کبیری :
مناطق آزاد میتوانند مأموریتهای ملی در تأمین مالی، لجستیک و اقتصاد دیجیتال بر عهده بگیرند
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش با تأکید بر ضرورت اجرای کامل ماده ۶۵ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور، گفت: در صورت رفع موانع مدیریتی، مالی، بانکی، گمرکی و مالیاتی، مناطق آزاد میتوانند از یک ساختار صرفاً منطقهای فراتر رفته و مأموریتهای ملی در حوزههای تأمین مالی، لجستیک و اقتصاد دیجیتال بر عهده بگیرند.
، محمد کبیری، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش، در نشست معاونان دبیرخانه و مدیران عامل سازمانهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، با قدردانی از تلاش مسئولان کشور برای دستیابی به صلحی عزتمندانه و همچنین مقاومت مردم ایران، اظهار کرد: امیدواریم با تدابیر اتخاذشده، سایه جنگ از کشور دور شود و مسیر توسعه و پیشرفت کشور با آرامش بیشتری ادامه پیدا کند.
وی همچنین از پیگیریهای حسین فروزان، دبیر شورای عالی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی، قدردانی کرد و گفت: برای بررسی جایگاه مناطق آزاد در اقتصاد ایران، باید ابتدا تجربه کشورهای مختلف جهان را مورد توجه قرار دهیم و ببینیم مناطق آزاد در اقتصاد این کشورها چه نقشی ایفا کردهاند و چه ویژگیهایی موجب موفقیت آنها شده است.
کبیری افزود: بررسی تجربههای جهانی میتواند به ما نشان دهد که در مسیر استفاده از این ظرفیتها در ایران با چه موانعی مواجه هستیم و برای رفع این موانع چه راهکارهای اجرایی میتوان ارائه کرد.
۶ هزار منطقه آزاد و ویژه در جهان
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش با اشاره به گستردگی مناطق آزاد در اقتصاد جهانی تصریح کرد: بیش از ۱۶۹ کشور جهان دارای مناطق آزاد و ویژه هستند و تعداد این مناطق در سراسر جهان به بیش از ۶ هزار منطقه میرسد که مجموع صادرات آنها حدود ۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
وی ادامه داد: این ارقام نشان میدهد مناطق آزاد در اقتصاد جهانی صرفاً یک ابزار محلی یا منطقهای نیستند، بلکه در بسیاری از کشورها به یکی از پایههای توسعه اقتصادی، تجارت و سرمایهگذاری تبدیل شدهاند.
کبیری با اشاره به بررسی عملکرد ۵۰ منطقه آزاد برتر جهان گفت: حدود ۶۵ ویژگی و شاخص مشترک در مناطق آزاد موفق شناسایی شده است که در میان آنها پنج عامل بیش از سایر موارد در توسعه این مناطق و افزایش سهم آنها در اقتصاد ملی کشورها نقش دارند.
وی نخستین عامل را معافیتهای مالیاتی، دومین مورد را تسهیلات گمرکی، سومین عامل را خطوط اعتباری ویژه بانکی و بانکهای اختصاصی، چهارمین موضوع را حمایت از نوآوری و مهمترین عامل را استقلال مدیریتی و برخورداری از اختیارات کافی عنوان کرد.
اجرای کامل ماده ۶۵؛ مطالبه اصلی مناطق آزاد
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش با اشاره به ظرفیتهای قانونی موجود در ایران گفت: قانونگذار در ماده ۶۵ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور نیز اختیارات قابل توجهی را برای مناطق آزاد پیشبینی کرده است، اما این ماده در عمل بهصورت کامل اجرا نمیشود.
کبیری افزود: در بسیاری از مناطق آزاد موفق جهان، ابتدا زیرساختهای درمانی، آموزشی و عمومی مورد نیاز ایجاد شده و سپس نظامهای رگولاتوری و قوانین متفاوت از سرزمین اصلی در این مناطق به اجرا درآمده است.
وی با اشاره به تجربه منطقه آزاد شنژن چین اظهار کرد: شنژن تنها حدود دو صدم درصد از مساحت چین را دربر میگیرد و حدود یکسیام جمعیت این کشور در آن سکونت دارند، اما ارزش صادرات این منطقه به حدود ۳۸۳ میلیارد دلار میرسد که معادل حدود ۱۰ درصد صادرات چین است.
