، در سوریه سه رویداد مهم در چند روز گذشته رخ داده است که می تواند اثرات قابل توجهی بر آینده سیاسی، نظامی و اقتصادی سوریه بگذارد. یکی حذف نام سوریه از فهرست «دولت‌های حامی تروریسم» توسط آمریکا پس از ۴۷ سال، دیگری انحلال نیروهای مسلح کردی موسوم به قسد و دیگری رایزنی الشرع با پوتین درباره بازتنظیم حضور نظامی مسکو در پایگاه‌های حمیمیم و طرطوس.

اقدام نخست که روز دوشنبه توسط دولت ترامپ صورت گرفت به معنای برچیده شدن مهمترین موانع حقوقی و مالی بر سر راه بازگشت سوریه به نظام اقتصادی و مالی بین‌المللی است. براین اساس شرکت­های مختلف در دنیا دیگر هراسی از ورود به معامله با سوریه برای کمک به بازسازی و سرمایه­گذاری ندارند. این مسئله زمینه­ساز انتقال سرمایه به این کشور جنگ زده خواهد شد و سرعت ترمیم خرابی­های آن را تسریع خواهد کرد. اثر دیگر این اقدام، در تقویت پول ملی سوریه است. وقتی بازار پیش بینی کند سرمایه خارجی می­تواند وارد کشور شود، تورم روی اجناس و کالاها و همچنین قیمت ارز خارجی کاهش می­یابد و در عین حال ارزش برابری پول ملی سوریه در برابر دلار آمریکا بیشتر خواهد شد.

اتفاق دوم که در حوزه سیاسی برای سوریه اهمیت دارد، مربوط به انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که عمدتاً کردی و تحت حمایت سابق آمریکا است. در این رابطه مظلوم عبدی، این گروه روز سه‌شنبه در سخنانی تلویزیونی از کاخ ریاست‌جمهوری دمشق اعلام کرد مأموریت این نیرو به‌عنوان ساختار نظامی مستقل به پایان رسیده و نیروهایش در ارتش سوریه ادغام شده‌اند. این تصمیم نتیجه توافق مرحله‌ای است که اوایل سال جاریم یان قسد و دولت احمد الشرع امضا شد. پیش‌تر، یگان‌های حفاظت از خلق (YPG) که هسته اصلی قسد را تشکیل می‌دادند، در ساختار دولتی ادغام شده و فرمانده آن به سمت معاون وزیر دفاع برای مناطق شرقی منصوب شده بود. با این اعلام، نه تنها نیروهای نظامی بلکه ساختارهای اداری، امنیتی و غیرنظامی اداره خودمختار شمال و شرق سوریه نیز تحت اختیار دولت مرکزی قرار می‌گیرند.

انحلال قسد برای حکومت احمد الشرع دستاورد استراتژیک مهمی محسوب می‌شود. این نیرو در اوج قدرت حدود ۱۰۰ هزار جنگجوی کرد و عرب داشت و بخش‌های وسیعی از شمال و شرق سوریه، از جمله مناطق دارای زیرساخت‌های نفتی را کنترل می‌کرد. پس از حمله برق‌آسای نیروهای دولتی در ژانویه که بخش قابل توجهی از این مناطق را بازپس گرفت، توافق ادغام مسیر را برای پایان موازی‌کاری نظامی و اداری هموار کرد. با حذف ساختار نظامی مستقل کردی، دمشق کنترل خود را بر مناطق استراتژیک شرقی تقویت می‌کند و خطر درگیری‌های داخلی میان نیروهای دولتی و گروه‌های مسلح محلی کاهش می‌یابد.

این تحول به حکومت الشرع امکان می‌دهد پروژه بازسازی ملی را با مشروعیت بیشتری پیش ببرد. به رسمیت شناختن حقوق فرهنگی، مدنی و آموزشی کردها و معرفی زبان کردی به‌عنوان زبان ملی، گامی بی‌سابقه از زمان استقلال سوریه است که می‌تواند رضایت نسبی جوامع کرد را جلب کند و مانع از بروز نارضایتی‌های جدید شود. از سوی دیگر، ادغام کامل ساختارها، وابستگی دمشق به حمایت خارجی برای مدیریت مناطق شرقی را کاهش می‌دهد و تصویر دولتی واحد و متمرکز را تقویت می‌کند. تحلیل‌گران معتقدند این اقدام، همراه با حمایت آمریکا از روند ادغام، به مشروعیت بین‌المللی حکومت جدید کمک می‌کند و مسیر جذب سرمایه‌گذاری برای بازسازی را تسهیل می‌سازد. با این حال، موفقیت نهایی به نحوه اجرای واقعی ادغام، حفظ حقوق اقلیت‌ها و جلوگیری از تنش‌های محلی بستگی دارد.

رویداد سوم که روز چهارشنبه صورت گرفت مربوط به تماس تلفنی پوتین و الشرع است که آنها بر اهمیت یادداشت تفاهم چند روز قبل درباره بازتنظیم پایگاه هوایی حمیمیم و تأسیسات لجستیکی طرطوس تأکید کردند. این تفاهم پس از حدود ۱۸ ماه مذاکره امضا شده و چارچوب جدیدی برای حضور روسیه تعریف می‌کند. بر اساس گزارش‌ها، پایگاه‌ها به مراکز مشترک آموزشی و تخصصی تبدیل می‌شوند. سوریه کنترل تأسیسات غیرنظامی حمیمیم و بخش تجاری بندر طرطوس را در اختیار می‌گیرد، در حالی که تعداد محدودی متخصص روسی باقی می‌مانند.

این بازتنظیم برای حکومت الشرع چند پیامد مهم دارد. نخست، افزایش حاکمیت رسمی دمشق بر خاک خود و کاهش تصویر «اشغال» یا وابستگی کامل به قدرت خارجی است. با در اختیار گرفتن بخش‌های غیرنظامی و تجاری، دولت سوریه منابع و مدیریت محلی بیشتری به دست می‌آورد. دوم، حفظ حضور محدود فنی روسیه می‌تواند به ثبات نسبی، آموزش نیروها و جلوگیری از خلأ امنیتی کمک کند، بدون آنکه مسکو نفوذ سابق خود را به‌طور کامل حفظ کند. پوتین در این تماس بار دیگر بر حمایت از وحدت، تمامیت ارضی و حاکمیت سوریه تأکید کرد و دو طرف بر تعمیق همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و بشردوستانه توافق نمودند.

در مجموع، انحلال قسد و بازتنظیم پایگاه‌های روسیه در کنار حذف نام این سوریه از فهرست کشورهای حامی تروریسم در راستای یک نتیجه مشخص است: تقویت اقتدار مرکزی دمشق در داخل و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی. این تحولات می‌تواند به تثبیت نسبی سوریه پس از سال‌ها جنگ کمک کند، مشروط بر آنکه فرآیند ادغام به‌طور عادلانه اجرا شود و همکاری‌های بین‌المللی در مسیر بازسازی ادامه یابد. آینده سوریه بیش از پیش به توانایی حکومت مرکزی در ایجاد تعادل میان وحدت ملی و حقوق اقوام، و همچنین مدیریت روابط با قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بستگی دارد.