، محمدرضا عارف در همایش شرکت‌های برتر ایران با اشاره به استمرار ۲۸ دوره برگزاری این رویداد گفت: این استمرار نشان می‌دهد تصمیمات درستی اتخاذ شده و عملکردها موفق بوده است، بنابراین باید این مسیر ادامه یابد. شرکت‌های حاضر در این همایش ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی را بر عهده دارند و بهترین مجموعه برای ارزیابی، نقد عملکردها و ارائه راهکارهای بهبود عملکرد صنعت هستند. از این رو، لازم است نظرات خود را به دولت ارائه کنند تا بر اساس آنها موانع بخش صنعت برطرف شود.

محوریت بخش خصوصی در توسعه

وی با بیان اینکه اقتصاد کشور از دولتیِ دهه شصت به سمت اقتصاد مردم‌محور حرکت کرده است، افزود: به این نتیجه رسیده‌ایم که بخش خصوصی باید در همه امور محور توسعه باشد و حتی می‌تواند در برخی وظایف حاکمیتی نقش‌آفرینی کند؛ نمونه موفق آن در حوزه افتا (امنیت فضای تبادل اطلاعات) دیده شده است. اگر محوریت بخش خصوصی پذیرفته شود، این بخش می‌تواند اداره صنعت را بر عهده بگیرد و رقابت سالم ایجاد کند.

ارتقای کیفیت و تغییر ذهنیت درباره کالای ایرانی

عارف با اشاره به اهمیت معرفی شرکت‌های برتر گفت: رتبه‌بندی و معرفی شرکت‌ها زمینه رقابت و بهبود کیفیت تولیدات داخلی را فراهم می‌کند. برای تعامل تجاری با کشورهای منطقه و همسایه، ذهنیت شکل‌گرفته درباره کیفیت کالای ایرانی باید تغییر کند و فرایند ارتقای کیفیت با وسواس پیگیری شود چون می خواهیم بازار را نگه دایم. بازرگان خوب کسی است که درآمد خود را حفظ و ارتقا دهد، بنابراین باید نگاه بلندمدت داشته باشیم. رتبه بندی شرکت‌ها نقش مهمی در درستیابی به این اهداف دارد. راهبرد دولت چهاردهم نیز اولویت دادن به بخش خصوصی است و این رویکرد در مراودات بین‌المللی دنبال می‌شود.

تاب‌آوری صنعت در برابر تحریم‌ها

معاون اول رئیس‌جمهور با تشکر از اقدامات بخش صنعت در هفده ماه گذشته گفت: در حالی که برای هدف رشد ۸ درصدی برنامه هفتم پیشرفت زمینه‌سازی می‌کردیم، با ناترازی‌های متعدد مواجه بودیم، صنعت با شکل مواجه بود و وزیر صمت هر هفته مشکلات را در دولت پیگیری می‌کرد با این حال صنعت عملکرد درخشانی داشت. گاهی شرمنده می شدیم که به ناچار، گاز و برق صنایع را قطع می‌کردیم و از آثار زیان‌بار آن آگاه بودیم، اما صنعت با ثبات، انگیزه و اتکا به توان بومی عمل کرد و توانست تحریم‌های ظالمانه را دور بزند و از ان سرافراز بیرون آمد. هرچند تحریم‌ها هزینه‌هایی به کشور و صنعت تحمیل کرد، اما صنعت در برابر این هزینه‌ها مقاوم شد.

مرور تاریخی و اصلاح مسیر

وی با بیان اینکه انقلاب اسلامی ادعای فرهنگی و جهان شمولی داشت و به همین دلیل باید هزینه آن را می‌دادیم، گفت: پیش از انقلاب اسلامی صنعت کشور عمدتاً مونتاژی بود و در خیلی حوزه‌ها اجازه ورود به مهندسان ایرانی داده نمی‌شد؛ در بخش دفاعی نیز تکنسین آمریکایی تصمیم‌گیر و فرماندهان ارشد ما فرمانبر بودند که البته این مسائل را کمتر به مردم می‌گوییم. پس از انقلاب اسلامی با وجود تحمیل هزینه‌های فراوان توسط دشمن، مسیر تغییر و اتکا به توان داخلی را دنبال کردیم.

مطالبات مردم و حق اعتراض

 عارف ادامه داد: دشمن در جنگ دوازده روزه موفقیتی به دست نیاورد اما برنامه‌ریزی جدیدی در زمینه اقتصادی و اغتشاش دنبال کرد. مردم مطالبات به حق دارند و حق آنهاست که اعتراض کنند و باید حق آنها به رسمیت شناخته شود. آنها می دانند کجا باید اعتراض کنند. ما در سال‌های گذشته به دلیل مسائل معیشتی شرمنده مردم شدیم. در بخش اقتصادی و معیشتی مشکلاتی جدی داریم اما همان مردمی که در ۲۲ دی به میدان آمدند، با وجود سم‌پاشی‌ها، حضور پررنگی در مراسم ۲۲ بهمن خواهند داشت.

