، علی‌اکبر پورجمشیدیان عصر جمعه در آیین تجلیل و قدردانی از دست‌اندرکاران برگزاری مراسم اربعین، اظهار کرد: برگزاری باشکوه مراسم‌های مرتبط با اربعین و تشییع رهبر شهید و آیین‌های مذهبی، حاصل همراهی مردم و تلاش مجموعه‌های مختلف اجرایی، فرهنگی و خدماتی است و لازم است از همه کسانی که در این مسیر نقش‌آفرینی کردند قدردانی شود.

وی با اشاره به ارزیابی‌های انجام شده از روند برگزاری اربعین امسال افزود: مراسم اربعین امام حسین(ع) در سال جاری یکی از باشکوه‌ترین، کم‌حادثه‌ترین و ایمن‌ترین مراسم‌های سال‌های اخیر بود و این موفقیت با همت مردم، دستگاه‌های اجرایی، نیروهای امدادی و همکاری دولت‌های جمهوری اسلامی ایران و عراق به دست آمد.

قائم‌مقام وزیر کشور و رئیس ستاد مرکزی اربعین ادامه داد: یکی از تأکیدات همیشگی رهبر شهید و بزرگان این بود که اربعین باید برای مردم آسان، ارزان و ایمن برگزار شود و امسال نیز تلاش شد همین رویکرد در تمامی بخش‌های خدمت‌رسانی به زائران مورد توجه قرار گیرد.

پورجمشیدیان با اشاره به شرایط امنیتی منطقه گفت: به جز حوادثی که در مرز شلمچه و یکی از مناطق نزدیک مواکب عراقی رخ داد و ناشی از اقدامات جنایتکارانه آمریکایی‌ها بود، در طول برگزاری مراسم اربعین با حادثه امنیتی قابل توجهی مواجه نشدیم و از این جهت امنیت مراسم در سطح بسیار مطلوبی قرار داشت.

وی همچنین گرمای شدید هوا را یکی از چالش‌های مهم اربعین امسال دانست و بیان کرد: زائران در یکی از گرم‌ترین سال‌های اربعینی سال‌های اخیر به زیارت مشرف شدند اما با وجود این شرایط دشوار، مجموعه‌های امدادی، درمانی و خدماتی در ایران و عراق با آمادگی مناسب به وظایف خود عمل کردند.

رئیس ستاد مرکزی اربعین درباره وضعیت حوادث جاده‌ای و درمانی زائران اظهار کرد: با وجود گرمای هوا و افزایش حجم تردد، میزان فوتی‌های ناشی از حوادث جاده‌ای و همچنین موارد فوتی عادی در مقایسه با سال‌های گذشته حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد کاهش داشت.

وی افزود: تعداد مصدومان و بیمارانی که در جریان مراسم نیازمند خدمات امدادی و درمانی شدند نیز با وجود شرایط خاص امسال، در سطح قابل قبولی قرار داشت و این موضوع حاصل همراهی مردم و تلاش نیروهای امدادی و درمانی در دو کشور بود.

پورجمشیدیان با قدردانی از جمعیت هلال احمر و اورژانس در ایران و عراق گفت: دستگاه‌های امدادی و درمانی با آمادگی و حضور مستمر در مسیرهای تردد زائران، بخش مهمی از مسئولیت تأمین سلامت زائران را برعهده داشتند و عملکرد آنها در برگزاری ایمن مراسم قابل تقدیر است.

وی در ادامه به روند عبور زائران از مرزهای اربعینی اشاره کرد و گفت: در سال‌های گذشته گاهی زائران بیش از ۱۰ ساعت و در برخی موارد حتی بیش از یک روز در مرزها معطل می‌شدند، اما امسال با استفاده از تجربه سال‌های گذشته و برطرف کردن نواقص، روند ورود و خروج زائران با سرعت بسیار بیشتری انجام شد.

قائم‌مقام وزیر کشور افزود: امسال در بسیاری از موارد، زائران تقریباً با همان سرعتی که وارد مرزهای اربعینی می‌شدند از مرز خارج می‌شدند و میزان توقف در فرآیندهای مرزی در برخی نقاط به حدود چند ثانیه کاهش یافت که این امر نشان‌دهنده بهبود قابل توجه زیرساخت‌ها و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول بود.

پورجمشیدیان با تأکید بر اهمیت نقش مردم عراق در میزبانی از زائران اربعین گفت: اربعین یک مراسم مردمی است و بخش عمده مسئولیت میزبانی آن بر عهده مردم و دولت عراق قرار دارد و تلاش ما این بود که ضمن ارائه حمایت‌های لازم، در امور داخلی و میزبانی عراقی‌ها دخالت نکنیم.

