، یکی از اتفاقات مهم ماه های اخیر که با شروع جنگ ایران بروز پیدا کرد، تنش آمیز شدن مناسبات آمریکا و اروپا به ویژه در قالب ناتو است. در این راستا تصمیم دولت ترامپ برای کاهش حضور نیروهای آمریکایی در آلمان این پرسش را مطرح کرده است که آیا مسئله ایران موجب شکاف جدی در ائتلاف فراآتلانتیک شده است؟

ایالات متحده در دهه‌های گذشته حضور نظامی گسترده‌ای در آلمان داشته که هم به‌عنوان یک پایگاه لجستیکی کلیدی و هم نماد تعهد واشنگتن به امنیت اروپا تلقی می‌شود. با این حال، تصمیم ترامپ برای خروج بخشی از این نیروها نشان‌دهنده تغییری مهم در اولویت‌های راهبردی آمریکاست.

این اقدام صرفاً یک تصمیم نظامی نیست، بلکه پیام سیاسی روشنی دارد: واشنگتن انتظار دارد متحدان اروپایی در مواجهه با بحران‌هایی مانند ایران، همسوتر با سیاست‌های آمریکا عمل کنند. در غیر این صورت، ممکن است هزینه‌های امنیتی این عدم همسویی را بپردازند.

ریشه اصلی تنش میان آمریکا و اروپا به اختلاف در نحوه مواجهه با ایران بازمی‌گردد. در حالی که دولت آمریکا رویکردی مبتنی بر فشار حداکثری و حتی گزینه‌های نظامی را در قبال جمهوری اسلامی ایران در پیش گرفته، بسیاری از کشورهای اروپایی به‌ویژه آلمان و فرانسه همچنان بر راه‌حل‌های دیپلماتیک و کنترل تنش تأکید دارند.

اروپا نگران است تشدید درگیری با ایران، نه‌تنها به بی‌ثباتی بیشتر در خاورمیانه منجر شود، بلکه تبعات مستقیمی برای امنیت و اقتصاد این قاره داشته باشد؛ از افزایش قیمت انرژی گرفته تا موج‌های جدید مهاجرت. در این خصوص مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد هر روز که از بسته شدن تنگه هرمز می گذرد، ۵۰۰ میلیون یورو به اقتصاد این قاره آسیب می رسد. همچنین صدراعطم آلمان تأکید کرد اولویت ما تأمین منافع شهروندانمان است که متعادل ماندن هزینه ها بخشی از این منافع محسوب می شود. به همین دلیل، سیاست‌های تهاجمی‌تر آمریکا در قبال ایران با تردید و حتی مخالفت ضمنی برخی پایتخت‌های اروپایی مواجه شده است.

براین اساس کاهش حضور نظامی آمریکا در آلمان چند پیامد مهم دارد:

از منظر نمادین، این اقدام می‌تواند به‌عنوان تضعیف تعهد آمریکا به امنیت اروپا تعبیر شود. این مسئله در شرایطی حساس است که اروپا همچنان به چتر امنیتی آمریکا وابسته است.  از منظر عملیاتی، این تصمیم ممکن است توانایی ناتو برای واکنش سریع به بحران‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. پایگاه‌های آمریکا در آلمان نقش مهمی در هماهنگی عملیات نظامی در اروپا، خاورمیانه و آفریقا دارند. این اقدام می‌تواند باعث تشدید بحث‌ها در داخل اروپا درباره ضرورت استقلال راهبردی شود، موضوعی که در سال‌های اخیر بارها مطرح شده اما هنوز به سیاستی منسجم تبدیل نشده است. با توجه به درگیر بودن اروپا با جنگ اوکراین و مسئله روسیه، این تصمیم ترامپ اثر نگران کننده ای بر کشورهای کوچک اروپای شرقی خواهد داشت.

اما آیا ناتو در معرض شکاف است؟

واقعیت این است که صحبت از «فروپاشی» ناتو اغراق‌آمیز است، اما نشانه‌هایی از شکاف در این ائتلاف مشاهده می شود. اختلاف بر سر ایران تنها یکی از مواردی است که به این شکاف دامن می‌زند؛ موارد دیگری مانند بودجه دفاعی، روابط با چین و حتی جنگ‌های منطقه‌ای نیز به این تنش‌ها اضافه شده‌اند.

در موضوع ایران، اروپا بیشتر به دنبال کاهش تنش و حفظ کانال‌های دیپلماتیک است، در حالی که آمریکا تمایل دارد از فشار به‌عنوان ابزار اصلی استفاده کند. این تفاوت رویکرد، هماهنگی استراتژیک را دشوار می‌کند.

در این میان آلمان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بازیگران اروپا، نقش کلیدی دارد. از یک سو، برلین به روابط نزدیک با آمریکا و چارچوب ناتو متعهد است؛ از سوی دیگر، منافع اقتصادی و امنیتی‌اش ایجاب می‌کند که از تشدید درگیری با ایران جلوگیری کند.

واکنش آلمان به خروج نیروهای آمریکایی می‌تواند تعیین‌کننده باشد. اگر این کشور به سمت تقویت توان دفاعی مستقل و همکاری‌های اروپایی حرکت کند، ممکن است توازن قدرت در ناتو تغییر کند. اما اگر همچنان به وابستگی سنتی به آمریکا ادامه دهد، احتمالاً تلاش خواهد کرد اختلافات را مدیریت کند، نه اینکه مسیر مستقلی در پیش بگیرد.

بنابراین چند سناریو محتمل است: مدیریت اختلافات: آمریکا و اروپا با وجود اختلاف‌ها، همکاری خود را حفظ می‌کنند و از تشدید تنش جلوگیری می‌شود. افزایش شکاف: اختلاف بر سر ایران به سایر حوزه‌ها سرایت می‌کند و هماهنگی در ناتو کاهش می‌یابد. بازتعریف روابط: اروپا به سمت استقلال راهبردی بیشتر حرکت می‌کند و نقش آمریکا در امنیت این قاره کاهش می‌یابد.

با توجه به تجربه اروپا از رفتارها و سیاست های ترامپ انتظار می رود اروپایی ها وارد فاز استقلال بیشتر در حوزه دفاعی شوند. این کار می تواند با افزایش تعهدات مالی کشورهای ثروتمندی مانند آلمان و فرانسه صورت بگیرد. در عین حال مناسبات با ایالات متحده حفظ شود و تلاش گردد این همگرایی باقی بماند.