به نقل از مرکز مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نخستین نشست شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر به ریاست سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و با حضور عبدالکریم حسین‌زاده معاون رئیس جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم کشور، حجت‌الاسلام علی ملانوری دبیر شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر، مدیران وزارت فرهنگ و نمایندگان فرهنگ و هنر روستا و عشایر در حوزه‌های مختلف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این جلسه اظهارداشت: دبیرخانه شورای فرهنگ و هنر روستا و عشایر در کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد کشور مستقر شده و نقش دبیرخانگی را ایفا می‌کند؛ برای استقرار دبیرخانه در کانون فرهنگی هنری مساجد، استدلال‌های متعددی وجود داشت که تنها به دو نکته اشاره می‌کنم.

وی افزود: نخست اینکه امتداد روستایی وزارت فرهنگ عمدتاً در کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد است؛ حدود ۱۵ هزار کانون فرهنگی و هنری روستایی در سراسر کشور داریم.

صالحی بیان کرد: نکته دوم آن است که موضوع کاری کانون‌های فرهنگی هنری مساجد تمامی حوزه‌هایی است که وزارت فرهنگ در آنها فعالیت می‌کند؛ از هنر و دین گرفته تا رسانه و فرهنگ و کانون‌های فرهنگی و هنری همه این اجزا را در مقیاسی کوچک‌تر در خود دارند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به وضعیت روستا گفت: جمعیت روستاها کاهش پیدا کرده و نسبت جمعیتی آنها در پنجاه سال اخیر تغییر کرده است؛ گاهی همین تغییر نسبت موجب شده مسئله روستاها به نظر ما کم‌اهمیت جلوه کند.

وی افزود: زمانی نسبت جمعیت روستایی و شهری ۷۰ به ۳۰ بود اما امروز این نسبت تغییر کرده است؛ جمعیت روستایی موجود نیز حدود ۲۰ میلیون نفر را شامل می‌شود؛ ۲۰ میلیون نفر جمعیت روستایی ایران از جمعیت حدود ۱۳۰ کشور جهان از کشورهای جهان بیشتر است چون از ۲۰۵ کشور جهان، ۱۳۵ کشور زیر ۲۰ میلیون نفر جمعیت دارند.

صالحی بیان کرد: بنابراین جمعیت کمی در روستاها زندگی نمی‌کنند اما چون نسبت‌ها تغییر کرده‌اند ذهن ما شهرزده شده است این درحالی است که با وجود کم شدن جمعیت روستایی، تعداد روستانشینان ایران زمین از جمعیت بسیاری از کشورها بیشتر است؛ بنابراین جمعیت کمی محسوب نمی‌شود؛ نباید از تغییر نسبت جمعیت روستاییان به شهری به مغالطه محدود بودن جمعیت برسیم گاهی این نوع مغالطه‌ها ذهن ما را دچار خطا می‌کند و جایگاه یک مسئله را کاهش می‌دهد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: علاوه بر این از سه بُعد، مسئله روستا اهمیت دارد. اولین بُعد مساله اهمیت روستا به «هویت» مربوط می‌شود؛ بخش مهمی از هویت تاریخی و میراثی ما همچنان در روستاها استمرار یافته است.

وی افزود: دومین دلیل اهمیت روستا به «عدالت» مربوط می‌شود؛ عدالت تابع درصد و نسبت نیست به همین دلیل حتی اگر یک نفر نیز آسیب ببیند قابل تحمل نیست و یک انسان به منزله همه انسان‌هاست؛ نه فقط انسان‌های یک دوره تاریخی بلکه از آغاز خلقت انسان تا پایان آن، این همان چیزی است که فرهنگ دینی و معرفتی به ما تعلیم می‌دهد.

صالحی، «توسعه» را سومین دلیل اهمیت روستا دانست و گفت: توسعه ملی کشورها نیز با توسعه بخش روستایی آنها پیوند خورده است.

وی با بیان اینکه توسعه پایدار روستایی سه ضلع دارد، افزود: در یک ضلع، یعنی حوزه توسعه عمرانی و زیرساختی، جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی خدمات فراوانی ارائه کرده‌اند؛ آب، برق، گاز، تلفن، اینترنت، مدرسه، بهداشت، خانه‌های بهداشت، واکسیناسیون و بسیاری خدمات دیگر که به روستاها ارائه شده است به هیچ‌ وجه با شرایط پیش از انقلاب قابل مقایسه نیست. با این وجود، در دو حوزه دیگر همچنان با ضعف‌های جدی مواجه هستیم؛ توسعه اقتصادی-معیشتی و توسعه فرهنگی-اجتماعی.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد: توسعه پایدار، توسعه‌ای همه‌جانبه است؛ صرف اینکه در یک روستا برق، آب و گاز وجود داشته باشد، آن روستا را به روستایی توسعه‌یافته تبدیل نمی‌کند.

صالحی اظهارداشت: در بخشی که به حوزه کاری وزارت فرهنگ مربوط می‌شود (هر چند این حوزه‌ها با یکدیگر پیوند دارند و توسعه اقتصادی و معیشتی نیز با توسعه فرهنگی و اجتماعی مرتبط است) به طور خاص در حوزه فرهنگ و هنر، زحمات قابل توجهی با وجود بضاعت محدود و امکانات موجود در حوزه فرهنگ انجام دادند.