وی ادامه داد: این رویکرد در راستای همان تأکیدی بود که بر حفظ افتخار میزبانی مردم عراق وجود داشت و بر همین اساس هرجا طرف عراقی نیاز به کمک داشت، جمهوری اسلامی ایران آمادگی خود را برای همکاری اعلام کرد.

رئیس ستاد مرکزی اربعین بیان کرد: حتی مواکب ایرانی نیز تشویق شدند در صورت نیاز، در کنار مواکب عراقی فعالیت مشترک داشته باشند و خدمات خود را در چارچوب هماهنگی با طرف عراقی ارائه کنند.

وی افزود: شخصاً در ایام اربعین به عراق سفر نکردم و توفیق زیارت اربعین برایم حاصل نشد، زیرا معتقد بودیم حضور مسئولان ایرانی در آنجا ممکن است به جای کمک، موجب ایجاد مزاحمت شود و باید اجازه داد مسئولان و مردم عراق امور مربوط به میزبانی را مدیریت کنند.

پورجمشیدیان گفت: حتی در موضوعاتی که مستقیماً به جمهوری اسلامی ایران مربوط می‌شد، تلاش شد امور از مسیر سفارت جمهوری اسلامی ایران در عراق و نمایندگان رسمی کشور دنبال شود و ستاد مرکزی اربعین از داخل کشور پشتیبانی‌های لازم را انجام دهد.

وی اضافه کرد: یکی از عوامل موفقیت اربعین امسال این بود که دولت تا حد امکان در امور مردمی دخالت نکرد و تلاش شد ظرفیت‌های خودجوش و مردمی تقویت شود و در بخش‌هایی که مردم توان انجام کار را دارند، مسئولیت به خود آنها سپرده شود.

قائم‌مقام وزیر کشور با اشاره به گستردگی فعالیت مواکب اظهار کرد: در حال حاضر بیش از سه هزار موکب شناسنامه‌دار در کشور وجود دارد که مجوز و شناسنامه فعالیت خود را از ستاد بازسازی عتبات عالیات دریافت کرده‌اند و در ایام اربعین در عراق، مرزهای ایران و مسیرهای تردد زائران خدمات‌رسانی می‌کنند.

وی افزود: بیش از نیمی از این مواکب در عراق مستقر می‌شوند و بخش دیگری نیز در داخل کشور و در مرزها و مسیرهای اربعینی به زائران خدمت می‌کنند و علاوه بر اینها، هزاران موکب مردمی و غیرشناسنامه‌دار نیز به صورت خودجوش وارد میدان خدمت‌رسانی می‌شوند.

پورجمشیدیان با اشاره به مشاهده نمونه‌های فراوانی از مشارکت خودجوش مردم گفت: در برخی نقاط حتی افرادی که امکانات محدودی داشتند، با هزینه شخصی خود برای پذیرایی از زائران اقدام کرده بودند و در این مسیر توجهی به جایگاه و مسئولیت مسئولان نداشتند و تنها هدف آنها خدمت به زائران امام حسین(ع) بود.

وی بیان کرد: سیاست ستاد مرکزی اربعین این است که بخش مردمی را تقویت و از آن حمایت کند و دخالت مستقیم در امور مردم به حداقل برسد یا در مواردی که ضرورتی وجود ندارد، اصلاً دخالتی صورت نگیرد.

رئیس ستاد مرکزی اربعین تأکید کرد: دولت باید بیشتر در حوزه‌هایی ورود کند که از توان مردم خارج است و از جمله آنها می‌توان به زیرساخت‌های آب و برق، ذخایر راهبردی، امداد و نجات و تأمین برخی نیازهای اساسی اشاره کرد.

پورجمشیدیان یکی از نیازهای مهم اربعین را تأمین یخ عنوان کرد و گفت: برخی نیازها مانند یخ، با توجه به حجم بالای مصرف، از توان تأمین روزانه مردم و مواکب خارج است و باید از مدت‌ها قبل برای آن برنامه‌ریزی شود.

وی افزود: برنامه‌ریزی برای ذخیره‌سازی یخ مورد نیاز اربعین سال آینده از همین حالا آغاز می‌شود تا بخشی از نیازهای زائران پیش از آغاز مراسم تأمین شده باشد و در زمان اوج حضور جمعیت، کمبودی ایجاد نشود.

وی ادامه داد: برای نمونه اگر در عراق به صدها هزار قالب یخ نیاز باشد، تأمین و ذخیره‌سازی چنین حجمی در داخل عراق نیز با دشواری‌هایی همراه است و لازم است بخشی از این نیاز از قبل برنامه‌ریزی و آماده شود.

قائم‌مقام وزیر کشور، همچنین تأمین آب را از دیگر نیازهای اساسی مراسم اربعین دانست و بیان کرد: حجم بسیار زیادی آب برای خدمت‌رسانی به زائران مورد نیاز است و این بخش نیز نیازمند برنامه‌ریزی زیرساختی و پشتیبانی دولت است.