کبیری خاطرنشان کرد: یکی از ویژگیهای مهم مناطق آزاد موفق جهان این است که بهعنوان «سندباکس حکمرانی» مورد استفاده قرار میگیرند؛ یعنی سیاستها و شیوههای جدید ابتدا در مقیاس محدود مورد آزمون قرار میگیرند و در صورت موفقیت، قابلیت تعمیم پیدا میکنند.
وی افزود: در چین بیش از هزار اقدام اصلاحی در حوزه حکمرانی در مناطق آزاد به اجرا درآمده که دولت مرکزی این کشور ۱۶۴ مورد موفق را که قابلیت تعمیم داشتند، به سرزمین اصلی منتقل کرده است.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش گفت: مناطق آزاد میتوانند در حوزههایی مانند انرژی، حکمرانی و سایر سیاستهای جدید، محل آزمون و ارزیابی راهکارهای نو باشند.
تجربه دبی؛ رگولاتوری و نظام قضایی مستقل
کبیری در ادامه به تجربه مناطق آزاد امارات متحده عربی و دبی اشاره کرد و گفت: در جنوب ایران نیز دبی از چندین منطقه آزاد تخصصی برخوردار است که از جمله آنها میتوان به جفزا در جبلعلی و مرکز مالی بینالمللی دبی اشاره کرد.
وی افزود: جفزا از مهمترین مناطق آزاد لجستیکی غرب آسیا و مرکز مالی بینالمللی دبی نیز یکی از مناطق آزاد مهم مالی در خاورمیانه است که بیش از ۲۴۰ میلیارد دلار دارایی را مدیریت میکند و طی ۱۰ سال گذشته بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار اوراق منتشر کرده است.
به گفته کبیری، مدیریت و رگولاتوری مستقل، نظام قضایی مستقل و تخصصی و خطوط اعتباری تخصصی و حمایتی سه ویژگی مهم این مناطق هستند.
وی تصریح کرد: اگر قرار باشد از تجربه موفق مناطق آزاد دنیا برای اصلاح وضعیت مناطق آزاد ایران استفاده کنیم، پاسخ مثبت است؛ چراکه فلسفه ماده ۶۵ قانون مناطق آزاد نیز تا حد زیادی بر همین مبنا شکل گرفته است.
بخش قابل توجهی از وقت مدیران صرف رفع موانع میشود
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش با انتقاد از تعدد موانع پیش روی مناطق آزاد اظهار کرد: بیش از نیمی از وقت مدیران مناطق آزاد صرف تعامل، پیگیری و حل مسائل با دستگاههای مختلف میشود؛ در حالی که این زمان باید صرف فعالیتهای توسعهای، پیشبرنده و انجام مأموریتهای ملی شود.
کبیری تأکید کرد: اجرای شفاف و کامل ماده ۶۵ میتواند بخش مهمی از چالشهای موجود در مناطق آزاد را برطرف کند.
مالیات و تأمین اجتماعی؛ فشار مضاعف بر منابع مناطق آزاد
وی یکی از مهمترین چالشهای مناطق آزاد را موضوع مالیات و تأمین اجتماعی عنوان کرد و گفت: مناطق آزاد از بودجه دولتی استفاده نمیکنند و منابع آنها از محل درآمدهای خودشان تأمین میشود، اما از سال ۱۴۰۱ مالیات نیز از این مناطق دریافت میشود.
کبیری افزود: فعال اقتصادی در منطقه آزاد از یک سو باید مالیات به دولت مرکزی پرداخت کند و از سوی دیگر عوارض نیز میپردازد، در حالی که فلسفه ایجاد مناطق آزاد این است که بخشی از منابع ایجادشده در منطقه، برای توسعه همان منطقه مورد استفاده قرار گیرد.
وی درباره وضعیت کیش اظهار کرد: سال گذشته بیش از ۵ هزار میلیارد تومان از کیش بابت تأمین اجتماعی دریافت شده، در حالی که یک ریال از این منابع در خود کیش هزینه نشده است.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش ادامه داد: مجموع مالیات و تأمین اجتماعی پرداختی کیش در سال گذشته بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان بوده، اما سهم بازگشتی به منطقه از این منابع کمتر از ۲۰۰ میلیارد تومان بوده است.
پیشنهاد ایجاد بانک اختصاصی مناطق آزاد
کبیری نبود بانک اختصاصی را یکی دیگر از مشکلات ساختاری مناطق آزاد دانست و گفت: در جریان جنگ بیش از گذشته مشخص شد که نبود چنین ظرفیتی چه محدودیتهایی برای مناطق آزاد ایجاد میکند.
