، محمد متقی، رئیس دفتر توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی در جریان بازدید از نخستین نمایشگاه «پلاست‌شو» با تأکید بر ضرورت حمایت از صنایع پایین‌دستی، گفت: افزایش فاصله میان نرخ ارز مبادله‌ای و بازار آزاد موجب فعال شدن سهمیه‌های خفته، شکل‌گیری رقابت‌های کاذب در بازار مواد اولیه پتروشیمی و افزایش فشار بر تولیدکنندگان واقعی شده است.

وی با اشاره به نقش نمایشگاه پلاست‌شو در توسعه صنایع پایین‌دستی اظهار کرد: شرکت ملی صنایع پتروشیمی به عنوان یک مجموعه دولتی، رویکرد حمایتی نسبت به بخش خصوصی دارد و حضور در این نمایشگاه نیز در همین چارچوب انجام شده است.

رئیس دفتر توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی افزود: هدف اصلی، توسعه بخش خصوصی و تکمیل زنجیره ارزش پتروشیمی است و هرچه میزان تبدیل مواد اولیه به محصولات نهایی افزایش پیدا کند، ارزش افزوده بیشتری در این زنجیره ایجاد خواهد شد.

متقی با اشاره به محدودیت فضای نمایشگاه‌های تخصصی برای عرضه محصولات نهایی تصریح کرد: در سال‌های گذشته، به‌ویژه در نمایشگاه ایران‌پلاست، به دلیل محدودیت فضای نمایشگاهی، بخش قابل توجهی از ظرفیت محصولات نهایی امکان حضور و معرفی گسترده را نداشت.

وی ادامه داد: برگزاری نمایشگاه پلاست‌شو این فرصت را فراهم کرده است که تولیدکنندگان محصولات نهایی، توانمندی‌ها و محصولات خود را به شکل مناسب‌تری معرفی کنند و از ظرفیت ایجادشده برای توسعه بازار و کسب‌وکار خود بهره ببرند.

رئیس دفتر توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی در ادامه با اشاره به وضعیت تولید در صنعت پتروشیمی گفت: در بخش بالادست تمام تلاش مجموعه صنعت این است که ظرفیت تولید به سطح سال‌های گذشته بازگردد؛ چراکه توان تولید در صنعت پتروشیمی وجود دارد و باید با بازسازی و نوسازی ظرفیت‌ها، امکان بازگشت تولید به سطوح گذشته فراهم شود.

متقی افزود: هرچه میزان عرضه محصولات پتروشیمی به حد کفایت برسد، امکان حمایت مؤثرتر از بازار نیز فراهم خواهد شد و صنایع پایین‌دستی حداقل از نظر تأمین مواد اولیه، شرایط باثبات‌تری پیدا خواهند کرد.

وی با بیان اینکه بخشی از شرکت‌های پتروشیمی بار دیگر به مدار تولید بازگشته‌اند، اظهار کرد: بازگشت این واحدها به چرخه تولید می‌تواند در افزایش عرضه و بهبود وضعیت تأمین مواد اولیه صنایع پایین‌دستی مؤثر باشد.

متقی البته تأمین برق و برخی یوتیلیتی‌ها را همچنان از چالش‌های موجود در صنعت پتروشیمی دانست و گفت: در این بخش‌ها مشکلاتی وجود دارد، اما اقدامات لازم برای رفع آنها با سرعت در حال انجام است تا ظرفیت تأمین مواد اولیه افزایش یابد و دغدغه صنایع تکمیلی در این زمینه کاهش پیدا کند.

اختلاف نرخ ارز، سهمیه‌های خفته را فعال کرد

رئیس دفتر توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی در بخش دیگری از اظهارات خود درباره چالش سهمیه‌های خرید مواد اولیه در بورس کالا گفت: وظیفه صنعت پتروشیمی این است که تمام توان خود را برای تولید، توسعه گریدهای مورد نیاز صنایع پایین‌دستی، استانداردسازی و ارتقای کیفیت محصولات به کار گیرد و این محصولات را از طریق بورس کالا در اختیار مصرف‌کنندگان قرار دهد.

