، کامران باقری لنکرانی، رئیس مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با بیان اینکه پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان ۲۲ و ۲۳ مهرماه ۱۴۰۵ در شیراز برگزار می‌شود، اظهار کرد: کنگره‌های متعددی در کشور با محوریت بیماری‌های زنان برگزار می‌شود، اما ویژگی متمایز این کنفرانس، نگاه بین‌بخشی به سلامت زنان است؛ به این معنا که در کنار مسائل پزشکی، عوامل اجتماعی، زیستی و محیطی مؤثر بر سلامت زنان نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی افزود: تلاش ما در این کنگره این بوده است که بدون شعارزدگی و با یک نگاه علمی و واقع‌بینانه، موضوعات مرتبط با سلامت زنان را بررسی کنیم. امسال نیز با توجه به اهمیت نقش زنان در جامعه و بازار کار، موضوع «سلامت زنان شاغل» به عنوان محور اصلی انتخاب شده است.

افزایش طول عمر زنان، ضرورت توجه به کیفیت زندگی

باقری لنکرانی با اشاره به برخی شاخص‌های سلامت زنان در کشور گفت: امید به زندگی زنان ایرانی از حدود ۵۵ سال در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی به بیش از ۷۸ سال و نزدیک به ۷۹ سال رسیده است؛ شاخصی که از نظر سلامت جمعیت، دستاورد مهمی محسوب می‌شود.

وی ادامه داد: با وجود افزایش طول عمر، موضوع مهم دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، «امید به زندگی توأم با سلامت» است. زنان ایرانی به طور متوسط حدود سه سال بیشتر از مردان عمر می‌کنند، اما بخش قابل توجهی از سال‌های پایانی زندگی خود را با بیماری‌های مزمن، ناتوانی و محدودیت‌های جسمی سپری می‌کنند.

رئیس مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز تأکید کرد: در حالی که زنان حدود ۹ تا ۱۱ سال از سال‌های پایانی عمر خود را با رنج و ناتوانی و بیماری‌های مزمن سپری می‌کنند، این میزان در مردان حدود ۶ تا ۷ سال است. بنابراین، مسئله امروز فقط افزایش طول عمر نیست، بلکه باید برای افزایش کیفیت زندگی و سال‌های زندگی سالم زنان نیز برنامه‌ریزی کنیم.

به گفته وی، بسیاری از مشکلات دوران سالمندی از میان‌سالی آغاز می‌شود و بنابراین نباید سیاست‌های سلامت زنان را صرفاً به دوران سالمندی محدود کرد.

چاقی و کم‌تحرکی؛ زنگ خطر جدی برای سلامت زنان

باقری لنکرانی با اشاره به وضعیت اضافه‌وزن و چاقی در زنان ایرانی گفت: حدود ۳۰ تا ۳۳ درصد زنان کشور دچار چاقی و تقریباً به همین میزان نیز با اضافه‌وزن مواجه هستند و این وضعیت در زنان به مراتب بیشتر از مردان مشاهده می‌شود.

وی افزود: ایران از جمله کشورهای دارای شیوع بالای چاقی در منطقه خاورمیانه است و این مسئله صرفاً یک مشکل ظاهری یا فردی نیست؛ چرا که چاقی زمینه‌ساز بیماری‌های متعددی از جمله دیابت، بیماری‌های قلبی و عروقی و برخی سرطان‌هاست.

رئیس مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، کم‌تحرکی را یکی دیگر از چالش‌های سلامت زنان دانست و گفت: حتی روزانه ۲۰ دقیقه فعالیت بدنی ساختار یافته می‌تواند در کاهش بسیاری از مشکلات جسمی و اسکلتی مؤثر باشد و باید برای ایجاد تحرک بیشتر در میان زنان برنامه‌ریزی شود.

اختلالات اسکلتی و فرسودگی شغلی در زنان

وی با اشاره به مشکلات اسکلتی ـ عضلانی زنان شاغل اظهار کرد: مطالعات انجام‌شده در کشور نشان می‌دهد بیش از ۶۰ درصد شاغلان زن در آموزش و پرورش از دردهای مزمن کمر و گردن رنج می‌برند.

باقری لنکرانی، ورزش و شرایط نامناسب ارگونومیک محیط کار را از عوامل مؤثر بر این مشکلات عنوان کرد و افزود: نوع صندلی، میز و شرایط فیزیکی محیط کار می‌تواند تأثیر مستقیمی بر سلامت زنان داشته باشد.