وی افزود: زمانی که منابع اعتباری به استانها اختصاص پیدا میکند، مناطق آزاد عملاً از این منابع سهمی دریافت نمیکنند؛ چراکه این نگاه وجود دارد که مناطق آزاد خود دارای منابع هستند.
کبیری تصریح کرد: در نتیجه، به جای اینکه مناطق آزاد به موتور توسعه تبدیل شوند، در حوزه بانکی و اعتباری با محدودیتهایی مواجه میشوند که آثار ضدتوسعهای دارد.
وی پیشنهاد کرد با توجه به شکلگیری ۱۹ منطقه آزاد در کشور، ایجاد بانک اختصاصی مناطق آزاد بهعنوان یکی از راهکارهای تأمین مالی این مناطق مورد بررسی قرار گیرد.
محدودیتهای گمرکی و یک نمونه عجیب از موانع
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش اجرای ماده ۶۵ در حوزه گمرک و تجارت را نیز ضروری دانست و گفت: یکی از نمونههای قابل تأمل این است که از بسیاری از نقاط دنیا امکان ارسال مرسوله پستی به تهران وجود دارد، اما ارسال مرسوله از کیش به سرزمین اصلی با محدودیت مواجه است.
وی افزود: امکان ارسال مرسوله از واشنگتن و توکیو به تهران وجود دارد، اما در مورد کیش با محدودیتهایی مواجه هستیم و حدود ۶ ماه است که این موضوع در دولت پیگیری میشود.
حرکت مناطق آزاد از زمینفروشی به درآمد پایدار
کبیری خصوصیسازی و مدل درآمدی مناطق آزاد را از دیگر موضوعات مهم برشمرد و گفت: یکی از منابع درآمدی مناطق آزاد باید سرمایهگذاری شرکتهای سرمایهگذاری و سود حاصل از این سرمایهگذاریها باشد، اما در عمل مناطق آزاد با عنوان «زمینفروشی» شناخته میشوند.
وی افزود: تغییر این نگاه و حرکت به سمت درآمدهای پایدار، نیازمند استفاده از عوارض خرد و سود حاصل از سرمایهگذاری است؛ با این حال در این حوزه نیز موانعی وجود دارد.
کبیری با اشاره به موضوع عوارض خودرو گفت: در این زمینه سازمان امور مالیاتی ورود کرده و در موضوع سود حاصل از سرمایهگذاری نیز سازمان خصوصیسازی ورود کرده است، در حالی که دولت در این سرمایهگذاریها نقشی نداشته است.
وی ادامه داد: حتی منابع حاصل از سرمایهگذاری نیز به جای آنکه در خود منطقه برای ایجاد سرمایهگذاریهای جدید هزینه شود، قرار است به خزانه واریز شود.
مناطق آزاد آماده پذیرش مأموریتهای ملی
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش با تأکید بر ظرفیتهای مناطق آزاد برای ایفای نقش گستردهتر در اقتصاد کشور گفت: اگر چالش اجرای ماده ۶۵ و پنج چالش اصلی مناطق آزاد در حوزههای مختلف برطرف شود، این مناطق میتوانند مانند نمونههای موفق جهانی، مأموریتهای ملی را بر عهده بگیرند.
وی افزود: مناطق آزاد میتوانند در حوزههای تأمین مالی، لجستیک و اقتصاد دیجیتال مأموریتهای بزرگی را برای کشور انجام دهند.
کبیری با اشاره به نیاز کشور به تأمین مالی حدود ۳۰۰ میلیارد دلار اظهار کرد: اگر قرار باشد این رقم با بهترین عملکرد و با الگوبرداری از نمونههایی مانند مرکز مالی بینالمللی دبی و شنژن تأمین شود، ممکن است دههها زمان نیاز داشته باشد؛ بنابراین مناطق آزاد میتوانند بخشی از این بار را بر عهده بگیرند.
دستاوردهای کیش در شرایط جنگی
کبیری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به عملکرد کیش در شرایط جنگی گفت: در دو جنگ اخیر تلاش کردیم فعالیتهای منطقه متوقف نشود و در همین دوره، سرمایهگذاری ریلی هفت برابر شده، ناترازی به صفر رسیده، ۱۱ هکتار زمین بازپسگیری شده و مشکلات بیش از ۱۸ فروند شناور و حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان از مسائل موجود نیز برطرف شده است.