خدمت به صنعت، خدمت به مردم

معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به ادعای کشور در برخورداری از صنعت پیشرفته و نقش بی بدیل صنعت، گفت: در مذاکرات خارجی به عقبه قوی صنعتی خود افتخار می‌کنیم و پیشنهاد همکاری در حوزه‌های مختلف از جمله های‌تک و فنی مهندسی ارائه می‌دهیم. این مسیر را باید جدی دنبال کنیم. دولت آمادگی خدمت به صنعت به عنوان وظیفه ملی را دارد و خدمت به صنعت را خدمت به مردم می‌داند.

ضرورت اجرای جدی بسته حمایتی صنعت

وی با اشاره به تدوین و ابلاغ بسته حمایتی دولت برای صنعت گفت: اجرای این بسته باید با جدیت دنبال شود. البته این بسته را گام اولیه می دانیم هرچند نیازهای صنعت فراتر از این سیاست‌هاست، اما شرایط کشور بر همه روشن است. این مسیر را درست می دانیم تا پاسخ مرد م را بدهیم.

پیشرفت‌های علمی و صنعتی پس از جنگ دوازده‌روزه

 عارف با اشاره به شاخص‌های مطلوب کشور در علم و فناوری گفت: هدف این است که آثار دستاوردها و تولیدات علمی در سفره و معیشت مردم ملموس شود. امروز برخلاف گذشته که امکان تعامل صنعت و دانشگاه وجود نداشت، ارتباط صنعت و دانشگاه بهبود یافته و صنعت پیش‌قدم در تعامل علمی شده است. دانشگاه‌ها هم خوب به میدان آمده‌اند. سمت و سوی ما برنامه هفتم پیشرفت است و دولت وفاق ملی به نمایندگی از سرمایه‌های معنوی دانشگاه و صنعت تعهد کرده که ظرف سه سال و تا پایان دولت چهاردهم، کشور را به اهداف سند چشم‌انداز در علم و فناوری برساند.

وی افزود: در صنایع راهبردی و دفاعی وضعیت بسیار خوبی داریم و این صنایع پیشتاز همکاری با دانشگاه‌ها هستند. در جنگ دوازده‌روزه، توان علمی دانشمندان ما عامل تقاضای آتش‌بس از سوی دشمن بود و پس از آن، در صنایع راهبردی به اندازه چند سال پیشرفت حاصل شد. آسیب‌ها شناسایی شده و جوانان دانشمند بدون تکلیف مستقیم، برای رفع آن آسیب‌ها تلاش کرده‌اند.

توسعه تجارت منطقه‌ای و تجربه موفق تهاتر

وی با اشاره به راهبرد دولت برای همکاری با همه کشورها با اولویت همسایگان، منطقه و سازمان‌هایی چون شانگهای، بریکس، اکو و اتحادیه اوراسیا،گفت: ما قانون تجارت آزاد با اوراسیا داریم. ما بر این باوریم که می‌توانیم نقش محوری در این سازمان‌ها داشته باشیم.

وی افزود: برای توسعه تجارت با کشرهای همسایه، به استان‌های مرزی اختیار داده شده تا با این کشورها مراوده مستقیم داشته باشند. تهاتر در سطوح مختلف دنبال شده و نتایج خوبی به همراه داشته است. در تولیدات صنعتی  نه تنها بر بازار داخلی بلکه باید تمرکز بر بازارهای بزرگ منطقه و اوراسیا باشد، به همین منظور باید کیفیت محصولات ارتقا یابد تا علاوه بر تامین نیاز داخلی، نیازهای این مناطق مدنظر قرار گیرد تا سهمی از بازار کسب کنیم. همچنین باید با کشورهای منطقه تعامل کنیم.

اصلاحات اداری و اقتصادی

 عارف با اشاره به راهبرد دولت برای اصلاح ساختار اداری، تمرکززدایی و واگذاری امور به بخش خصوصی و استان‌ها، همچنین اصلاح ساختار اقتصادی با رویکرد عدالت اجتماعی، گفت: تاکنون سه بار ارز تک‌نرخی شده که دو بار ناموفق و یک بار موفق بوده است، دلایل موفقیت و شکست این سیاست‌ها با حضور نخبگان، صاحب نظران و صنعتگران بررسی و آسیب شناسی شده است.

معاون اول رئیس‌جمهور گفت: برای اصلاح قیمت بنزین، برنامه‌ای در هشت‌ماه تهیه شد و آیین نامه نهایی که هشتمین برنامه مورد بررسی بود، به دلیل تدوین مبتنی بر تعامل با نخبگان، مورد استقبال قرار گرفت. در هدفمندی یارانه‌ها نیز به این جمع‌بندی رسیدیم که آثار منفی چندنرخی بودن ارز از آثار مثبت آن بیشتر است، تورم کالاهای اساسی از سایر کالاها پیشی گرفته و زمینه‌ساز فساد شده بود. بنابراین تصمیم بر این شد که یارانه به جای ابتدای زنجیره، به انتهای زنجیره یعنی مردم پرداخت شود. در این اصلاحات، به گندم و دارو ورود نکردیم و تالارهای اول و دوم در بانک مرکزی ادغام شد تا به ثبات ارزی برسیم.

