، سیدجواد حسینی در آیین آغاز سال تحصیلی مدارس استثنایی، با اشاره به بازگشایی حضوری مدارس پس از دوره‌ای از تعطیلی‌های ناشی از کرونا، حوادث طبیعی و جنگ، اظهار کرد: بازگشایی مدارس موجب شادی است، اما در کنار این شادی، یاد و خاطره ۱۶۸ دانش‌آموز دختر و پسر شهید، غمی را نیز بر این روزها حاکم کرده است.

وی با گرامیداشت یاد شهدای دانش‌آموز و معلم افزود: این دوگانه شادی و غم، هر دو برای جامعه تعلیم و تربیت مقدس است و باید یاد و خاطره دانش‌آموزان و معلمانی را که جان خود را از دست داده‌اند، گرامی بداریم.

حسینی با اشاره به دیدگاه‌های غلامعلی افروز، از پیشگامان آموزش و پرورش استثنایی، گفت: ایشان سه ویژگی مهم برای آموزش و پرورش استثنایی برشمرده‌اند؛ نخست اینکه این سازمان صرفاً برای کودکان با نیازهای ویژه نیست، بلکه سنجش آمادگی تحصیلی و سلامت جسمانی، آموزش فراگیر و مراکز اختلال یادگیری آن، خدماتی برای همه دانش‌آموزان ارائه می‌کند.

وی افزود: ویژگی دوم این است که آموزش و پرورش استثنایی، مینیاتوری کوچک‌شده از کل نظام تعلیم و تربیت است؛ زیرا همه فعالیت‌های آموزشی و پرورشی آموزش و پرورش در این سازمان وجود دارد و علاوه بر آن، فرایندهای توانبخشی نیز به این مجموعه اضافه می‌شود.

رئیس سازمان بهزیستی کشور تصریح کرد: سومین ویژگی این است که در دنیا، میزان موفقیت یا شکست نظام تعلیم و تربیت را با موفقیت آموزش کودکان با نیازهای ویژه می‌سنجند. اگر می‌خواهیم بدانیم نظام تعلیم و تربیت ما در چه سطحی قرار دارد، باید ببینیم آموزش و پرورش کودکان با نیازهای ویژه در چه وضعیتی است.

حرکت از مدل پزشکی به سمت مدل اجتماعی

حسینی با تأکید بر تغییر نگاه به موضوع معلولیت گفت: آموزش و پرورش باید از مدل پزشکی فاصله بگیرد و به سمت مدل اجتماعی حرکت کند. در مدل پزشکی، تمرکز بر کمبودها و تلاش برای جبران ناتوانی‌های فرد است، اما مدل اجتماعی بر این باور است که انسان‌ها با یکدیگر متفاوتند و هر فرد نیازها و استعدادهای متعددی دارد.

وی ادامه داد: در مدل اجتماعی، به جای اینکه صرفاً بخواهیم کمبودهای یک فرد را برطرف کنیم، باید جامعه و مدرسه را فراگیر، مناسب و دسترس‌پذیر کنیم تا افراد بتوانند در تعامل با محیط، توانمندی‌های خود را بروز دهند.

حسینی با انتقاد از اصطلاح «مناسب‌سازی» گفت: من به عنوان دبیر ستاد مناسب‌سازی کشور پیشنهاد کرده‌ام که نام این ستاد تغییر کند، زیرا اصطلاح مناسب‌سازی این تصور را ایجاد می‌کند که ما لطفی به افراد می‌کنیم و محیط را برای آنها مناسب می‌سازیم؛ در حالی که دسترس‌پذیری یک حق عمومی است.

وی افزود: جامعه باید دوستدار انسان باشد؛ یعنی محیطی در دسترس، فراگیر، بدون مانع و ایمن برای همه کودکان، افراد دارای معلولیت، سالمندان و سایر اقشار جامعه فراهم شود.

۱۹ شهر در مسیر تبدیل شدن به شهر دوستدار انسان

رئیس سازمان بهزیستی کشور از اقدامات انجام‌شده برای توسعه دسترس‌پذیری خبر داد و گفت: تاکنون ۱۹ شهر کشور را در مسیر شهر دوستدار انسان قرار داده‌ایم تا دسترس‌پذیر شوند.

حسینی همچنین از همکاری سازمان بهزیستی با آموزش و پرورش استثنایی برای توسعه آموزش فراگیر خبر داد و اظهار کرد: با همت مدیران آموزش و پرورش و سازمان آموزش و پرورش استثنایی، حرکت به سمت دسترس‌پذیری مدارس با رویکرد تلفیقی و فراگیر دنبال خواهد شد و سازمان بهزیستی نیز با تمام ظرفیت در این مسیر همکاری می‌کند.

مدرسه بدون دیوار؛ پیوند توانبخشی با آموزش

وی با اشاره به تفاهم‌نامه میان سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش استثنایی گفت: این تفاهم‌نامه دو رکن اساسی دارد؛ نخست پیوند میان مراکز توانبخشی و مدارس در قالب طرح «مرکز توانبخشی ـ مدرسه» که بر اساس آن، نزدیک‌ترین مرکز توانبخشی به مدرسه در ارائه خدمات توانبخشی به دانش‌آموزان نقش خواهد داشت.

حسینی افزود: رکن دوم، اتصال اطلاعات نظام سنجش است. با پیوند اطلاعات میان سازمان آموزش و پرورش استثنایی و وزارت بهداشت، می‌توان مداخلات به‌موقع و استفاده از «دوران طلایی» برای اقدامات اثربخش در نظام تعلیم و تربیت را دنبال کرد.

وی تأکید کرد: با این پیوندها به دنبال ایجاد «مدرسه بدون دیوار» هستیم؛ مدرسه استثنایی باید با خانه و جامعه پیوند داشته باشد و مدرسه محلی، مدرسه جامعه و مدرسه جامع شکل بگیرد.