وی افزود: فرودگاه و بندر کیش نیز در میان این اقدامات، رتبه نخست را کسب کردهاند.
هشدار درباره وضعیت کسب و کارهای جنوب کشور
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش با اشاره به فشار اقتصادی واردشده بر کسبوکارهای جنوب کشور و بهویژه کیش اظهار کرد: کسبوکارهای این مناطق حدود ۹ ماه تحت فشار بودهاند و شرایط برای آنها بسیار دشوار شده است.
وی ادامه داد: در مقطعی ۸۰ روز پرواز نداشتیم، اما بازاریان حتی یک روز نیز چراغ مغازههای خود را خاموش نکردند؛ این در حالی بود که میدانستند هواپیمایی در فرودگاه کیش فرود نخواهد آمد.
کبیری با اشاره به اجرای جشنوارههای گردشگری در کیش گفت: از زمان آغاز جشنواره تاکنون، میزان ورود گردشگران پنج برابر شده است، اما با وجود همه این تلاشها، هنوز به یکدهم میزان گردشگران سال گذشته رسیدهایم.
وی با بیان اینکه تابآوری کسبوکارهای مناطق آزاد جنوبی به مرزهای نگرانکنندهای رسیده است، تصریح کرد: مقاومت ۹ ماهه فعالان اقتصادی باید مورد توجه قرار گیرد تا فشار اقتصادی به یک حادثه ضدامنیتی تبدیل نشود.
کبیری افزود: برخی جزایر تقریباً خالی شدهاند، اما مردم و فعالان اقتصادی همچنان پای ایران ایستادهاند و باید از این ایستادگی حمایت شود.
پیشنهاد تعیین نماینده ویژه رئیسجمهور برای جزایر جنوبی
وی پیشنهاد کرد در صورت صلاحدید، نماینده ویژهای از سوی رئیسجمهور برای جزایر جنوبی تعیین شود تا مسائل این مناطق بهصورت ویژه و متمرکز پیگیری شود.
کبیری همچنین خواستار تصمیمگیری فوری در حوزههای مالیات، تأمین اجتماعی، بانکی و گمرکی شد و گفت: پیشنهاد مشخص ما این است که برای کسبوکارهای آسیبدیده، دریافت مالیات و حق بیمه تأمین اجتماعی به مدت سه ماه متوقف و پرداخت آنها به تعویق بیفتد.
وی تأکید کرد: منظور از این پیشنهاد بخشودگی نیست، بلکه هدف ایجاد فرصت تنفس برای کسبوکارهاست تا بتوانند دوباره فعالیت خود را تثبیت کنند.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش همچنین از بانک مرکزی خواست محدودیتهای بانکی که در برخی استانها برداشته شده است، برای مناطق آزاد نیز رفع شود.
وی درباره مشکلات گمرکی نیز گفت: باید برای کالاهایی که در کیش دپو شدهاند، امکان خروج از منطقه برای یک مدت مشخص فراهم شود.
کبیری توضیح داد: با توجه به اینکه سال گذشته رکورد گردشگری در کیش شکسته شد، بسیاری از کسبوکارها برای تأمین نیاز گردشگران اقدام به خرید کالا کردند، اما اکنون بخشی از این کالاها در جزیره دپو شده است.
وی افزود: این موضوع حدود چهار ماه است که در دولت پیگیری میشود و اکنون در ستاد بازسازی نیز مطرح شده است.
۱۴۰ هزار میلیارد تومان طرح در کیش
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش در پایان با اشاره به حجم پروژههای سرمایهگذاری در جزیره اظهار کرد: با وجود شرایط جنگی، حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان طرح برای افتتاح و حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان طرح برای کلنگزنی آماده شده است.
کبیری مجموع این طرحها را حدود ۱۴۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: سرمایهگذاران و کسبوکارها با وجود دو جنگ همچنان در میدان حضور دارند و این ایستادگی یک افتخار است، اما ادامه این مسیر به حمایت جدی نیاز دارد.
وی در پایان با درخواست از رئیسجمهور و دولت برای حمایت از فعالان اقتصادی مناطق آزاد گفت: این کسبوکارها با وجود همه سختیها عزتمندانه ایستادهاند و انتظار میرود از این ظرفیت برای حفظ اشتغال، استمرار سرمایهگذاری و تقویت اقتصاد کشور حمایت شود.
ارسال نظر