وی با بیان اینکه گزارش اقدامات انجام شده را می‌توان در چند بخش طبقه‌بندی کرد، افزود: بخش اول، مربوط به رویدادهایی است که ما در حوزه فرهنگ و هنر روستا برگزار می‌کنیم؛ بخشی از این رویدادها به‌ صورت اختصاصی در حوزه روستا و عشایر برگزار می‌شود و بخشی دیگر برنامه‌هایی هستند که از برش روستایی و عشایری برخوردارند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: در مجموع، حجم قابل توجهی از رویدادهای فرهنگی و هنری ما به حوزه روستا و عشایر اختصاص دارد؛ چه به‌ صورت مستقل و چه در قالب بخشی از برنامه‌های کلان‌تر.

صالحی اظهارداشت: بخش دوم، ناظر به ارائه خدمات فرهنگی و اجتماعی به روستاها از قبیل سینما سیار، کتابخانه‌های عمومی، کتابخانه‌های کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، فعالیت‌های حمایتی و کارآفرینی سازمان اوقاف است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: بخش سوم نیز روایت از روستاست؛ یعنی روستا به‌ عنوان یک سوژه. روایت از روستا در قالب سینما، فیلم کوتاه، مستند، هنرهای تجسمی در شاخه‌های مختلف، هنرهای نمایشی، ادبیات داستانی و بسیاری از حوزه‌های دیگر که به نوعی روایتگر روستا هستند شکل می‌گیرد.

وی افزود: در این سه بخش، اقداماتی انجام داده‌ایم و طبعاً باید این اقدامات را با قوت بیشتری ادامه دهیم. نکته مهم این است که چگونه می‌توان این موضوعات را در قالب یک برنامه منسجم با معاونت روستایی رئیس جمهور پیش برد؛ نباید به تفاهم‌نامه‌هایی بسنده کنیم که صرفاً جنبه تشریفاتی دارند و گاهی مجموعه‌های اجتماعی و سازمان‌ها را به امید نتایج آنها معطل نگه می‌دارند، آنچه اهمیت دارد برنامه اقدام است.

صالحی بیان کرد: نکته نخست، شناخت دقیق‌تر از جامعه روستایی است؛ یا شناخت دقیقی از جامعه روستایی نداریم یا این شناخت بسیار محدود است. در حوزه پیمایش‌ها نیز با این مسئله مواجه هستیم متاسفانه در پیمایش‌ها، جامعه روستایی سهم محدودی دارد و عمدتا گستره پاسخگویان جامعه شهری هستند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهارداشت: در پیمایش‌هایی مانند «سنجش سبک زندگی ایرانیان»، «پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان - موج چهارم» و «دانش و نگرش تاریخی ایرانیان» برش جامعه روستایی انجام شده است اما متاسفانه محدود هستند و دامنه پوشش این پیمایش‌های ملی باید گسترده‌تر شود.

وی افزود: لازم است دوستان ما در ادارات کل استانی نیز در پیمایش‌های استانی، سهم بیشتری برای روستاها در نظر بگیرند و توجه جدی‌تری به این حوزه داشته باشند زیرا اقدام، فرع بر اطلاعات و داده‌های معتبر است و اگر در این زمینه با کمبود داده مواجه باشیم طبیعی است که اقدامات ما نیز از اثربخشی لازم برخوردار نخواهند بود.

صالحی بیان کرد: موضوع مشابهی در حوزه مطالعات اجتماعی روستا نیز وجود دارد این مطالعات می‌تواند مقدمه‌ای برای شکل‌گیری اطلس فرهنگی ـ اجتماعی روستا باشد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: شناخت ما از جامعه روستایی ضعیف است البته همه مسائل به شناخت بازنمی‌گردد و بخشی از مشکلات به تحلیل و اقدام مربوط می‌شود اما در نقطه آغاز یعنی مرحله شناخت همچنان ضعف‌هایی جدی داریم.

وی افزود: در حوزه روستایی به شناختی عمیق‌تر و همه‌جانبه‌تر نیازمند هستیم پژوهشگاه وزارت فرهنگ یکی از مراکز پژوهشی معتبر کشور است که پیمایش‌های ملی ارزشمندی را اجرایی کرده و می‌کند.

صالحی بیان کرد: باید گفت‌وگوهای جدی‌تری درباره این موضوع داشته باشیم که چگونه می‌توان شناخت پیمایشی و مطالعاتی از روستاها را تقویت کرد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: نکته دوم اقتصاد فرهنگ و هنر روستاست؛ موضوعی که باید توجه بیشتری به آن داشته باشیم.

وی با تاکید بر اینکه در حوزه اقتصاد تولید و اقتصاد مصرف باید توجه بیشتری داشته باشیم، افزود: مثلاً در ایام جنگ برخی اقدامات در حوزه‌های فرهنگی و پلتفرم‌هایی مانند طاقچه انجام شد.

صالحی بیان کرد: تمامی آمارها نشان می‌دهد مصرف فرهنگی در سبد خانوار کشور طی ۱۰ سال اخیر به دلیل تورم و عوامل مختلف دیگر کاهش یافته است.

نخستین نشست شورای روستا و عشایر با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و معاون رئیس جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم برگزار شد. همچنین از پوستر جشنواره فیلم و عکس روستا و عشایر کشور که پاییز امسال در بجنورد با عنوان «هزار و یک روایت» برگزار می‌شود، رونمایی شد.