، شینا انصاری در کنفرانس بین‌المللی مدیریت آلودگی هوا با اشاره به سابقه بیش از شش دهه‌ای آلودگی هوا در کلان‌شهرهایی مانند تهران اظهار کرد: آلودگی هوا یکی از مهم‌ترین مطالبات مردم در شهرهای بزرگ، به‌ویژه استان تهران است و در سال‌های اخیر با تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش غلظت ذرات معلق کمتر از ۲.۵ و ۱۰ میکرون، ابعاد پیچیده‌تری یافته است.

وی با بیان اینکه این معضل «غیرقابل حل» نیست، افزود: تجربه شهرهای بزرگ دنیا نشان می‌دهد آلودگی هوا قابل مدیریت است، اما این امر مستلزم اجرای مداوم برنامه‌های ملی و پایبندی به اسناد بالادستی است. مهم‌ترین سند در این حوزه، قانون هوای پاک است که در سال ۱۳۹۶ تصویب شد و سازمان حفاظت محیط‌زیست بر اساس ماده ۲ آن، ناظر اجرای تکالیف بیش از ۲۰ دستگاه اجرایی است.

انباشت ترک‌فعل‌ها و اجرای ناقص قانون

انصاری با انتقاد از اجرا نشدن کامل قانون هوای پاک طی سال‌های گذشته گفت: در حوزه‌هایی مانند اسقاط خودروهای فرسوده، معاینه فنی، توسعه حمل‌ونقل عمومی و سایر تکالیف قانونی با انبوهی از ترک‌فعل‌ها مواجه بوده‌ایم. همین رویکردهای مقطعی و تسکینی—از جمله تعطیلی مدارس یا اجرای طرح‌های زوج و فرد در شرایط اضطرار—نمی‌تواند جایگزین راهکارهای ساختاری و بلندمدت شود.

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به اقدامات دولت چهاردهم اظهار داشت: از زمان تصویب قانون هوای پاک تا سال گذشته، مجموع خودروهای فرسوده اسقاط‌شده حدود ۲۰۰ هزار دستگاه بود، اما در یک سال گذشته بیش از ۵۰۰ هزار خودروی فرسوده از چرخه تردد خارج شد که یک رکورد محسوب می‌شود.

وی گفت: اصلاح آیین‌نامه اسقاط ذیل ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو در دستور کار قرار گرفته تا روند اسقاط شتاب بیشتری بگیرد؛ اقدامی که علاوه بر کاهش آلاینده‌ها، به حل ناترازی انرژی و کاهش مصرف سوخت نیز کمک خواهد کرد.

انصاری برقی‌سازی حمل‌ونقل را یکی دیگر از محورهای اصلی کاهش آلودگی هوا دانست و گفت: علاوه بر ورود اتوبوس‌ها و تاکسی‌های برقی، طرح جایگزینی ۲۰ هزار موتورسیکلت فرسوده در شهر تهران با مدل‌های برقی آغاز شده است. اجرای این طرح با استفاده از گواهی‌های صرفه‌جویی سوخت در حال پیگیری است و با وجود برخی موانع اجرایی، تلاش می‌کنیم این روند تثبیت شود.

وی با اشاره به سهم منابع ساکن در برخی شهرها افزود: در سال ۱۴۰۳ با اختصاص مازوت کم‌گوگرد به نیروگاه شازند، تعداد روزهای ناسالم ناشی از دی‌اکسید گوگرد از ۲۷ روز به ۵ روز کاهش یافت. همچنین پیگیری برای تأمین ۴۲۰ میلیون لیتر مازوت کم‌گوگرد برای نیروگاه‌های واقع در بافت مسکونی و استفاده از سامانه‌های فیلتراسیون در دستور کار است.

انصاری از همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان برای گوگردزدایی مازوت و اجرای پایلوت تولید مازوت کم‌گوگرد در یکی از پالایشگاه‌های کشور خبر داد.

معاون رئیس‌جمهور با اشاره به توسعه انرژی‌های پاک تصریح کرد: ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر کشور از حدود ۱۲۰۰ مگاوات در ابتدای سال ۱۴۰۳ به بیش از ۴ هزار مگاوات رسیده که سهم عمده آن مربوط به انرژی خورشیدی است. با توجه به ظرفیت بالای تابش خورشید در ایران، این مسیر باید با سرعت بیشتری دنبال شود.

انصاری تمرکز بالای جمعیت و صنعت در کلان‌شهرها را یکی از ریشه‌های اصلی بحران دانست و گفت: تهران و شهرهایی مانند اصفهان، تبریز و مشهد از ظرفیت اکولوژیک خود عبور کرده‌اند. وجود ۴۶ منطقه صنعتی در شعاع کمتر از ۶۰ کیلومتری تهران و بارگذاری‌های فراتر از توان محیطی، فشار مضاعفی بر هوا، منابع آب و خاک وارد کرده است.

وی تأکید کرد: سیاست تمرکززدایی، محدودیت استقرار صنایع در شعاع کلان‌شهرها و هدایت توسعه به مناطق کمتر برخوردار، از رویکردهای جدی دولت چهاردهم است.

 عزم ملی و مشارکت عمومی در رفع مسئله آلودگی هوا ضروری است

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در پایان با تأکید بر بین‌بخشی بودن مسئله آلودگی هوا گفت: حل این بحران نیازمند عزم جدی دولت، حاکمیت و مشارکت مردم و تشکل‌های زیست‌محیطی است. اگر اجرای قانون در اولویت همه دستگاه‌ها قرار گیرد، می‌توان امیدوار بود که روند فرسایشی چند دهه گذشته متوقف و مسیر بهبود کیفیت هوا هموار شود.