پورجمشیدیان گفت: رویکرد اصلی این است که مسائل زیرساختی و نیازهایی که مردم به تنهایی قادر به تأمین آنها نیستند از سوی دولت و دستگاه‌های مسئول ساماندهی شود و در سایر بخش‌ها میدان اصلی در اختیار مردم و گروه‌های مردمی باقی بماند.

رئیس ستاد مرکزی اربعین با تأکید بر ماهیت فرهنگی این اجتماع عظیم اظهار کرد: اربعین ذاتاً یک موضوع فرهنگی است و هر اندازه بتوانیم مسائل زیرساختی و مشکلات اجرایی را کاهش دهیم، فرصت بیشتری برای تقویت ابعاد فرهنگی این حرکت عظیم فراهم خواهد شد.

وی افزود: بخش قابل توجهی از فعالان حاضر در مراسم اربعین، مبلغان، فعالان فرهنگی و افرادی هستند که با هدف فعالیت فرهنگی در این اجتماع حضور پیدا می‌کنند و لازم است ظرفیت فرهنگی اربعین بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

پورجمشیدیان با قدردانی از مسئولان کمیته فرهنگی و مجموعه‌های مرتبط با ثبت‌نام و اعزام زائران گفت: در ستاد مرکزی اربعین تلاش شد موضوع فرهنگ در محور اصلی فعالیت‌ها قرار گیرد و کمیته فرهنگی در جلسات ستاد از جایگاه ویژه‌ای برخوردار باشد.

وی بیان کرد: در جلسات ستاد مرکزی اربعین به کمیته فرهنگی فرصت کافی داده شد تا موضوعات مورد نظر خود را مطرح کند و سایر کمیته‌ها نیز موظف بودند مسائل فرهنگی را در برنامه‌ریزی‌های خود مورد توجه قرار دهند.

قائم‌مقام وزیر کشور ادامه داد: توجه به ابعاد فرهنگی اربعین تنها مسئولیت جمهوری اسلامی ایران نیست و کشور عراق، مرجعیت عراق، جریان مقاومت و فعالان فرهنگی دو کشور نیز در این عرصه نقش دارند و باید این ظرفیت مشترک تقویت شود.

پورجمشیدیان با اشاره به انتخاب شعار اربعین امسال گفت: شعار اربعین امسال نتیجه یک تصمیم صرفاً داخلی نبود بلکه حاصل یک فرآیند مشترک فرهنگی با حضور فعالان فرهنگی ایران، عراق و جریان مقاومت بود.

وی افزود: در انتخاب شعار امسال از ظرفیت فضای مجازی و نظر مردم نیز استفاده شد و فراخوان عمومی برگزار شد و شعاری که بیشترین میزان استقبال و مشارکت را به خود اختصاص داد، مورد توجه قرار گرفت.

وی ادامه داد: این روند نشان می‌دهد که اربعین یک حرکت متعلق به مردم است و حتی در موضوعاتی مانند انتخاب شعار نیز باید نقش مردم و مجموعه‌های فرهنگی دو کشور مورد توجه قرار گیرد.

رئیس ستاد مرکزی اربعین با اشاره به برنامه‌های رسانه‌ای این ایام گفت: در رادیو اربعین بیش از ۷۲۰ ساعت برنامه تولید و پخش شد و بسیاری از نیروهایی که در دستگاه‌های مختلف دولتی و رسانه‌ای فعالیت می‌کنند، برای حضور در این برنامه‌ها از محل خدمت خود مرخصی گرفتند و بدون دریافت وجه به خدمت‌رسانی رسانه‌ای پرداختند.

پورجمشیدیان افزود: این مسئله نیز نشانه‌ای از مردمی بودن حرکت اربعین است و افراد مختلف از دستگاه‌های اجرایی و رسانه‌ای بدون دریافت هزینه در این عرصه حضور پیدا کردند و بخشی از توان خود را در خدمت به زائران و ترویج فرهنگ اربعین قرار دادند.

قائم‌مقام وزیر کشور با اشاره به ابعاد گسترده عملیات حمل‌ونقل اربعین گفت: مراسم اربعین از منظر حمل‌ونقل یکی از بزرگ‌ترین عملیات‌های جابه‌جایی جمعیت در جهان به شمار می‌رود و مدیریت این حجم از تردد در مدت زمانی کوتاه، نیازمند هماهنگی گسترده دستگاه‌های مختلف است.

وی افزود: در برخی روزها بیش از دو هزار دستگاه اتوبوس در یک شبانه‌روز تنها از مرز مهران وارد کشور شدند تا زائران را از مرز خارج و به مقاصد مختلف منتقل کنند.

