییر مسیر کالا نیز به این مسئله اضافه شده است.

سنندجی در پاسخ به سوال خبرنگار اقتصادی خبرگزاری موج درباره افزایش زمان توقف کالا در شبکه ریلی از حدود ۱۵ روز به دو تا سه ماه گفت: در برخی مسیرها زمان حمل همچنان حدود ۲۱ تا ۳۰ روز است و الزاماً تغییر اصلی در زمان حرکت قطار ایجاد نشده، بلکه افزایش حجم کالا و فشاری که به شبکه وارد شده، یکی از عوامل اصلی طولانی شدن فرآیند جابه‌جایی است.

وی توضیح داد: در مسیرهای ریلی بین‌المللی، کالا در نقاط مختلف نیازمند تغییر قطار است. برای نمونه، قطاری که از چین حرکت می‌کند در برخی نقاط باید بار خود را به قطار دیگری منتقل کند و در ادامه نیز در مرزهایی مانند اینچه‌برون، کالا باید وارد قطار ایران شود. هر یک از این فرآیندها زمان مشخصی نیاز دارد و افزایش حجم کالا می‌تواند موجب طولانی‌تر شدن زمان انتظار و جابه‌جایی شود.

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران تأکید کرد: با وجود این مسائل، شبکه ریلی کشور همچنان فعال است و جابه‌جایی کالا در آن انجام می‌شود. در حوزه دریایی نیز از برخی مسیرها ورود کالا ادامه دارد و بخشی از جریان تجارت دریایی به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده برقرار است.

سنندجی در ادامه به مشکلات حمل‌ونقل جاده‌ای و معطلی کامیون‌ها در مرزهای کشور اشاره کرد و گفت: در حوزه جاده‌ای نیز با وجود مشکلات متعدد در مرزها، ظرفیت حمل فعال است، اما توقف طولانی کامیون‌ها هزینه قابل توجهی به صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل تحمیل می‌کند.

وی افزود: در برخی مرزهای کشور از جمله بازرگان، ریمدان و سایر مبادی مرزی، هزاران کامیون در صف انتظار قرار دارند و تعداد کامیون‌های متوقف‌شده در برخی مرزها به بیش از سه تا چهار هزار دستگاه می‌رسد.

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران با اشاره به وضعیت مرز بازرگان گفت: در این مرز در برخی مقاطع، کامیون‌ها با توقف‌های طولانی ۲۳ تا ۲۵ روزه مواجه هستند. چنین توقفی به‌طور مستقیم هزینه حمل را افزایش می‌دهد.

وی توضیح داد: وقتی کامیون برای مدت طولانی متوقف می‌شود، به ازای هر روز حدود ۱۵۰ تا ۱۷۵ دلار هزینه و جریمه ناشی از توقف به هزینه جابه‌جایی اضافه می‌شود؛ بنابراین طولانی شدن فرآیندهای مرزی تنها مسئله زمانی نیست، بلکه مستقیماً بر قیمت تمام‌شده کالا اثر می‌گذارد.

سنندجی با اشاره به برنامه‌های مطرح‌شده برای انتقال فرآیندهای گمرکی به پس‌کرانه‌ها گفت: اگر عملیات گمرکی پیش از رسیدن کامیون به مرز و در پس‌کرانه‌ها انجام شود، می‌توان زمان توقف در مرز را کاهش داد. این اقدام می‌تواند به روان‌سازی تردد کامیون‌ها و کاهش هزینه‌های ناشی از توقف کمک کند.

وی با تأکید بر انعطاف‌پذیری صنعت حمل‌ونقل اظهار کرد: حمل‌ونقل یک سیستم پویاست و می‌توان برای جابه‌جایی کالا مسیرهای مختلفی طراحی کرد. فعالان این حوزه مانند یک معمار، با توجه به شرایط موجود مسیرهای جدیدی برای انتقال کالا طراحی می‌کنند.

سنندجی گفت: در همین شرایط اخیر که محدودیت‌هایی در حوزه حمل‌ونقل هوایی ایجاد شد، توانستیم کالاهایی را از مسیرهایی وارد کنیم که پیش از این عمدتاً از طریق پرواز مستقیم جابه‌جا می‌شدند. این تجربه نشان داد که می‌توان در شرایط محدودیت، مسیرهای جایگزین برای انتقال کالا پیدا کرد.

وی افزود: این جابه‌جایی‌ها البته به‌سادگی انجام نمی‌شود و در بسیاری از موارد با هزینه‌های بالاتر و زمان طولانی‌تر همراه است، اما با وجود این مشکلات، جریان جابه‌جایی کالا متوقف نشده و فعالان بخش خصوصی همچنان در حال پیدا کردن مسیرهای جدید هستند.