 عارف خاطرنشان کرد: هدف از این اصلاحات، تثبیت نسبی ارز، دستیابی به رشد قابل قبول، مهار تورم و تأمین معیشت مردم بود. اصلاحات اقتصادی گاهی موجب فشار به اقشار آسیب پذیر می شود ولی در این برنامه خیلی مراقبت شد تا معیشت همه مردم حفظ شود. برای چهار ماه نخست اجرای طرح نیز مبلغ یک‌میلیون تومان به ازای هر فرد در همه دهک‌ها در نظر گرفته شد تا قدرت خرید مردم حفظ شود.

تولید باکیفیت و تکمیل کریدورها

وی تأکید کرد: با پشتوانه تولید داخلی، مسیر را ادامه می‌دهیم. باید تولید کالاهای باکیفیت برای تأمین نیاز داخل و کسب بازارهای منطقه‌ای دنبال شود. از دیگر برنامه‌های دولت، تکمیل کریدورهای شمال–جنوب و شرق–غرب برای توسعه همکاری‌های منطقه‌ای است. تصمیمات باید متناسب با شرایط سازگار باشد؛ برای مثال، با توجه به بحران آب، باید الگوی کشت اصلاح شده و کشت فراسرزمینی در اولویت قرار گیرد تا همواره ذخایر استراتژیک کشور طبق مصوبه شورای عالی امنیت ملی تأمین شود.

حرکت به سمت صنعت پیشرفته

معاون اول رئیس‌جمهور با بیان اینکه نیروی انسانی مزیت اصلی کشور است، گفت: با اتکا به این نیروی انسانی باید به سمت صنعت پیشرفته حرکت کنیم. برای این منظور، تعامل دولت و صنعت باید افزایش یابد تا چالش‌ها و موانع صنعت در زمنیه اداری، بروکراسی و قانونی حل شود. طرح «مدیریت واحد گمرک» در دستور کار دولت است که چنین طرحی در جنگ دوازده‌روزه اجرا و در نتیجه تخلیه بنادر دو برابر شد.

وی راهبردهای ضروری صنعت را چنین برشمرد: فاصله گرفتن از مونتاژ، تولید داخلی باکیفیت، ایجاد تاب‌آوری صنعتی، تأمین اشتغال پایدار، جلوگیری از خام‌فروشی و تکمیل زنجیره تامین، صادرات‌محوری، پیگیری جدی دیپلماسی علمی و فناوری، افزایش بهره‌وری، توجه به فناوری‌های نوظهور مانند هوش مصنوعی، عدم مداخله غیرضروری در صنعت و حمایت از تصمیماتِ ریسک‌پذیر.

 عارف یادآور شد: برنامه هفتم پیشرفت اهداف بلندی دارد و شاید با نگاه کلاسیک و با منابع موجود احساس کنیم این اهداف مثل رشد هشت درصد دست نیافتنی است یا ماده ۱۱۹ این قانون که این ماده خودش یک برنامه پنج ساله است و منابع زیادی می خواهد ولی باید اجرای برنامه هفتم ملاک باشد. بهره وری در برنامه هفتم دیده شده و ۳۵ درصد از رشد هشت درصدی از این محل در نظر گرفته شده است بنابراین بهره وری در صنعت باید ملاک عمل باشد. به دلیل اینکه بهره‌وری ما بالا نیست، توان رقابت نداریم و قیمت کالای ایران نسبت به خیلی از کشورها زیاد است و شاید اگر یارانه رسمی و غیررسمی نباشد، اصلا توان رقابت نداشتیم.

آمادگی برای دفاع و اداره کشور در شرایط جنگ

 عارف در پایان گفت: ما چون پیش‌بینی وقوع جنگ را داشتیم، برنامه اقتصادی جنگ را از آذرماه سال پیش تصویب کردیم و در زمان جنگ ۱۲ روزه هم همین سیاست اجرایی شد که آثارش را دیدیم. امروز هم ان‌شاالله جنگ اتفاق نمی‌افتد ولی اگر دشمن شیطنت کرد و بخواهد مردم ما را امتحان کند، دولت برنامه اقتصادی جنگ و سازوکارهای روشنی برای تفویض اختیارات و مدیریت جنگ دارد. البته ما قصد جنگ نداریم و جنگ‌طلب نیستیم ولی خوب از کشور دفاع می‌کنیم. اگر دشمن وارد معرکه جدید نشد، ما کار خود را انجام می‌دهیم ولی اگر دشمن وارد جنگ شد، آمادگی دفاعی در نیروهای مسلح داریم. دولت هم برنامه اداره کشور در شرایط جنگ را تنظیم کرده ولی امیدوارم از آن استفاده نشود.

معاون اول رئیس‌جمهور همچنین در پاین همایش از شرکت‌های برتر در سال ۱۴۰۳ تقدیر کرد.