به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، سیدعباس صالحی در مراسم رونمایی از صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر، با قدردانی از همکاری معاونت علمی، اظهار کرد: همکاری‌های خوبی میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت علمی در دولت چهاردهم شکل گرفته و راه‌اندازی این صندوق را باید به فال نیک گرفت. همکاری که می ‌تواند به رونق وشکوفایی صنایع خلاق از مسیر تامین مالی پایدار منجر شود.

وی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی صنایع خلاق در جهان و فاصله موجود میان جایگاه واقعی این حوزه و ظرفیت‌های ایران افزود: سهم صنایع خلاق در تولید ناخالص داخلی، اشتغال، گردش مالی، صادرات و درآمد ملی کشورها، نشان‌دهنده اهمیت روزافزون این حوزه در اقتصاد جهانی است؛ در حالی که ایران با وجود برخورداری از ظرفیت‌های تاریخی، تمدنی و فرهنگی گسترده، هنوز فاصله قابل توجهی با ظرفیت واقعی خود در این حوزه دارد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان این‌که هنر را می‌توان ضلع چهارم در کنار علم، فناوری و اقتصاد دانست، ادامه داد: ایران در حوزه هنر و فرهنگ، مزیت نسبی بسیار مهمی دارد که ریشه در پیشینه تاریخی و تمدنی چند هزار ساله کشور دارد. اگر بتوانیم این مزیت نسبی را با سایر حوزه‌ها پیوند دهیم، می‌توانیم از آن یک مزیت رقابتی و ارزش افزوده ارتباطی برای کشور ایجاد کنیم.

صالحی‌ تأکید کرد: درهم‌تنیدگی اقتصاد فرهنگ و هنر با حوزه‌هایی همچون سبک زندگی و هویت، ظرفیت مهمی برای ایران ایجاد کرده است. ما می‌توانیم از این ظرفیت برای تقویت جایگاه فرهنگی ایران در منطقه و جهان و افزایش اثرگذاری فرهنگ ایرانی استفاده کنیم.

وی صنایع خلاق را یکی از حوزه‌های دارای ظرفیت هم‌زمان اقتصادی، هویتی و بین‌المللی دانست و گفت: این حوزه از نظر اقتصادی، هویتی و دیپلماسی عمومی و جهانی، ظرفیت بالایی دارد و می‌تواند یکی از مسیرهای مهم افزایش اثرگذاری ایران در جهان از طریق فرهنگ ایرانی باشد.

«صنایع خلاق» میانبر توسعه اقتصادی و فرهنگی

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با اشاره به فاصله موجود میان ظرفیت‌های ایران و سهم واقعی کشور از اقتصاد صنایع خلاق اظهار کرد: اگر سهم ایران از این حوزه در اقتصاد داخلی و درآمدهای ملی پایین است، باید به دنبال راهی برای جبران این فاصله باشیم. به اعتقاد من، صنایع خلاق یکی از مسیرهایی است که می‌تواند یک میانبر برای حرکت کشور در حوزه اقتصاد، هویت و دیپلماسی عمومی ایجاد کند.

وی افزود: ظرفیت‌های تمدنی و فرهنگی ایران فرصت‌های بزرگی برای ما ایجاد کرده است و باید بتوانیم این ظرفیت‌ها را به ارزش اقتصادی و فرهنگی تبدیل کنیم. در شرایط فعلی کشور و با وجود مشکلات اقتصادی و شرایط ناشی از جنگ‌های تحمیلی، باید در این حوزه امیدوارانه و حتی با انگیزه‌ای بیشتر از برخی حوزه‌های دیگر حرکت کنیم.

صالحی‌، ادامه داد: خوشبختانه همکاری‌های شکل‌گرفته میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت علمی، صندوق نوآوری و بخش خصوصی، چشم‌اندازهای مثبتی را پیش روی صنایع خلاق قرار داده است و باید از این فرصت برای شکل‌دهی به یک زیست‌بوم پایدار استفاده کنیم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به فلسفه شکل‌گیری صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر گفت: باید مراقبت کنیم که این صندوق صرفاً به یک ابزار برای ارائه حمایت‌های مالی تبدیل نشود، بلکه با ایجاد منابع پایدار و طراحی سازوکارهای مناسب، به شکل‌گیری یک جریان سالم سرمایه‌گذاری در حوزه صنایع خلاق کمک کند.

