پروانه رضاقلی‌زاده در گفت و گو با خبرگزاری موج  اظهار کرد: هیچ جامعه‌ای بدون اعتماد عمومی نمی‌تواند مسیر توسعه را طی کند. اگر مردم نسبت به یکدیگر، دستگاه‌های اجرایی و مسئولان اعتماد نداشته باشند، انگیزه‌ای برای مشارکت در امور اجتماعی، سرمایه‌گذاری، فعالیت‌های اقتصادی و همکاری‌های مدنی نیز شکل نخواهد گرفت.

وی افزود: سرمایه اجتماعی برخلاف سرمایه‌های مادی، با بخشنامه و دستور ایجاد نمی‌شود، بلکه محصول عملکرد دستگاه‌ها، رفتار مسئولان، احساس عدالت، شفافیت، پاسخگویی و مشارکت واقعی مردم در تصمیم‌گیری‌هاست.

مدیرکل امور اجتماعی استانداری اردبیل با اشاره به نتایج آخرین پژوهش‌های انجام شده در حوزه سرمایه اجتماعی گفت: نتایج این پیمایش نشان می‌دهد در برخی شاخص‌های سرمایه اجتماعی، هم در سطح کشور و هم در استان اردبیل، کاهش مشاهده می‌شود و این موضوع ناشی از مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی است.

سرمایه اجتماعی در سه سطح بررسی شد

وی با بیان اینکه این مطالعه سرمایه اجتماعی را در سه سطح کلان، میانی و خرد بررسی کرده است، گفت: در سطح کلان، شاخص‌هایی مانند ارزیابی مردم از عملکرد نظام در حل مشکلات، برداشت آنان از عدالت و مطلوبیت جامعه و همچنین امید به آینده مورد سنجش قرار گرفته است.

رضاقلی‌زاده ادامه داد: میانگین شاخص سرمایه اجتماعی در این بخش در استان اردبیل پایین‌تر از میانگین کشوری است و این موضوع نشان می‌دهد باید برای افزایش اعتماد عمومی برنامه‌ریزی جدی انجام شود.

وی افزود: در این پیمایش، از مردم درباره عملکرد کشور در حوزه‌های اقتصادی، سیاست خارجی، مسائل اجتماعی، انرژی، محیط زیست و بهداشت سؤال شده است.

به گفته وی، نتایج نشان می‌دهد در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاست خارجی، میزان رضایت مردم پایین‌تر بوده اما در حوزه بهداشت و تا حدودی مسائل محیط زیستی، ارزیابی مثبت‌تری مشاهده می‌شود.

مدیرکل امور اجتماعی استانداری اردبیل اظهار کرد: بخش دیگری از این پیمایش به سنجش برداشت مردم از وضعیت جامعه اختصاص داشت.

وی گفت: در این بخش، میزان رعایت احترام به مالکیت شخصی، رعایت قوانین، حقوق شهروندی، احساس مسئولیت اجتماعی، همکاری مردم در حل مسائل عمومی و پرداخت مالیات و عوارض مورد ارزیابی قرار گرفته است.

رضاقلی‌زاده افزود: میانگین این شاخص‌ها در حد متوسط ارزیابی شده اما در برخی شهرستان‌ها میزان رضایت مردم از وضعیت اجتماعی پایین‌تر از سایر مناطق استان است.

امید به آینده نیازمند تقویت است

وی با اشاره به شاخص امید به آینده گفت: در این بخش از مردم درباره آینده وضعیت رفاه، نشاط اجتماعی، ارزش‌های اخلاقی، قدرت کشور، فقر و نابرابری سؤال شده است.

مدیرکل امور اجتماعی استانداری اردبیل اظهار کرد: بخش قابل توجهی از پاسخ‌دهندگان معتقدند وضعیت رفاهی مردم در آینده تفاوت محسوسی نخواهد داشت و گروهی نیز پیش‌بینی کرده‌اند شرایط معیشتی دشوارتر خواهد شد.

وی افزود: درباره نشاط اجتماعی نیز بسیاری از مردم اعلام کرده‌اند تغییر محسوسی در آینده رخ نخواهد داد و در زمینه کاهش فقر و نابرابری نیز دیدگاه غالب مردم چندان امیدوارکننده نبوده است.

