، مراسم اعطای ششمین نشان عالی خورشید با تجلیل از یک عمر فعالیت علمی، آموزشی و هنری احمد ضابطی جهرمی با حضور جمعی از مدیران سینمایی، هنرمندان، مستندسازان و شاگردان این استاد پیشکسوت سینمای مستند عصر پنجشنبه ۹ مهر ۱۴۰۵ در موزه سینما برگزار شد.

حامد شکیبانیا که اجرای مراسم را بر عهده داشت ضمن خوشامدگویی به حاضران گفت: امروز در آئین اعطای ششمین دوره نشان عالی خورشید گرد هم آمده‌ایم تا بیش از ۵۰ سال تلاش مستمر، پربار و اثرگذار احمد ضابطی‌جهرمی را به حافظه بسپاریم و این نشان را به ایشان تقدیم کنیم.

در ادامه، بخش‌هایی از آثار مستند ضابطی‌جهرمی به نمایش درآمد و میان نمایش فیلم‌ها، پیام تعدادی از شاگردان و همکاران او که امکان حضور در مراسم را نداشتند، خوانده شد.

مرتضی رزاق‌کریمی رئیس هیئت امنای نشان عالی خورشید و از دارندگان نشان عالی خورشید در دوره های گذشته که نخستین سخنران مراسم بود با اشاره به سال‌ها آشنایی و شاگردی غیرمستقیم نزد ضابطی‌جهرمی گفت: اهمیت فعالیت او را نمی‌توان تنها در فیلم‌ها، کتاب‌ها یا سال‌های تدریسش خلاصه کرد.

وی یکی از مهم‌ترین وجوه فعالیت ضابطی‌جهرمی را «ساختن گفتمان در سینمای مستند» دانست و بیان کرد: ضابطی‌جهرمی مستند را تنها یک محصول تصویری ندیده و همواره درباره ماهیت، گونه‌ها، ساختار، زبان و نسبت آن با واقعیت اندیشیده است. بخشی از این تجربه و اندیشه نیز به واسطه او وارد ادبیات تخصصی سینمای مستند ایران شده است.

رزاق‌کریمی بیان کرد: یکی دیگر از ویژگی‌های کم‌نظیر او، پیوند میان تجربه و دانش نظری است. پژوهش، تدوین، مستندسازی، نویسندگی، ترجمه و آموزش در فعالیت او از یکدیگر جدا نبوده‌اند؛ تجربه سینمایی به دانش تبدیل شده و این دانش دوباره به آموزش و تجربه سینمایی بازگشته است.

در ادامه محمد تهامی‌نژاد با مرور شرایط سینمای مستند در دهه ۱۳۵۰ و سال‌هایی که به گفته او مستندسازی هنوز در حاشیه سینمای ایران قرار داشت، ضابطی‌جهرمی را از افرادی دانست که با درک موقعیت تاریخی این گونه سینمایی، وارد عرصه ادبیات و آموزش تخصصی مستند شدند.

دارنده پنجمین نشان عالی خورشید به نقش ضابطی‌جهرمی در ورود تعاریف، طبقه‌بندی‌ها، پژوهش مستند، تاریخ سینمای مستند و مباحث زیبایی‌شناسی به فضای آموزشی اشاره کرد و گفت: یکی از نکات کلیدی در نگاه او این بود که سینمای مستند را نمی‌توان به دریافت آینه‌وار از واقعیت تقلیل داد.

اسفندیار حبیب‌نژاد که بیش از چهار دهه از آشنایی‌اش با ضابطی‌جهرمی می‌گذرد، سخنان خود را با خاطره نخستین دیدارشان در سال ۱۳۶۳ آغاز کرد؛ زمانی که به عنوان دانشجو برای اعتراض به نمره‌اش به اتاق استاد رفته بود، بی‌آنکه بداند آن دیدار آغاز رابطه‌ای بیش از ۴۰ ساله خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه رابطه‌اش با ضابطی‌جهرمی به‌تدریج از رابطه معمول استاد و دانشجو فراتر رفت، افزود: من از او فقط تدوین و فیلمسازی یاد نگرفتم؛ درس اخلاق و زندگی هم آموختم. سهم من از این دریای دانش شاید یک قطره بود، اما زندگی‌ام را تغییر داد.