وی افزود: هدف باید این باشد که از نگاه صرفاً حمایتی فاصله بگیریم و به سمت ایجاد یک جریان اقتصادی سالم، پایدار و مولد حرکت کنیم؛ جریانی که بتواند سرمایه را به سمت ایده‌ها، کسب‌وکارها و پروژه‌های دارای ظرفیت رشد در صنایع خلاق هدایت کند.

صالحی‌ تأکید کرد: راه‌اندازی صندوق، نخستین گام است و باید برای تضمین تحقق اهداف آن نیز برنامه داشت. منابع پایدار مالی یکی از نیازهای جدی این زیست‌بوم است و صندوق می‌تواند در این زمینه نقش مهمی ایفا کند.

وی در ادامه با تشریح مهم‌ترین چالش‌های صنایع خلاق کشور، از شناسایی دست‌کم ۱۰ مسئله کلان در این حوزه خبر داد و گفت: اگر قرار است زیست‌بوم صنایع خلاق شکل بگیرد، ابتدا باید مسائل و نقاط ضعف آن را به‌صورت دقیق شناسایی کنیم و سپس برای هر یک از آنها راه‌حل مشخص داشته باشیم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نخستین چالش را ضعف نظام آمار و اطلاعات صنایع خلاق عنوان کرد و گفت: امروز در بسیاری از موارد در این حوزه با تخمین و گمانه‌زنی حرکت می‌کنیم. از تعداد نیروی انسانی و ظرفیت بنگاه‌ها گرفته تا ابعاد اقتصادی و سایر شاخص‌های این حوزه، به یک نظام جامع و دقیق آماری و اطلاعاتی نیاز داریم.

صالحی‌، دومین چالش را ضعف مقررات متناسب با رشد صنایع خلاق دانست و افزود: اگر قرار است در یک بازه دو ساله به سمت شکل‌گیری زیست‌بوم صنایع خلاق حرکت کنیم، نباید صرفاً به تدوین برنامه‌های طولانی‌مدت اکتفا کنیم. باید در حوزه مقررات به سمت راه‌حل‌های کوتاه، مشخص و مسئله‌محور حرکت کنیم و هر جا امکان دارد با اصلاح چند ماده یا مقررات مشخص، موانع موجود را برطرف کنیم.

وی سومین مسئله را فاصله میان محصولات صنایع خلاق و ذائقه مخاطبان داخلی و بین‌المللی دانست و اظهار کرد: بخشی از محصولات تولیدشده در این حوزه با ذائقه مخاطب فاصله دارد. باید ذائقه‌شناسی دقیق‌تری داشته باشیم و تولیدات صنایع خلاق را متناسب با نیاز و سلیقه مخاطبان داخلی و بازارهای بین‌المللی توسعه دهیم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در تشریح چهارمین چالش گفت: فاصله فناوری صنایع خلاق ایران با شتاب فناوری در جهان، یکی دیگر از مسائل مهم است. وقتی صنایع خلاق داخلی از روندهای فناوری جهانی فاصله می‌گیرند، این فاصله می‌تواند مسیر رشد و حتی تولید آنها را متوقف کند. بنابراین باید برای ارتقای سطح فناوری در صنایع خلاق نیز برنامه مشخص داشته باشیم.

صالحی‌، محدودیت دسترسی به بازارهای داخلی و خارجی را از دیگر چالش‌های این حوزه برشمرد و گفت: بازار داخلی و خارجی هر کدام مسائل خاص خود را دارند و باید برای توسعه بازار محصولات صنایع خلاق برنامه‌ریزی کرد.

وی همچنین نوسانات اقتصادی و ارزی را از چالش‌های جدی صنایع خلاق دانست و افزود: این متغیرها بر صنایع خلاق تأثیر قابل توجهی دارند؛ زیرا بسیاری از بنگاه‌های فعال در این حوزه هنوز به بلوغ و استحکام برخی صنایع باسابقه نرسیده‌اند و به همین دلیل نسبت به نوسانات اقتصادی آسیب‌پذیرتر هستند. نمی‌توان اثر این متغیرها را به‌طور کامل حذف کرد، اما می‌توان با سیاست‌گذاری مناسب، میزان تأثیر آنها را کاهش داد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مهاجرت نخبگان صنایع خلاق را چالش دیگری دانست و گفت: با توجه به ظرفیت‌های علمی و تخصصی موجود در کشور، باید توجه بیشتری به نخبگان و فعالان صنایع خلاق داشته باشیم. تقویت جایگاه این افراد و فراهم‌کردن زمینه فعالیت و اثرگذاری آنها می‌تواند به کاهش خروج سرمایه انسانی این حوزه کمک کند.