وی همچنین سلامت روان را یکی دیگر از موضوعات مهم در حوزه سلامت زنان شاغل دانست و گفت: شروع اختلالات خلقی و اضطرابی در زنان حدود یک‌ونیم تا دو برابر مردان است و زنان شاغل به دلیل مواجهه همزمان با مسئولیت‌های شغلی و خانوادگی، فشار بیشتری را تجربه می‌کنند.

زنان، بخش مهمی از نظام سلامت کشور

باقری لنکرانی با اشاره به سهم بالای زنان در نظام سلامت کشور گفت: حدود ۷۰ درصد شاغلان نظام سلامت را زنان تشکیل می‌دهند و این زنان بار سنگینی از خدمات سلامت کشور را بر دوش دارند.

وی افزود: مطالعات انجام‌شده در مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت نشان داده است که فرسودگی شغلی در میان پزشکان و پرستاران زن، به دلیل تداخل نقش‌های خانوادگی و اجتماعی، حدود ۳۰ درصد بیشتر از مردان است.

رئیس مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیفت‌های شبانه مکرر، دوری از فرزندان، فشار ناشی از بحران‌ها و تنش‌های روانی را از عوامل تشدیدکننده این وضعیت دانست و گفت: در مورد زنان معلم نیز علاوه بر مشکلات اسکلتی ـ عضلانی، آسیب‌های حنجره و فرسودگی عاطفی از جمله مسائلی است که باید جدی گرفته شود.

ضرورت حمایت عملی از زنان شاغل و خانه‌دار

باقری لنکرانی با تأکید بر اینکه اشتغال زنان را نباید صرفاً با آمار رسمی اشتغال سنجید، گفت: نرخ رسمی مشارکت اقتصادی زنان حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد اعلام می‌شود، اما بخشی از زنان در مشاغل غیررسمی فعالیت دارند و این آمار در مورد آنان صدق نمی‌کند.

وی افزود: از سوی دیگر، خانه‌داری نیز یک فعالیت تمام‌وقت و دارای بار کاری سنگین است و زنان خانه‌دار باید از حمایت‌های اجتماعی و بیمه‌ای مناسب برخوردار باشند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز اجرای عملیاتی قانون بیمه فراگیر زنان خانه‌دار و طراحی بسته‌های حمایتی ویژه زنان سرپرست خانوار را از جمله اقداماتی دانست که باید با جدیت بیشتری دنبال شود.

اصلاح نظام کاری برای کاهش فرسودگی زنان

باقری لنکرانی یکی از پیشنهادهای مطرح‌ شده در این کنفرانس را اصلاح الگوی کاری در مشاغل پرتنش عنوان کرد و گفت: در نظام سلامت نباید افراد سال‌های طولانی در بخش‌های بسیار پرتنش باقی بمانند؛ بلکه باید نظام چرخش کاری و الگوهای شناور شیفت‌بندی مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: تدوین پروتکل‌های ایمنی زیستی برای کادر درمان، راه‌اندازی کلینیک‌های سلامت روان و طب کار با توجه ویژه به مسائل زنان، غربالگری سازمانی چاقی و بیماری‌های مرتبط با زنان و اجرای پویش‌های افزایش تحرک و اصلاح ارگونومی محیط کار از جمله اقداماتی است که می‌تواند به بهبود شرایط زنان شاغل کمک کند.

حمایت از اشتغال زنان با مشوق‌های کارفرمایی

رئیس مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین بر ضرورت حمایت از زنان شاغل در بخش خصوصی تأکید کرد و گفت: اگر حمایت‌های لازم از زنان شاغل در نظر گرفته نشود، ممکن است برخی از کارفرمایان نسبت به استخدام زنان رویکرد منفی پیدا کنند.

وی افزود: باید برای کارفرمایان مشوق‌هایی در نظر گرفته شود؛ از جمله حمایت دولت از بخشی از هزینه‌های کارفرمایی و اجرای مناسب سیاست‌هایی مانند مرخصی ۹ ماهه زایمان، ایجاد امکانات نگهداری کودک در مجاورت محل کار و حمایت از مادران شاغل.

