، بنا به توافقی که روز یکشنبه (۲۴ خرداد) بین ایران و آمریکا بر سر پایان رسمی جنگ شد، قرار بود روز جمعه (۲۹  خرداد) پس از امضا یادداشت تفاهم مذکرات شصت روزه بر سر موضوعات مندرج در این تفاهم نامه به میزبانی سوئیس آغاز شود. اما ساعاتی قبل از شروع نشست، وزارت خارجه سوئیس اعلام کرد این گفتگوها به تعویق افتاده اند. در این راستا جی دی ونس، معاون ترامپ، که ریاست هیئت آمریکایی را بر عهده داشت نیز از لغو سفرش به این کشور خبر داد. مقام‌های آمریکایی دلیل رسمی این تصمیم را «مسائل لجستیکی» عنوان کردند، اما گزارش‌های منتشر شده از سوی منابع غربی و اسرائیلی، روایت پیچیده‌تری را نشان می‌دهد.

باراک راوید، خبرنگار نزدیک به محافل تصمیم‌گیری آمریکا و اسرائیل که گزارش‌هایش همزمان در آکسیوس و رسانه‌های اسرائیلی از جمله شبکه ۱۲ منتشر می‌شود، به نقل از یک مقام آمریکایی اعلام کرد یکی از دلایل اصلی تعویق مذاکرات، مطالبات ایران درباره وضعیت لبنان بوده است. به گفته این مقام، تهران تأکید دارد در شرایطی که حملات اسرائیل به جنوب لبنان ادامه دارد، آغاز دور جدید مذاکرات نمی‌تواند معنای واقعی داشته باشد.

این تحول همزمان با تشدید درگیری‌ها در جنوب لبنان رخ داد. در منطقه نبطیه، نیروهای حزب‌الله و ارتش اسرائیل وارد دور تازه‌ای از درگیری شدند که به کشته شدن چهار نظامی اسرائیلی انجامید. در پاسخ، ارتش اسرائیل حملات گسترده‌ای را علیه مناطقی در جنوب لبنان و بقاع آغاز کرد. منابع بین‌المللی از کشته شدن دست‌کم ۱۸ نفر و زخمی شدن ده‌ها نفر خبر دادند.

در چنین فضایی، پیوند میان پرونده لبنان و مذاکرات ایران و آمریکا بار دیگر آشکار شد. اگرچه مذاکرات قرار بود بر مسائل هسته‌ای، تحریم‌ها و سازوکارهای توافق جدید متمرکز باشد، اما رخدادهای میدانی نشان داد امنیت منطقه‌ای همچنان یکی از متغیرهای تعیین‌کننده در مسیر گفت‌وگوهاست. نکته مهم آنکه در متن یادداشت تفاهم، تأکید شده است پایان جنگ شامل همه جبهه های مقاومت به ویژه لبنان می شود.

در این خصوص برخی رسانه‌های غربی گزارش دادند هیئت ایرانی ادامه عملیات نظامی اسرائیل در لبنان را مغایر با فضای لازم برای پیشبرد مذاکرات می‌دانسته است. به همین دلیل، سفر هیئت ایرانی نیز با تأخیر و ابهام روبه‌رو شد.

همزمان تلاش‌های دیپلماتیک قطر، آمریکا و برخی بازیگران منطقه‌ای برای برقراری آتش‌بس مجدد میان اسرائیل و حزب‌الله شدت گرفت و منابع آمریکایی از حصول توافق جدید برای توقف درگیری‌ها خبر دادند. باراک راوید نیز در گزارشی جداگانه توافق طرفین برای اجرای آتش‌بس از عصر جمعه اشاره کرد. در این رابطه فرانسه نیز تأکید کرد اسرائیل باید حملاتش به لبنان را متوقف سازد.

واکنش مقام‌های جمهوری اسلامی ایران نیز حاوی نکات مهمی بود. عباس عراقچی در روزهای گذشته تأکید کرده بود که هرگونه بازگشت به مذاکرات باید همزمان با تضمین حقوق ملت ایران و پایان جنگ علیه ایران، لبنان و منطقه همراه باشد. او بارها بر این نکته تأکید کرده تهران نسبت به طرف آمریکایی بی‌اعتماد است و اجرای تعهدات و کاهش تنش‌های منطقه‌ای پیش‌شرط موفقیت روند سیاسی محسوب می‌شود.

در داخل ایران نیز نگاه غالب در میان مسئولان این بود که تعویق مذاکرات به معنای شکست گفت‌وگوها نیست. منابع نزدیک به دستگاه دیپلماسی کشورمان معتقدند مذاکرات وارد مرحله حساسی شده و طرفین در حال بررسی متن‌ها و فرمول‌های نهایی هستند. به همین دلیل، توقف نشست سوئیس بیش از آنکه نشانه فروپاشی روند مذاکرات باشد، بیانگر پیچیده‌تر شدن شرایط منطقه‌ای و افزایش وزن متغیرهای امنیتی است.

در آمریکا نیز دونالد ترامپ و معاونش جی‌دی ونس کوشیدند بر ادامه مسیر دیپلماسی تأکید کنند. ونس پیش از لغو سفر خود گفته بود که هنوز جزئیات مذاکرات نهایی نشده است و برخی مسائل اجرایی و سیاسی باید روشن شود.

نکته مهمی که در پس این تحولات قرار دارد، تغییر ماهیت پرونده ایران و آمریکا است. در سال‌های گذشته، محور اصلی اختلافات دو کشور برنامه هسته‌ای بود، اما اکنون پرونده‌های لبنان، امنیت دریای سرخ، تنگه هرمز و ترتیبات امنیتی منطقه نیز به صورت مستقیم بر روند مذاکرات اثر می‌گذارند. به همین دلیل، هر تحول میدانی در منطقه می‌تواند زمان‌بندی و حتی محتوای مذاکرات را دستخوش تغییر کند.

بر همین اساس، تعویق نشست سوئیس را نمی‌توان صرفاً یک اتفاق دیپلماتیک دانست. این رویداد در واقع نشانه‌ای از پیوند عمیق میان میدان و دیپلماسی در خاورمیانه است؛ جایی که آتش در جنوب لبنان می‌تواند برنامه گفت‌وگوهای تهران و واشنگتن در قلب اروپا را متوقف کند.

این در شرایطی است که نتانیاهو رسماً اعلام کرد به ارتش دستور داده است حملاتش به زیرساخت های حزب الله و جنوب لبنان را تشدید کند. بنابراین آنچه در روزهای آینده مسیر گفتگوها و حتی سرنوشت یادداشت تفاهم را تعیین می کند، امری فراتر از مرزهای ایران خواهد بود.