آخرین وضعیت کانتینرهای ایرانی در بندر کراچی

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران در ادامه درباره وضعیت کانتینرهای ایرانی که در پاکستان باقی مانده‌اند، گفت: بر اساس مقررات بین‌المللی حوزه دریایی، در شرایط جنگی و بروز ناامنی، کشتی موظف است کانتینرهای متعلق به صاحبان کالا را به یک بندر امن منتقل کند. در جریان اتفاقات اخیر نیز بخشی از کانتینرها به بندر کراچی پاکستان منتقل شدند.

وی افزود: از ۹ اسفند پیگیری‌های متعددی برای تعیین تکلیف این کانتینرها انجام شده است. این کانتینرها متعلق به صاحبان مختلفی هستند و برای انتقال آنها ابتدا باید صاحبان کالا شناسایی شوند.

سنندجی ادامه داد: بر اساس توافق‌های انجام‌شده با دولت پاکستان، مقرر شد فهرست کانتینرها ارسال شود که این فهرست اکنون ارسال شده و بخشی از کانتینرها نیز در حال جابه‌جایی است. برای بخش دیگری از کانتینرها همچنان منتظر توافق و موافقت وزارت بازرگانی پاکستان هستیم تا عملیات انتقال آنها انجام شود.

وی درباره تعداد این کانتینرها گفت: آمارهای متفاوتی درباره تعداد کانتینرهای باقی‌مانده در پاکستان مطرح شده و ارقام مختلفی از سه هزار تا ۱۷ هزار کانتینر اعلام شده است، اما تعداد کانتینرهایی که تاکنون شناسایی شده و برای تعیین تکلیف آنها در حال پیگیری صاحبان کالا هستیم، بالغ بر ۱۷ هزار کانتینر است.

سنندجی با اشاره به برگزاری هفتمین نمایشگاه بین‌المللی حمل‌ونقل، لجستیک و صنایع وابسته اظهار کرد: حوادث اخیر نشان داد حمل‌ونقل چه نقش مهمی در اقتصاد کشور دارد. پیش از این نیز درباره اهمیت حمل‌ونقل صحبت می‌کردیم، اما اکنون تقریباً تمام مدیران ارشد سازمان‌ها و بنگاه‌های اقتصادی به‌صورت مستقیم درگیر موضوع حمل‌ونقل و لجستیک شده‌اند.

وی افزود: اگر در گذشته صاحب کالا برای انتقال یک محموله صرفاً از کارشناس بازرگانی خود می‌خواست کانتینر تهیه و کالا را جابه‌جا کند، امروز موضوع حمل‌ونقل به یکی از مسائل اصلی مدیریت بنگاه‌ها تبدیل شده است؛ چراکه هر اختلال در این بخش مستقیماً بر قیمت تمام‌شده کالا و در نهایت بر شرایط زندگی مردم اثر می‌گذارد.

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران ادامه داد: برگزاری این نمایشگاه فرصتی است تا توانمندی شرکت‌های ایرانی در حوزه حمل‌ونقل و لجستیک معرفی شود و ظرفیت بخش خصوصی بیش از گذشته در معرض دید قرار گیرد.

سنندجی با اشاره به نقش انجمن‌ها و تشکل‌های تخصصی بخش خصوصی گفت: در کشور انجمن‌های صنفی و تخصصی متعددی در حوزه حمل‌ونقل فعال هستند و اگر به این تشکل‌ها و شرکت‌های بخش خصوصی اعتماد شود، می‌توان از ظرفیت آنها برای توسعه همکاری‌های بین‌المللی استفاده کرد.

وی افزود: در یکی از نمونه‌ها، یک انجمن تخصصی توانست با بخش خصوصی ترکیه که نقش مؤثری در تعامل با دولت این کشور دارد، ارتباط برقرار کند و زمینه توافق و همکاری را فراهم کند. این تجربه نشان می‌دهد بخش خصوصی می‌تواند در حل مسائل حمل‌ونقل و ایجاد مسیرهای جدید نقش‌آفرینی کند.

سنندجی با بیان اینکه بخش خصوصی ایران در شرایط تحریم توانسته مسیرهای مختلفی را برای تداوم فعالیت پیدا کند، گفت: هر زمان یک مسیر بسته شده، فعالان حمل‌ونقل تلاش کرده‌اند مسیر دیگری ایجاد کنند؛ البته این تغییر مسیرها معمولاً با افزایش زمان و هزینه همراه بوده است.

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران افزود: نمایشگاه حمل‌ونقل و لجستیک می‌تواند فرصت مناسبی برای معرفی راهکارهای فناورانه و ایجاد ارتباط میان شرکت‌های حمل‌ونقل و شرکت‌های فناوری باشد. توسعه فناوری می‌تواند به کاهش زمان جابه‌جایی، مدیریت بهتر ناوگان، رصد کالا و کاهش هزینه‌های لجستیکی کمک کند.

به گزارش خبرگزاری موج، هفتمین نمایشگاه بین‌المللی حمل و نقل، لجستیک و صنایع‌ وابسته  با شعار اتصال، سرمایه‌گذاری و تجارت 26 تا 29 آذر ماه سال 1405 در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار می‌شود.