ضرورت افزایش سهم زنان در مدیریت

باقری لنکرانی با تأکید بر اینکه حضور زنان در بازار کار باید در سطوح مدیریتی نیز تقویت شود، اظهار کرد: اگرچه سهم زنان در برخی حوزه‌ها، به‌ویژه نظام سلامت، بالاست، اما این حضور باید در سطوح مدیریتی و سیاست‌گذاری نیز دیده شود.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفت: مدیران مرد نیز باید آموزش ببینند تا بتوانند نیازهای کارکنان زن را بهتر درک کنند و محیط کاری مناسب‌تری برای آنان فراهم کنند. همچنین سهم زنان در مدیریت‌های ارشد و سیاست‌گذاری‌های کلان باید افزایش یابد.

به گفته وی، در حال حاضر سهم زنان در مدیریت‌های میانی حدود ۲۱ درصد و در سطوح کلان حدود ۶ درصد است و این وضعیت نیازمند اصلاح و بهبود است.

زن ایرانی؛ نقش‌آفرین در سلامت، خانواده و جامعه

رئیس مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به نقش زنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی گفت: زن ایرانی در حوزه‌هایی همچون دفاع مقدس، سلامت، تعلیم و تربیت و خانواده نقش مهمی ایفا کرده و امروز وظیفه ما این است که شرایط مناسب‌تری برای کار و زندگی زنان فراهم کنیم.

لنکرانی در پایان تأکید کرد: پیام اصلی پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان این است که در کنار توجه به دستاوردهای سلامت زنان، باید برای ارتقای کیفیت زندگی آنان نیز برنامه عملیاتی داشته باشیم و مشکلات فوری همچون اضافه‌وزن و چاقی، فرسودگی شغلی و اختلالات اسکلتی ـ عضلانی را با اولویت بیشتری دنبال کنیم.

سلامت زنان شاغل نیازمند مداخلات تخصصی و بین‌رشته‌ای است

در ادامه دبیر اجرایی پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان، با اشاره به برگزاری این رویداد در روزهای ۲۲ و ۲۳ مهرماه ۱۴۰۵ در شیراز، گفت: «سلامت زنان شاغل» محور اصلی پانزدهمین دوره این کنفرانس است و تلاش کرده‌ایم در این دوره، مخاطرات سلامت زنان شاغل را از زوایای مختلف بررسی و راهکارهای مداخله‌ای مبتنی بر شواهد برای پیشگیری و کاهش این مخاطرات ارائه کنیم.

سولماز قهرمانی اظهار کرد: مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز طی ۱۴ دوره برگزاری کنفرانس سلامت زنان تلاش کرده است به مهم‌ترین موضوعات مرتبط با سلامت زنان در کشور با رویکردی بین‌رشته‌ای و با تأکید بر جنبه‌های سلامت عمومی بپردازد و در پانزدهمین دوره نیز موضوع «سلامت زنان شاغل» به عنوان محور اصلی انتخاب شده است.

وی افزود: زنان شاغل نقش مهمی در بهره‌وری اجتماعی و توسعه پایدار جامعه دارند، اما به دلیل قرار گرفتن همزمان در معرض فشارهای شغلی، مسئولیت‌های خانوادگی و اجتماعی و تغییرات سبک زندگی، ممکن است با مخاطرات بیشتری در حوزه سلامت جسم و روان مواجه باشند. از این رو، در این دوره تلاش شده است این مخاطرات به صورت ویژه بررسی شود و پیشنهادهای مداخله‌ای مؤثر و مبتنی بر شواهد، متناسب با نوع مخاطره و گروه‌های شغلی ارائه شود.

سه محور اصلی کنفرانس

دبیر اجرایی پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان با تشریح محورهای علمی این رویداد گفت: سلامت جسمی و ایمنی شغلی در زنان شاغل، تعادل میان مسئولیت‌های شغلی، خانوادگی و اجتماعی و همچنین سیاست‌ها و قوانین مرتبط با سلامت و ایمنی شغلی زنان در ایران، سه محور اصلی این دوره از کنفرانس را تشکیل می‌دهند.

قهرمانی ادامه داد: در کنار این محورها، سایر مباحث مرتبط با سلامت زنان نیز مورد توجه قرار گرفته است تا بتوانیم موضوع سلامت زنان شاغل را صرفاً از یک زاویه بررسی نکنیم و ابعاد مختلف آن را مورد توجه قرار دهیم.

وی با تأکید بر میان‌رشته‌ای بودن کنفرانس گفت: ماهیت موضوعات انتخاب‌شده ایجاب می‌کند که متخصصان رشته‌های مختلف در این رویداد حضور داشته باشند. به همین دلیل، متخصصانی از حوزه‌های بهداشت حرفه‌ای و ارگونومی، ارتوپدی، توان‌بخشی، فیزیوتراپی، زنان و زایمان، تغذیه، سلامت سالمندی، روان‌پزشکی، جامعه‌شناسی، سیاست‌گذاری و مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی در این کنفرانس حضور خواهند داشت.