وی ادامه داد: موضوع مربوط به تعیین سهمیه و بهینه‌یابی سهمیه واحدهای تولیدی، در حوزه وظایف و اختیارات وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار دارد و واحدها بر اساس سهمیه تعیین‌شده امکان خرید مواد اولیه را پیدا می‌کنند.

متقی با اشاره به اینکه طی سال‌های گذشته مجوز خرید مواد اولیه به صنایع تکمیلی دارای مجوز یا پروانه بهره‌برداری اختصاص یافته است، اظهار کرد: این مجوزها یک ظرفیت اقتصادی در اختیار صاحبان پروانه‌های تولیدی است، اما در زمان بروز التهاب و نوسان اقتصادی، آثار این مسئله در بازار مواد اولیه بیشتر نمایان می‌شود.

وی افزود: زمانی که فاصله میان نرخ ارز مبادله‌ای مورد استفاده برای قیمت‌گذاری محصولات و نرخ ارز بازار آزاد افزایش پیدا می‌کند، نگاه به کالاها از حالت صرفاً تولیدی خارج شده و به سمت نگاه سرمایه‌ای تغییر می‌کند؛ این مسئله فقط مختص محصولات پتروشیمی نیست و می‌تواند بازار سایر کالاها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

رئیس دفتر توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی تصریح کرد: در چنین شرایطی، سهمیه‌هایی که پیش از این مورد استفاده قرار نمی‌گرفتند، فعال می‌شوند و افزایش تقاضای ناشی از این سهمیه‌ها، رقابت‌های کاذب در بازار مواد اولیه را به دنبال دارد.

متقی گفت: در نتیجه این وضعیت، تولیدکننده واقعی صنایع پایین‌دستی که پیش از این بر اساس سهمیه خود مواد اولیه مورد نیاز را با قیمت متعارف خریداری و تولید می‌کرد، با کاهش سهمیه و افزایش هزینه مواجه می‌شود و این فشار در نهایت به انتهای زنجیره و مصرف‌کننده منتقل خواهد شد.

وی با تأکید بر اینکه موضوع سهمیه‌های خفته در جلسات مختلف تنظیم بازار نیز مطرح شده است، گفت: از وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین بورس کالا خواسته‌ایم موضوع سهمیه‌ها، طرح افق و برنامه‌های مربوط به بهینه‌سازی سهمیه‌ها را تعیین تکلیف کنند.

رئیس دفتر توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی افزود: باید میان تولیدکنندگان واقعی که از سهمیه خود برای تولید استفاده می‌کنند و واحدهایی که عملاً تولیدی ندارند، تفکیک ایجاد شود تا منابع و مواد اولیه به شکل مؤثرتری در اختیار تولیدکنندگان واقعی قرار گیرد.

متقی تأکید کرد: ساماندهی سهمیه‌ها می‌تواند از ایجاد تقاضای غیرواقعی و رقابت‌های کاذب در بورس کالا جلوگیری کند و مانع از آن شود که تولیدکنندگان واقعی به دلیل فعال شدن سهمیه‌های بلااستفاده با محدودیت در تأمین مواد اولیه مواجه شوند.

وی خاطرنشان کرد: این وضعیت تنها به بازار داخلی محدود نمی‌شود و آثار آن در بخش صادرات نیز قابل مشاهده است و می‌تواند از مسیرهای مختلف به صادرات و بازار کشورهای پیرامونی آسیب وارد کند؛ در نهایت این آثار حتی به صنعت پتروشیمی نیز بازمی‌گردد.

متقی ابراز امیدواری کرد که در شرایط فعلی، موضوع طرح افق و برنامه‌های مربوط به بهینه‌سازی سهمیه‌ها با جدیت بیشتری دنبال و کنترل شود تا ضمن جلوگیری از فعالیت‌های غیرمولد، مواد اولیه مورد نیاز صنایع واقعی و تولیدکنندگان فعال به شکل مناسب تأمین شود.

وی در پایان تأکید کرد: توسعه صنایع پایین‌دستی و تکمیل زنجیره ارزش پتروشیمی، نیازمند تأمین پایدار مواد اولیه و ایجاد فضای رقابتی سالم است و ساماندهی نظام سهمیه‌بندی در کنار افزایش ظرفیت تولید پتروشیمی می‌تواند نقش مهمی در تحقق این هدف داشته باشد.