بیشترین اعتماد مردم به مدارس و پلیس

رضاقلی‌زاده با اشاره به نتایج بخش میانی سرمایه اجتماعی گفت: در این بخش، اعتماد مردم به سازمان‌ها، نهادها، گروه‌های شغلی، رسانه‌ها و همچنین ویژگی‌های اخلاقی مسئولان بررسی شده است.

وی افزود: بر اساس نتایج این پیمایش، بیشترین میزان اعتماد سازمانی مردم به مدارس، کلانتری‌ها و پلیس راهنمایی و رانندگی اختصاص دارد.

به گفته وی، در مقابل، برخی بنگاه‌های معاملات ملکی پایین ‌ترین میزان اعتماد عمومی را به خود اختصاص داده‌اند.

معلمان، پزشکان و استادان دانشگاه در صدر اعتماد عمومی

وی ادامه داد: در بررسی اعتماد به گروه‌های شغلی نیز معلمان، استادان دانشگاه و پزشکان بیشترین اعتماد مردم را کسب کرده‌اند.

رضاقلی‌زاده گفت: این نتیجه نشان می‌دهد هرچه ارتباط مستقیم، مستمر و مؤثر میان مردم و یک مجموعه بیشتر باشد، سطح اعتماد نیز افزایش پیدا می‌کند.

وی افزود: در مقابل، برخی گروه‌های شغلی از اعتماد کمتری برخوردار بوده‌اند که این موضوع نیازمند بررسی کارشناسی است.

پاسخگویی مسئولان، مطالبه مردم

مدیرکل امور اجتماعی استانداری اردبیل اظهار کرد: یکی از محورهای مهم این پژوهش، ارزیابی مردم از ویژگی‌های اخلاقی مسئولان بود.

وی افزود: پاسخگویی، مسئولیت‌پذیری، صداقت، شفافیت، رعایت عدالت و پرهیز از سوءاستفاده از موقعیت اداری از جمله شاخص‌هایی بود که مورد ارزیابی قرار گرفت.

رضاقلی‌زاده گفت: نتایج نشان می‌دهد مردم انتظار دارند مسئولان ارتباط نزدیک‌تر و صمیمانه‌تری با جامعه داشته باشند و نسبت به مطالبات آنان پاسخگو باشند.

وی درباره بخش سرمایه اجتماعی خرد نیز گفت: در این بخش، ۵۹ شاخص مختلف از جمله ارزش‌های اخلاقی، مشارکت اجتماعی، حمایت اجتماعی، احساس تعلق، شبکه دوستان، اعتماد به اقوام و ادیان و رضایت اجتماعی بررسی شده است.

وی افزود: بسیاری از پاسخ‌دهندگان معتقدند ارزش‌هایی مانند راستگویی، انصاف، امانتداری، گذشت، پرهیز از تهمت و فریب نسبت به گذشته کمرنگ‌تر شده است.

احساس تعلق ملی همچنان بالاست

مدیرکل امور اجتماعی استانداری اردبیل در عین حال تأکید کرد: نتایج این پیمایش نشان می‌دهد احساس تعلق ملی همچنان یکی از مهم‌ترین نقاط قوت جامعه است.

وی گفت: بیش از نیمی از مردم اعلام کرده‌اند به ایرانی بودن خود افتخار می‌کنند و در صورت تهدید کشور، آمادگی دفاع از میهن را دارند.

وی افزود: بیش از ۷۰ درصد پاسخ‌دهندگان نیز اعلام کرده‌اند به دین، مذهب و قومیت خود افتخار می‌کنند و این موضوع نشان‌دهنده استحکام هویت فرهنگی و ملی در استان است.

رضاقلی‌زاده ادامه داد: حدود ۶۰ درصد مردم نیز گفته‌اند تمایلی به مهاجرت ندارند و علاقه‌مند هستند در فعالیت‌های داوطلبانه، به‌ویژه برای کمک به مناطق محروم، مشارکت داشته باشند.