نگاه بین‌المللی به چالش‌های سلامت زنان

دبیر اجرایی کنفرانس با اشاره به حضور سخنرانان داخلی و بین‌المللی اظهار کرد: در این دوره تلاش شده است در کنار بهره‌گیری از ظرفیت صاحب‌نظران داخلی، از تجربیات بین‌المللی نیز استفاده کنیم تا چالش‌های موجود در حوزه سلامت زنان در ایران را در مقایسه با تجربه‌های موفق سایر کشورها بررسی کنیم.

وی افزود: با همکاری سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی جهان اسلام (آیسسکو)، برنامه‌ای با حضور تعدادی از سخنرانان این سازمان از گروه اجتماعی و انسانی پیش‌بینی شده است که فرصت ارزشمندی برای تبادل تجربه و آشنایی با راهکارهای سایر کشورها فراهم می‌کند.

قهرمانی گفت: هدف از این ارتباطات بین‌المللی، صرفاً ارائه مباحث علمی نیست، بلکه تلاش داریم مسائل و چالش‌های موجود در کشور را با نگاهی تطبیقی بررسی کنیم و از تجربیات موفق سایر کشورها برای ارائه راهکارهای عملی استفاده کنیم.

برگزاری نمایشگاه و کارگاه‌های تخصصی در حاشیه کنفرانس

وی از برگزاری برنامه‌های جانبی و کارگاه‌های آموزشی در حاشیه پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان خبر داد و گفت: همزمان با برگزاری کنفرانس، نمایشگاهی نیز در حاشیه این رویداد برگزار خواهد شد.

دبیر اجرایی کنفرانس افزود: یکی از کارگاه‌های پیش‌بینی‌شده، کارگاه حضوری آموزش کاربردی ابزارهای هوش مصنوعی است که عمده مخاطبان آن دانشجویان و اعضای هیئت علمی هستند. همچنین کارگاه حضوری «تعادل کار و زندگی در زنان شاغل» نیز برگزار خواهد شد.

قهرمانی ادامه داد: کارگاه دیگری نیز با عنوان «سفیران سلامت» برای دانش‌آموزان دوره متوسطه اول، با همکاری آموزش و پرورش برگزار می‌شود که امسال سومین سال برگزاری آن است.

ارسال ۴۶۰ خلاصه مقاله به پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان

وی با اشاره به استقبال علمی از پانزدهمین دوره کنفرانس گفت: در مجموع ۴۶۰ خلاصه مقاله به دبیرخانه علمی کنفرانس ارسال شد که از میان آنها ۲۶۰ مقاله به صورت پوستر پذیرفته شده است.

قهرمانی افزود: پوسترهای پذیرفته‌شده همزمان با اجرای برنامه‌های کنفرانس ارائه خواهند شد و بخشی از خلاصه مقالات نیز برای ارائه شفاهی در برنامه‌های روز نخست انتخاب شده‌اند.

وی با اشاره به فرآیند داوری مقالات اظهار کرد: نتایج مقالات پذیرفته‌شده نیز در وب‌سایت کنفرانس منتشر شده است و امیدواریم ارائه این یافته‌های علمی زمینه‌ای برای تبادل تجربه و استفاده از نتایج پژوهش‌ها در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی سلامت زنان فراهم کند.

دبیر اجرایی پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان همچنین گفت: این کنفرانس دارای هشت امتیاز بازآموزی برای گروه‌های هدف است و علاوه بر آن، امتیاز جوانی جمعیت نیز برای گروه‌های هدف شامل زنان و پزشکان عمومی در نظر گرفته شده است.

وی افزود: اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز از ۱۲ ساعت امتیاز فرهنگی این کنفرانس بهره‌مند خواهند شد.

قهرمانی در پایان تأکید کرد: امیدواریم پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی سلامت زنان بتواند با گردهم آوردن متخصصان حوزه‌های مختلف، ضمن شناسایی دقیق‌تر چالش‌های سلامت زنان شاغل، زمینه ارائه راهکارهای علمی و عملی برای ارتقای سلامت و کیفیت زندگی این گروه مهم و اثرگذار در جامعه را فراهم کند.