، پس از امضای یادداشت تفاهم بین ایران و ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ، سفیر ایران در عربستان در مقاله‌ای که توسط عرب نیوز منتشر شده است، چشم‌اندازی برای تغییر شکل سیستم امنیتی منطقه‌ای ارائه داد.

علیرضا عنایتی، سفیر ایران در عربستان سعودی خواستار یک سیستم منطقه‌ای غیرقطبی مبتنی بر همکاری و برابری، اولویت دادن به راه‌حل‌های سیاسی، تقویت همکاری اقتصادی و احترام به سرنوشت مشترک شد، در حالی که حضور «رژیم صهیونیستی» در منطقه را رد کرد.

روز جمعه، عرب نیوز مقاله‌ای از علیرضا عنایتی، سفیر ایران در عربستان سعودی، با عنوان «ویژگی‌های اصلی معماری امنیتی نوظهور در منطقه» منتشر کرد که در آن، او دیدگاه ایران را در مورد لحظه منطقه‌ای پس از امضای یادداشت تفاهم ۱۴ ماده‌ای بین ایران و ایالات متحده با هدف پایان دادن به جنگ ارائه می‌دهد.

عنایتی در این مقاله، پرسش گسترده‌تری را مطرح می‌کند: آیا آنچه رخ داده صرفاً یک بحران نظامی گذرا در درون نظم قدیمی منطقه‌ای است، یا نشانه‌ای از این است که منطقه با بازنگری عمیق‌تری در قوانین حاکم بر امنیت و ثبات خود روبه‌رو است؟

عنایتی معتقد است که جنگ و میانجیگری‌های منطقه‌ای و تلاش‌های دیپلماتیک همراه با آن، محوریت ثبات در منطقه‌ای را آشکار کرد که پیامدهای آن فراتر از مرزهای جغرافیایی آن گسترش یافته و به امنیت بین‌المللی نیز مربوط می‌شود.

بنابراین، عنایتی توافق ایران و آمریکا را به خودی خود یک هدف نمی‌داند، بلکه آن را فرصتی برای بازنگری در معماری امنیتی می‌داند که دهه‌هاست بر منطقه حاکم بوده است، به ویژه معماری مبتنی بر قطب‌بندی، محورها و رقابت بین بلوک‌ها.

سفیر ایران اولین رکن را «گذار به یک نظام منطقه‌ای «غیرقطبی»، که در آن هیچ کشور یا بلوک واحدی موازنه قدرت خود را بر دیگران تحمیل نمی‌کند» دانسته است. در این مدل در عوض، روابط بر اساس همکاری چندجانبه بین هشت کشور منطقه است که بر اساس اصول برابری و عدم انحصار بنا شده است. در این دیدگاه، امنیت به یک مسئولیت مشترک بین خود کشورهای منطقه تبدیل می‌شود، در حالی که نقش قدرت‌های خارجی از مداخله مستقیم به همکاری با سیستم منطقه‌ای جدید تغییر می‌کند، نه کنترل آن.

به گفته عنایتی، بحران‌های منطقه را نمی‌توان تنها به جنگ ۴۰روزه تقلیل داد، زیرا تا زمانی که سایر درگیری‌ها ادامه داشته باشند و تحریم‌های اقتصادی پابرجا باشند، ثبات پایدار غیرممکن خواهد بود. در اینجا، سفیر ایران امنیت را به توافقات سیاسی جامع پیوند می‌دهد و رویکرد تدریجی یا موقت به مدیریت بحران را رد می‌کند.

از نظر او، ستون سوم مربوط به اقتصاد است. عنایتی از تأکید بیش از حد بر مشاهده روابط بین کشورهای منطقه صرفاً از طریق یک لنز ژئوپلیتیکی انتقاد و استدلال می‌کند که همکاری اقتصادی ضعیف مانع هرگونه سیستم پایدار می‌شود. بنابراین او خواستار تقویت تجارت، گسترش همکاری اقتصادی و دادن وزن بیشتر به پروژه‌های توسعه‌ای در محاسبات امنیت منطقه‌ای است.

در رکن چهارم، عنایتی بر مفهوم «سرنوشت مشترک» تأکید می‌کند و اظهار می‌دارد که امنیت و توسعه را نمی‌توان در یک کشور یا بخشی از منطقه به قیمت بی‌ثباتی در کشور دیگر به دست آورد.

او نتیجه می‌گیرد که امنیت غیرقابل تقسیم است و هر چارچوب آینده‌ای باید جامع باشد، نه اینکه امنیت یا توسعه ملت‌ها را تکه‌تکه کند.

در ادامه این مقاله، عنایتی رژیم صهیونیستی را به عنوان یک «موجودیت صهیونیستی» و یک «پروژه استعماری» توصیف کرده که جایی در معادلات امنیتی منطقه‌ای ندارد.

سفیر ایران آمادگی تهران را برای همکاری با همسایگانش، به ویژه عربستان سعودی، برای ایجاد آینده‌ای مبتنی بر رشد اقتصادی و تجاری و رفاه مشترک ابراز کرده است.