حضور روزانه بیش از سه ساعت در فضای مجازی

وی با اشاره به بخش رسانه‌ای این پیمایش گفت: میانگین حضور شهروندان اردبیلی در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی روزانه حدود سه ساعت و ۲۰ دقیقه است.

وی افزود: این آمار نشان می‌دهد رسانه‌ها نقش بسیار مهمی در شکل‌دهی افکار عمومی، افزایش امید اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی دارند.

برنامه‌های استانداری برای بازسازی اعتماد عمومی

مدیرکل امور اجتماعی استانداری اردبیل با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی شده برای ارتقای سرمایه اجتماعی گفت: افزایش اعتماد عمومی از تکالیف برنامه هفتم توسعه است و سازمان امور اجتماعی کشور نیز مأموریت ویژه‌ای در این زمینه دارد.

وی افزود: در استان اردبیل نیز سلسله نشست‌های تخصصی با مدیران دستگاه‌های اجرایی آغاز شده تا نتایج این پیمایش برای آنان تشریح شود و هر دستگاه با توجه به نقاط ضعف و قوت خود، برنامه عملیاتی ارائه کند.

تکریم ارباب رجوع در اولویت

رضاقلی‌زاده گفت: یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که باید در همه دستگاه‌ها مورد توجه قرار گیرد، تکریم ارباب رجوع است.

وی افزود: مردم باید احساس کنند هنگام مراجعه به ادارات با احترام، پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری روبه‌رو هستند و درخواست‌های آنان با دقت پیگیری می‌شود.

شفافیت، پاسخگویی و اطلاع‌رسانی

وی اظهار کرد: شفاف‌سازی فرآیندهای اداری، اطلاع‌رسانی دقیق خدمات دستگاه‌ها، پاسخگویی سریع و استفاده از نظرات مردم از دیگر برنامه‌هایی است که می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی کمک کند.

رضاقلی‌زاده افزود: بسیاری از نارضایتی‌ها ناشی از بی‌اطلاعی مردم از فرآیندها و خدمات دستگاه‌های اجرایی است و اطلاع‌رسانی صحیح می‌تواند بخش مهمی از این مشکلات را برطرف کند.

وی تأکید کرد: دستگاه‌های اجرایی باید ارتباط مستمر با نخبگان، دانشگاهیان، سازمان‌های مردم‌نهاد، انجمن‌های تخصصی و اقشار مختلف جامعه داشته باشند و نظرات آنان را در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ کنند.

وی افزود: هر اندازه مردم احساس کنند در تصمیمات نقش دارند، میزان اعتماد و مشارکت آنان نیز افزایش خواهد یافت.

محله‌محوری، رویکرد جدید دولت

مدیرکل امور اجتماعی استانداری اردبیل با اشاره به سیاست محله‌محوری دولت گفت: استفاده از ظرفیت جوانان، بانوان، معتمدان، روحانیون، بسیج، نخبگان و گروه‌های مردمی برای حل مسائل محلات از مهم‌ترین برنامه‌های در دست اجراست.

وی اظهار کرد: مردم باید در شناسایی مشکلات، ارائه راهکار و اجرای برنامه‌های محلی نقش فعال داشته باشند، زیرا بدون مشارکت آنان بسیاری از مشکلات اجتماعی قابل حل نخواهد بود.

رسانه‌ها، شریک اصلی اعتمادسازی

رضاقلی‌زاده در پایان نقش رسانه‌ها را در ارتقای سرمایه اجتماعی بسیار مهم دانست و گفت: رسانه‌ها باید علاوه بر اطلاع‌رسانی خدمات دستگاه‌های اجرایی، مطالبه‌گری مسئولانه، معرفی الگوهای موفق، انعکاس اقدامات مؤثر و ایجاد گفت‌وگوی سازنده میان مردم و مسئولان را در دستور کار قرار دهند.

وی خاطرنشان کرد: افزایش سرمایه اجتماعی یک پروژه کوتاه‌مدت نیست، بلکه فرآیندی مستمر است که با همکاری مردم، مسئولان، رسانه‌ها، دانشگاه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد محقق خواهد شد و نتیجه آن افزایش اعتماد عمومی، مشارکت اجتماعی، امید به آینده و در نهایت توسعه پایدار استان اردبیل خواهد بود.