مهدی زمان‌پور کیاسری مستندساز و از شاگردان ضابطی‌جهرمی، نیز در سخنانی او را نه فقط استاد سینما، بلکه «معمار زیستن» خواند.

او با مرور خاطراتی از سفرهای مشترک با وی گفت که بسیاری از درس‌های مهم زندگی را نه در کلاس، بلکه در همین مواجهه‌ها آموخته است.

رامین حیدری فاروقی مستندساز و دارنده دومین نشان عالی خورشید نیز در بخشی از این مراسم، ضابطی‌جهرمی را نمونه‌ای از «بی‌قراری برای دانستن» دانست.

حیدری فاروقی با تاکید بر علاقه ضابطی‌جهرمی به موسیقی، تدوین را به «نواختن موسیقی سینما» تشبیه کرد و سپس متنی را که با الهام از سال‌های دانشجویی و عبور از کنار کلاس‌های تدوین استاد نوشته بود، برای حاضران خواند.

وی در پایان بیان کرد: امروز نشان عالی خورشید با حضور احمد ضابطی‌جهرمی تابناک‌تر شد.

در بخش دیگری از برنامه، پیام حسین زارع‌زاده مدیر شبکه مستند سیما، که به دلیل سفر امکان حضور در مراسم را نداشت، خوانده شد.

وی ضابطی‌جهرمی را «استادی برجسته در علم و هنر تدوین و فیلم مستند و الگویی کم‌نظیر از اخلاق و انسانیت» توصیف کرد و دریافت نشان عالی خورشید را به استاد خود تبریک گفت.

اگر کاری را انتخاب کردید، تا آخر پای آن بایستیددر بخش پایانی مراسم، حکم و نشان عالی خورشید به احمد ضابطی‌جهرمی اهدا شد و او پس از دریافت این نشان، جمله‌ای از پدرش را نیز به یاد آورد که به وی گفته بود؛ «بابا، هرکاره شدی، به درد مردم بخور.»

وی گفت که این جمله در تمام سال‌های فعالیتش با او مانده است و خطاب به دانشجویان و جوانان افزود: باور کنید که می‌توانید؛ اما باید پای چیزی که انتخاب کردید بایستید. من تا آخرین نفس، هیچ شغلی را با کاری که در سینما دارم، به‌خصوص آموزش، عوض نمی‌کنم.

ضابطی‌جهرمی در ادامه دریافت نشان عالی خورشید را «روحیه‌بخش و امیدوارکننده» توصیف و اظهار کرد: من ۷۵ سال دارم و ۵۵ سال است دنبال سینما هستم. شما اگر ۵۵ سال کنار یک سنگ یا یک درخت هم بنشینید، چیزی از آن یاد می‌گیرید. سینما رشته آسانی نیست، اما باید زمینه‌ای فراهم شود که هنرمند بتواند خلق کند.

وی در بخش دیگری از سخنانش، مستند را یکی از بهترین مسیرها برای آموختن وجوه مختلف سینما دانست و خطاب به دانشجویانی که میان گرایش‌های سینمایی مردد هستند، گفت: اگر می‌خواهید زودتر باسواد شوید و به وجوه مختلف فنون سینما و زیبایی‌شناسی مسلط شوید، مستند را انتخاب کنید.

وی در پایان بیان کرد: افتخار من نه جوایز و نشان‌هایی است که گرفته‌ام، نه فیلم‌هایی که ساخته‌ام و نه کتاب‌ها و مقاله‌هایی که تألیف یا ترجمه کرده‌ام؛ افتخار من آنهایی هستند که برای سینمای ایران آموزش دادم، تربیت کردم و آماده کردم.

در این مراسم افرادی همچون حسین ترابی، محمد تهامی نژاد، فرهاد ورهرام، محمدمهدی عسگرپور، منوچهر شاهسواری، همایون اسعدیان، علیرضا حسینی، سعید رشتیان، ارد عطارپور،حامد شکیبانیا، مرتضی رزاق کریمی،فاطمه مهاجرانی، فاطمه محمدی، رامین حیدری فاروقی، مجتبی راعی، محمد صوفی، مصطفی رزاق کریمی، احمدرضا معتمدی، محمد حمیدی مقدم، مسعود سفلایی، محمد طیب، هومن مرادی کرمانی، فخرالدین سیدی، کتایون جهانگیری، زهرا قائدی، حسن آقاکریمی، نادر رضایی، سعید بشیری و ... حضور داشتند.