محمدرضا کاویان‌پور، رئیس مؤسسه تحقیقات آب کشور در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری موج درباره آخرین وضعیت تراز آبی دریای خزر اظهار کرد: شرایط دریای خزر با بسیاری از پهنه‌های آبی متفاوت است؛ چراکه این دریا وسعت جغرافیایی قابل‌توجهی دارد و رودخانه‌هایی از کشورهای مختلف به آن وارد می‌شوند.

وی افزود: کشورهای حاشیه دریای خزر نیز هرکدام برنامه‌های توسعه و بهره‌برداری خاص خود را در حوزه منابع آب دنبال می‌کنند و مجموعه این عوامل در وضعیت منابع آب و تراز دریای خزر اثرگذار است.

رئیس مؤسسه تحقیقات آب کشور یکی از عوامل مهم در کاهش تراز دریای خزر را افزایش دما عنوان کرد و گفت: در سال‌های اخیر با افزایش قابل‌توجه دما در حوزه دریای خزر مواجه بوده‌ایم که این مسئله موجب افزایش میزان تبخیر از سطح دریا شده است.

کاویان‌پور ادامه داد: از سوی دیگر، بارش‌ها نیز در برخی دوره‌ها افزایش متناسبی نداشته و حتی در بعضی مقاطع کاهش یافته است؛ بنابراین در مجموع، بیلان منابع آب دریای خزر در شرایط فعلی منفی است.

وی تصریح کرد: به‌طور متوسط و به‌ویژه در سال‌های اخیر، تراز دریای خزر سالانه حدود ۲۰ تا ۲۵ سانتی‌متر کاهش پیدا کرده است.

رئیس مؤسسه تحقیقات آب کشور با اشاره به شدت گرفتن روند کاهش تراز دریای خزر گفت: در سال جاری پایین‌ترین تراز دریای خزر طی ۵۰۰ سال گذشته ثبت شده است و در این بازه تاریخی، سطح آب خزر تاکنون به پایین‌تر از تراز فعلی نرسیده بود.

کاویان‌پور افزود: با توجه به شرایط موجود، انتظار می‌رود روند کاهش تراز دریای خزر در سال‌های آینده نیز ادامه پیدا کند و از همین رو باید برای پیامدهای احتمالی آن از هم‌اکنون برنامه‌ریزی شود.

پیش‌بینی افت ۲ تا ۴ متری تراز خزر در ۲۵ سال آینده

وی از انجام مطالعه برای تهیه «سند آمایش مقابله با کاهش تراز دریای خزر» خبر داد و گفت: این مطالعه زیر نظر سازمان برنامه و بودجه و دفتر آمایش سرزمین انجام شده و در آن، دو سناریو برای وضعیت تراز خزر در افق ۲۵ سال آینده پیش‌بینی شده است.

کاویان‌پور اظهار کرد: در سناریوی خوش‌بینانه، کاهش تراز دریای خزر حدود ۲ متر و در سناریوی بدبینانه، افت تراز حدود ۴ متر پیش‌بینی شده است.

وی تأکید کرد: متناسب با این دو سناریو، دستگاه‌های مسئول در محدوده دریای خزر باید برنامه اقدامات خود را برای مواجهه با کاهش تراز آب در افق ۲۵ سال آینده تدوین کنند و آمادگی لازم را برای مدیریت پیامدهای این تغییرات داشته باشند.

رئیس مؤسسه تحقیقات آب کشور با اشاره به پیامدهای احتمالی کاهش تراز دریای خزر گفت: در صورت ادامه این روند، برخی زیرساخت‌ها و فعالیت‌های اقتصادی در نوار ساحلی ممکن است با تغییر شرایط مواجه شوند.

وی افزود: به‌عنوان نمونه، اگر کاهش تراز آب موجب شود برخی بنادر شمال کشور کارکرد فعلی خود را از دست بدهند، دستگاه‌های مسئول باید از هم‌اکنون برای احیا، اصلاح یا تغییر کاربری آنها برنامه‌ریزی کنند.

کاویان‌پور ادامه داد: این مسئله تنها به بنادر محدود نمی‌شود و جاده‌ها، مناطق شیلاتی و تأسیسات گردشگری نیز ممکن است تحت تأثیر کاهش تراز دریای خزر قرار گیرند.

وی تصریح کرد: دستگاه‌های مسئول باید متناسب با سناریوهای پیش‌بینی‌شده، برنامه‌های خود را در بازه‌های زمانی مشخص ارائه و منابع مالی مورد نیاز را نیز پیش‌بینی کنند تا امکان اجرای طرح‌های پایدارسازی و سازگاری با شرایط جدید در حوزه خزر فراهم شود.

شرایط دریاچه ارومیه نسبت به سال گذشته بهتر شد

رئیس مؤسسه تحقیقات آب کشور همچنین درباره آخرین وضعیت دریاچه ارومیه اظهار کرد: شرایط دریاچه ارومیه در سال جاری نسبت به سال گذشته بسیار بهتر بوده و مهم‌ترین عامل این بهبود، ورود بارش‌های مناسب به منطقه است.

وی افزود: علاوه بر افزایش بارش‌ها، دما نیز نسبت به سال‌های گذشته رشد قابل‌توجهی نداشته و دوره گرما نیز در محدوده مشخصی قرار داشته است.

کاویان‌پور ادامه داد: همچنین در سال جاری بارش‌های ناشی از سامانه‌های مدیترانه‌ای تقریباً به‌صورت هفتگی در منطقه رخ داده است که این مسئله نیز در شرایط آبی دریاچه اثرگذار بوده است.

وی با اشاره به مجموع عوامل مؤثر بر وضعیت دریاچه ارومیه گفت: با توجه به شرایط بارشی و دمایی، به نظر می‌رسد وضعیت دریاچه ارومیه در سال جاری نسبت به سال‌های گذشته شرایط بسیار بهتری داشته باشد.