صالحی‌، هشتمین چالش را ضعف و تضعیف بخش خصوصی در حوزه صنایع خلاق عنوان کرد و گفت: مسئله ضعف بخش خصوصی را در بسیاری از حوزه‌های اقتصادی کشور داریم، اما در صنایع خلاق این مسئله اهمیت بیشتری دارد و بخش خصوصی این حوزه نیازمند مطالعه، توجه و مطالبه‌گری بیشتری است.

وی با اشاره به حضور نمایندگان بخش خصوصی در صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر افزود: حضور بخش خصوصی در این مجموعه می‌تواند از همان ابتدای مسیر، بخشی از خلأ موجود را جبران کند و زمینه مشارکت واقعی بخش خصوصی در تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری را فراهم آورد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نهمین چالش را پراکندگی و نبود هم‌افزایی میان دستگاه‌های فعال در حوزه صنایع خلاق دانست و اظهار کرد: دستگاه‌های مختلفی در دولت و حاکمیت با صنایع خلاق ارتباط دارند، اما این مجموعه‌ها در مواردی به‌صورت پراکنده فعالیت می‌کنند. اگر باور داریم صنایع خلاق می‌تواند در سه حوزه اقتصاد، هویت و اثرگذاری فرهنگی ایران نقش‌آفرین باشد، باید تغییر رویکردی در نحوه همکاری دستگاه‌های مرتبط ایجاد کنیم.

وی ادامه داد: دستگاه‌های فعال در این حوزه باید به یکدیگر متصل شوند، هم‌افزایی ایجاد کنند و تقسیم کار مشخصی داشته باشند. شکل‌گیری زیست‌بوم صنایع خلاق بدون همکاری و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف امکان‌پذیر نیست.

صالحی‌، دهمین چالش را منابع مالی پایدار عنوان کرد و گفت: تأمین منابع مالی پایدار، یکی از مهم‌ترین الزامات شکل‌گیری زیست‌بوم صنایع خلاق است. در این زمینه، همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت علمی، صندوق نوآوری و شکوفایی و بخش خصوصی می‌تواند ظرفیت قابل توجهی ایجاد کند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر ضرورت تدوین راهبردهای عملیاتی برای این ۱۰ مسئله اظهار کرد: باید برای هر یک از این مسائل، راهبرد عملیاتی مشخص تعریف کنیم و در یک برنامه دوساله به دنبال رسیدن به راه‌حل‌های مؤثر باشیم.

وی افزود: نباید مسائل صنایع خلاق را به‌صورت تک‌مسئله‌ای ببینیم؛ این مسائل به یکدیگر متصل هستند و باید آنها را به‌صورت شبکه‌ای مورد بررسی قرار دهیم. ممکن است یک پروژه در مسیر اجرا با عدم موفقیت کامل مواجه شود، اما مهم این است که مسیر حل مسئله و یادگیری در اکوسیستم متوقف نشود.

صالحی ادامه داد: اگر در دو سال آینده بتوانیم بخشی از نواقص شکل‌گیری زیست‌بوم صنایع خلاق را برطرف یا کاهش دهیم، این زیست‌بوم می‌تواند از مرحله جنینی خارج شده و استقرار واقعی خود را پیدا کند.

وی با بیان اینکه دولت باید برای حل مسائل کلیدی صنایع خلاق اهتمام مضاعفی داشته باشد، گفت: پیشنهاد من این است که این مسائل به‌صورت دقیق دسته‌بندی و برای هر کدام راهکارهای عملیاتی تعریف شود تا بتوانیم در دو سال آینده بخش قابل توجهی از نقاط ضعف موجود را برطرف کنیم.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان با قدردانی از معاونت علمی، صندوق نوآوری و شکوفایی و بخش خصوصی برای راه‌اندازی صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر اظهار کرد: هم‌افزایی میان دولت و بخش خصوصی می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای صنایع خلاق ایجاد کند و زمینه را برای شکل‌گیری شرایط بهتر در این حوزه به‌عنوان یکی از پایه‌های اقتصاد، هویت و اثرگذاری فرهنگی ایران فراهم سازد.