، احمد قره‌باغیان، مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران، در نشست خبری امروز با تشریح عملکرد این سازمان در دوران جنگ تحمیلی رمضان، اظهار داشت: پیش از آغاز جنگ، ذخایر خون کشور حدود پنج روز بود؛ به این معنا که در صورت تعطیلی مراکز انتقال خون، امکان تأمین نیاز مراکز درمانی کشور تنها برای پنج روز وجود داشت. اما با برنامه‌ریزی‌های انجام شده و استقبال گسترده مردم از اهدای خون، ذخایر کشور تا پایان اسفندماه دو برابر شد و برای نخستین بار از مرز ۱۲ روز عبور کرد.

وی افزود: استاندارد ذخیره خون در کشورهای توسعه‌یافته بین ۸ تا ۱۲ روز است و رسیدن ایران به ذخیره ۱۲ روزه، دستاوردی ارزشمند محسوب می‌شود. این موفقیت حاصل مشارکت مردم و تلاش بی‌وقفه همکاران سازمان انتقال خون بود که به صورت ۲۴ ساعته در مراکز مختلف کشور فعالیت کردند.

مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با اشاره به افزایش مشارکت بانوان در اهدای خون گفت: در اسفند ۱۴۰۴ میزان مراجعه بانوان برای اهدای خون نسبت به مدت مشابه سال قبل ۷۹ درصد افزایش یافت. این در حالی است که سهم بانوان از اهدای خون در کشور همچنان کمتر از پنج درصد است و فاصله زیادی با کشورهای توسعه‌یافته دارد که این رقم در آن‌ها به حدود ۳۰ درصد می‌رسد.

قره‌باغیان همچنین از افزایش چشمگیر حضور جوانان زیر ۲۵ سال در مراکز انتقال خون خبر داد و افزود: تعداد مراجعه‌کنندگان این گروه سنی در اسفند ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل بیش از ۶۵ درصد افزایش داشت که نویدبخش آینده تأمین خون کشور است.

وی با بیان اینکه سالمندی جمعیت یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی سازمان انتقال خون است، تصریح کرد: با افزایش سن جمعیت، هم مصرف خون و فرآورده‌های خونی به دلیل افزایش جراحی‌ها و بیماری‌ها بیشتر می‌شود و هم تعداد اهداکنندگان بالقوه کاهش می‌یابد؛ از این رو جذب جوانان به چرخه اهدای خون از اولویت‌های سازمان است.

مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با اشاره به جابه‌جایی بیماران در دوران جنگ گفت: با وجود مهاجرت بخشی از جمعیت از شهرهای بزرگ به استان‌های دیگر، از جمله بیماران تالاسمی، هیچ نقطه‌ای از کشور با کمبود خون و فرآورده‌های خونی مواجه نشد. اجرای پویش «سفر سرخ» و جابه‌جایی هدفمند خون و فرآورده‌های خونی میان استان‌ها نقش مهمی در تأمین نیاز مراکز درمانی داشت.

وی ادامه داد: در طول جنگ تحمیلی رمضان، مصرف خون تنها حدود هفت درصد کاهش یافت، اما تولید فرآورده‌های خونی بیش از ۱۰ درصد افزایش پیدا کرد تا نیاز تمامی بیماران در سراسر کشور به طور کامل تأمین شود.

قره‌باغیان با تأکید بر اینکه هدف اصلی سازمان انتقال خون تأمین خون سالم و کافی برای مراکز درمانی است، خاطرنشان کرد: هیچ بیماری نباید به دلیل کمبود خون یا فرآورده‌های خونی با تأخیر در درمان مواجه شود و تمامی تلاش همکاران ما بر تحقق این هدف متمرکز است.

وی توسعه بانک خون‌های نادر را از مهم‌ترین برنامه‌های آینده سازمان برشمرد و گفت: ایران از سال ۱۳۵۴ دارای بانک خون‌های نادر است، اما توسعه این بانک و گسترش ارتباطات بین‌المللی برای تبادل خون‌های نادر ضروری است. تجربه تلخ فوت یک بیمار دارای گروه خونی بسیار نادر در بوشهر نشان داد که باید ظرفیت‌های این حوزه بیش از پیش تقویت شود.

مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران همچنین توسعه بانک اطلاعاتی داوطلبان اهدای سلول‌های بنیادی خونساز را از دیگر اولویت‌های سازمان عنوان کرد و افزود: در حال حاضر اطلاعات بیش از ۱۰۰ هزار داوطلب در این بانک ثبت شده است، اما برای پاسخگویی مناسب به نیاز بیماران مبتلا به سرطان و سایر بیماری‌های نیازمند پیوند سلول‌های بنیادی، این تعداد باید طی سه سال آینده به دست‌کم ۵۰۰ هزار نفر افزایش یابد.

قره‌باغیان در ادامه با اشاره به برنامه‌های توسعه‌ای سازمان انتقال خون ایران در حوزه سلول‌های بنیادی خونساز گفت: افرادی که برای عضویت در بانک اهداکنندگان سلول‌های بنیادی اعلام آمادگی می‌کنند، علاوه بر نمونه‌گیری اولیه، تحت آزمایش‌های تخصصی قرار می‌گیرند و اطلاعات ژنتیکی و ایمنی آن‌ها در بانک اطلاعاتی سازمان ثبت می‌شود.

وی افزود: در صورتی که در آینده بیماری با مشخصات سازگار با یکی از اهداکنندگان شناسایی شود، پس از کسب رضایت مجدد فرد، وی به مراکز درمانی معرفی خواهد شد تا فرآیند اهدای سلول‌های بنیادی خونساز برای درمان بیمار انجام شود.

مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران همچنین افزایش تولید پلاکت به روش «آفرزیس» را یکی از برنامه‌های راهبردی این سازمان عنوان کرد و گفت: پلاکت یکی از حیاتی‌ترین فرآورده‌های خونی برای بیماران مبتلا به سرطان، بیماران دارای اختلالات مغز استخوان و افرادی است که به دلیل شیمی‌درمانی توانایی تولید پلاکت کافی را از دست داده‌اند.

وی توضیح داد: کاهش شدید پلاکت می‌تواند خطر خونریزی‌های داخلی و حتی مرگ را برای بیماران به همراه داشته باشد. از این رو تأمین پایدار این فرآورده خونی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

قره‌باغیان با بیان اینکه در حال حاضر حدود ۱۹ درصد پلاکت مورد نیاز کشور از طریق روش آفرزیس تأمین می‌شود، اظهار داشت: در این روش، پلاکت از خون اهداکننده جدا شده و سایر اجزای خون مجدداً به بدن فرد بازگردانده می‌شود. مزیت این شیوه آن است که هر اهداکننده می‌تواند تا ۲۴ بار در سال پلاکت اهدا کند، در حالی که امکان اهدای خون کامل با چنین فاصله زمانی وجود ندارد.

وی افزود: در روش معمول، از هر واحد خون تنها یک واحد پلاکت تولید می‌شود، در حالی که هیچ بیماری با کمتر از پنج تا شش واحد پلاکت درمان نمی‌شود. اما در روش آفرزیس، پلاکت مورد نیاز یک بیمار تنها از یک اهداکننده تأمین می‌شود که علاوه بر افزایش کیفیت، ایمنی بیشتری نیز برای بیمار به همراه دارد.

مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با اشاره به تجربه کشورهای پیشرفته در این حوزه گفت: در برخی کشورها از جمله ژاپن، تمامی پلاکت مصرفی بیماران از طریق روش آفرزیس تأمین می‌شود و ما نیز در تلاش هستیم با فرهنگ‌سازی و آگاه‌سازی عمومی، سهم این روش را در کشور افزایش دهیم.

وی خاطرنشان کرد: فرآیند اهدای خون حدود ۱۰ دقیقه زمان می‌برد، اما اهدای پلاکت به روش آفرزیس حدود یک ساعت تا یک ساعت و ۱۵ دقیقه طول می‌کشد. به همین دلیل نیازمند مشارکت بیشتر اهداکنندگان مستمر، جوانان و بانوان در این حوزه هستیم تا بتوانیم نیاز بیماران را به بهترین شکل تأمین کنیم.