، محمدرضا عارف در مجمع فرهنگستان علوم با یادآوری انحلال فرهنگستان‌ها در اواخر دهه ۵۰ شمسی گفت: در دهه ۶۰ ضرورت ایجاد فرهنگستان‌ها برای نگاه راهبردی به علم و فناوری و پیشرفت کشور در همه بخش‌ها به وجود آمد، اما به دلیل عدم حمایت‌های جدی، این نهادها نتوانستند به عنوان عصاره دانشمندان برجسته کشور فعالیت کنند.

عارف تأکید کرد: دولت چهاردهم راه‌حل مسائل را در علم و فناوری می‌بیند و بر همین اساس فعالیت‌های خود را آغاز کرد. برای انجام فعالیت‌های راهبردی بدون حساسیت‌زایی داخلی و خارجی، بر سند چشم‌انداز متمرکز شدیم؛ اما این سند در زمانی نوشته شده بود که جنگ‌هایی مانند جنگ ۱۲ روزه را تجربه نکرده بودیم.

وی افزود: هدف اصلی سند چشم‌انداز ۲۰ ساله، توسعه علم و فناوری و رسیدن به جایگاه اول در منطقه بود. در دولت چهاردهم برنامه‌ریزی کردیم که تا پایان کار این دولت، نه تنها جایگاه اول در منطقه، بلکه تأثیرگذاری در دنیا و اجرای منویات مقام معظم رهبری در ارتباط با مرجعیت علمی را محقق کنیم.

عارف تصریح کرد: بنای دولت بر این بود که برای حل ناترازی‌ها به اتکای علم و فناوری جلو برویم. فرهنگستان‌ها در این زمینه خوش درخشیدند و سند فرهنگستان در حل ناترازی آب به کارگروهی در دانشگاه‌ها ارجاع شد که با محوریت دانشگاه تهران در حال اقدام است.

معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به دیدار خود با مقام معظم رهبری در دهه ۷۰ گفت: در آن زمان به رهبری اعلام کردم که نگاه من به دانشگاه بر این مبناست که باید دانشگاه با دولت قرارداد ببندد و به صورت هیئت امنایی اداره شود. رهبری در آن جلسه تأکید کردند که دانشگاه تهران نماد آموزش عالی است و امروز ما در این مسیر حرکت می‌کنیم که امور دانشگاه‌ها توسط خود دانشگاهیان اداره شود.

عارف افزود: نگاه قیم‌مآبانه به دانشگاه‌ها باید تغییر پیدا کند. ما می‌خواهیم دانشگاه‌ها تأثیرگذار، مسئولیت‌پذیر و دارای اختیار باشند. اگر دانشگاه برای کوچکترین اقدام صلاحیت نداشته باشد، چگونه انتظار داریم که اساتید صلاحیت حل مشکل کم‌آبی را داشته باشند؟

وی با اشاره به غفلت‌های گذشته در بخش سایبری گفت: جمهوری اسلامی ایران زمانی در بخش سایبری و امنیت فضای ارتباطی دست برتر را در دنیا داشت و با سند افتا که در سال ۸۴ نوشتیم، جز معدود کشورهایی بودیم که این سند را تهیه کرده بود. اما در سالیان بعد غفلت شد و ضربه خوردیم. این ضربات جوانان دانشمند ما را بیدار کرده است.

عارف به دو طرح مهم دولت چهاردهم؛ آیین‌نامه بنزین و اصلاح یارانه‌ها اشاره کرد و گفت: به خاطر عملکردهای قبلی در خصوص بنزین با مسئله جدی روبرو بودیم که اگر اقدامی اتخاذ می‌شد، با نارضایتی مردم روبرو می‌شدیم. اما با تعامل و رایزنی با اساتید و نخبگان، آیین‌نامه بنزین تدوین شد که نسخه نهم آن پس از جمع‌بندی نظرات نخبگان، بدون کوچک‌ترین مسئله‌ای ابلاغ شد.

وی در مورد اصلاح یارانه‌ها افزود: این یک آرزوی دیرینه بود، اما فضای شعاری و سیاسی مانع از اجرای آن می‌شد. در دولت چهاردهم با مشورت طولانی همه صاحب‌نظران به این جمع‌بندی رسیدیم که یارانه‌ها به انتهای زنجیره منتقل شود. این اقدام با بحران اغتشاشات اخیر همزمان شد، اما ما نمی‌توانستیم عقب‌نشینی کنیم. در نهایت، بیش از ۸۰ میلیون نفر از طرح کالابرگ استفاده کردند.

معاون اول رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: باید تدوین سیاست‌های برنامه هشتم توسعه از همین امروز در فرهنگستان‌ها آغاز و جلسات مشترک با وزرای مرتبط برگزار شود. برنامه هشتم توسعه باید کاملاً مبتنی بر علم و فناوری به ویژه فناوری‌های کاربردی باشد. دولت به گونه‌ای برنامه‌ریزی کرده است که همه بودجه در ارتباط با طرح‌های راهبردی اختصاص یابد تا در سه سال آینده خیزی جدی در فضای سایبری و دفاعی داشته باشیم.