پورجمشیدیان ادامه داد: در مجموع بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر از زائران در این ایام با اتوبوس جابه‌جا شدند و البته بخش قابل توجهی از زائران نیز با خودروهای شخصی خود به مسیر بازگشت و مقصد نهایی منتقل شدند.

وی با اشاره به کمبود ناوگان اتوبوسرانی در کشور اظهار کرد: یکی از مسائلی که در جریان اربعین خود را نشان داد، کمبود اتوبوس در ناوگان حمل‌ونقل کشور بود و دولت در حال بررسی راهکارهایی برای افزایش تعداد اتوبوس‌های ناوگان عمومی است که این اقدام علاوه بر اربعین، می‌تواند در سایر حوزه‌های حمل‌ونقل نیز مورد استفاده قرار گیرد.

رئیس ستاد مرکزی اربعین ضمن قدردانی از رانندگان، خلبانان، راه‌آهن، لوکوموتیورانان و سایر فعالان حوزه حمل‌ونقل گفت: جابه‌جایی این حجم از زائران بدون تلاش شبانه‌روزی نیروهای حمل‌ونقل امکان‌پذیر نبود و همه این مجموعه‌ها سهم مهمی در موفقیت عملیات اربعین داشتند.

پورجمشیدیان با اشاره به آمار حضور زائران در عراق گفت: بر اساس آخرین آمارهای ارائه شده، بیش از ۲۰ میلیون نفر در مراسم اربعین امسال در کربلای معلی و نجف اشرف حضور پیدا کردند.

وی افزود: از جمهوری اسلامی ایران نیز حدود سه میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در مراسم اربعین شرکت کردند و با احتساب حدود ۱۵۰ هزار نفری که در دهه نخست ماه محرم به زیارت مشرف شدند، شمار زائران ایرانی در این بازه به بیش از چهار میلیون نفر می‌رسد.

وی همچنین درباره حضور اتباع خارجی اظهار کرد: در دهه نخست محرم حدود ۲۵۰ هزار نفر از اتباع خارجی و در ایام سفر اربعین نیز بیش از ۳۳۰ هزار نفر از اتباع خارجی حاضر در کشور در این مراسم شرکت کردند.

قائم‌مقام وزیر کشور با اشاره به حضور زائران پاکستانی و افغانستانی گفت: جمهوری اسلامی ایران تلاش کرد برای اتباع خارجی تسهیلات لازم را فراهم کند و حتی در مواردی که برخی اتباع از نظر اقامتی با مشکلاتی مواجه بودند، در حد امکان زمینه عبور و حضور آنها در مراسم زیارت فراهم شد.

پورجمشیدیان با اشاره به مشکلات زائران پاکستانی و افغانستانی بیان کرد: بخش قابل توجهی از اتباع کشورهای دیگر از منطقه قفقاز و سایر مناطق، با سهولت بیشتری وارد مسیر زیارت می‌شوند اما برای زائران پاکستانی و به‌ویژه افغانستانی مشکلاتی وجود داشت که بخشی از آنها به شرایط مرزی و تصمیم‌های کشور مبدأ و مقصد مربوط می‌شد.

وی افزود: درباره زائران پاکستانی، برخی ناامنی‌های موجود در مرزهای پاکستان موجب شد دولت این کشور با عبور زمینی زائران موافقت کامل نداشته باشد و همین موضوع محدودیت‌هایی برای حضور آنان ایجاد کرد.

پورجمشیدیان ادامه داد: درباره زائران افغانستانی نیز تلاش‌های لازم از سوی جمهوری اسلامی ایران انجام شد و از جمله برای حدود ۱۵ هزار نفر مجوز ویزای رایگان با همکاری وزارت امور خارجه فراهم شد.

وی گفت: با وجود این اقدامات، بخشی از فرآیند صدور مجوزهایی که باید از سوی عراق انجام می‌شد با تأخیر مواجه شد و همین موضوع باعث شد برخی برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای تسهیل حضور زائران اتباع به طور کامل محقق نشود.

رئیس ستاد مرکزی اربعین افزود: امیدواریم در سال آینده با هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های ایرانی و طرف عراقی، این نواقص برطرف شود و روند حضور زائران افغانستانی و پاکستانی با سهولت بیشتری انجام گیرد.

وی در پایان با قدردانی از علما، بزرگان، مسئولان، خادمان و همه دست‌اندرکاران مراسم اربعین اظهار کرد: از تمامی کسانی که در برگزاری این اجتماع عظیم تلاش کردند و در کنار ستاد مرکزی اربعین قرار گرفتند صمیمانه تشکر می‌کنم و اگر در جریان این خدمت‌رسانی کوتاهی یا کم‌وکاستی وجود داشته است، از همه عزیزان عذرخواهی می‌کنم و امیدوارم با بزرگواری خود ما را ببخشند.