، جنگ چهل روزه آمریکا و اسرائیل علیه ایران و تصمیم تهران برای تغییر شرایط عبور و مرور در فضای جنگی در تنگه هرمز نشان داد این آبراهه تا چه اندازه در تداوم ثبات اقتصادی و دسترسی مردم دنیا به امنیت غذایی اثرگذار است. بیست درصد نفت مصرفی دنیا از این تنگه عبور می کند اما فقط مسئله نفت نیست بلکه کودهای شیمیایی مورد استفاده در کشاورزی، سوخت خودروها و هواپیماها و گاز مایع مورد مصرف در پخت غذا نیز از دیگر محصولات صادراتی کشورهای خلیج فارس از مسیر تنگه هرمز است. از این رو از جمله کشورهایی که در میانه این تنش نظامی نگران تحولات منطقه خلیج فارس شدند، شرق آسیا بود. 

در همین رابطه در روزهای اخیر، همزمان با افزایش تحرکات دیپلماتیک، دیدارها و گفت‌وگوهایی از سوی مقامات وزارت خارجه کشورمان با همتایان آسیایی شان نشان می دهد تلاش دو طرف برای حفظ کانال های ارتباطی است. در این راستا چند عامل موجب ضرورت پایداری این مناسبات و تقویت آن شده است:

مسئله انرژی

یکی از مهم‌ترین عوامل تداوم ارتباط میان ایران و کشورهای شرق آسیا، موضوع انرژی است. اقتصادهای صنعتی این منطقه، به‌ویژه کشورهایی مانند کره‌جنوبی و ژاپن، به‌شدت وابسته به واردات انرژی هستند و هرگونه بی‌ثباتی در مسیرهای انتقال انرژی، به‌طور مستقیم بر امنیت اقتصادی آن‌ها تأثیر می‌گذارد. ازاین منظر حفظ ارتباط با تهران نه‌تنها یک انتخاب سیاسی، بلکه یک ضرورت اقتصادی و امنیتی برای این کشورها محسوب می‌شود.

لذا در تماس های انجام شده مسئله امنیت کشتیرانی یکی از محورهای اصلی گفتگوها بوده است. در شرایطی که آمریکا مدعی محاصره دریایی علیه ایران است و نیروی های مسلح کشورمان هم تأکید دارند کنترل مؤثری بر تنگه هرمز دارند، کشورهای شرق آسیا را نسبت به آینده تعاملات تجاری از این منطقه نگران می کند. ضمن اینکه آنها نمی خواهد کشتی ها و خدمه هایشان دچار مشکل یا آسیب شوند بنابراین تماس مستمر با تهران می تواند این هزینه ها را کاهش دهد یا کاملاً مرتفع سازد.

ملاحظات سیاسی

کشورهای شرق آسیا روابط نزدیکی با آمریکا دارند. به نظر می رسد آنها مایل هستند از این پتانسیل برای کاهش تنش ها و ایجاد فضای گفتگو بین تهران و واشنگتن استفاده کنند. هرچند که وزارت خارجه کشورمان تأکید کرده است تنها میانجی کنونی، پاکستان است اما واقعیت آن است که هر کشوری ظرفیت ویژه ای دارد به خصوص که بازیگران شرق آسیا می توانند با متغیر اقتصاد و بحث چین، روی دیدگاه های کاخ سفید اثرگذاری داشته باشند. 

تقویت جایگاه ایران

پس از چهل روز جنگ که در آن آمریکا و اسرائیل با وجود استفاده از هر ابزاری تهاجمی متعارف علیه ایران، نتوانستند به اهداف تعیین شده خود دست یابند؛ ورود جمهوری اسلامی به رایزنی های دیپلماتیک از جمله کشورهای شرق دور به تثبیت جایگاه ایران در دنیا کمک می کند. اگر امروز کشورهای این منطقه خواهان برقراری تماس با تهران هستند، این مسئله گویای قدرت ایران در شکل دهی به تحولات جهانی است. این میان، تمرکز بر موضوعاتی مانند امنیت انرژی، ثبات منطقه‌ای و همکاری‌های اقتصادی، می‌تواند زمینه‌ساز گسترش این روابط باشد.

شکل دهی به همکاری‌های بلندمدت

تماس های سیاسی مقامات شرق آسیا با ایران یک پیام دیگر نیز دارد: وجود بنیان‌های مستحکم اقتصادی و راهبردی در مناسبات فی مابین. اگر شرایط به سمت کاهش تنش‌ها حرکت کند، این روابط می‌تواند وارد مرحله‌ای تازه شود که در آن، علاوه بر مدیریت بحران، زمینه برای همکاری‌های گسترده‌تر نیز فراهم شود. 

براین اساس در مجموع باید گفت شرق آسیا اکنون یک حوزه استراتژیک برای تقویت جایگاه جمهوری اسلامی ایران در دنیا محسوب می شود که از پایه های اقتصادی و سیاسی برخوردار است.