، عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران با واکنش سخت تهران همراه شد که در کنار پرتاب صدها موشک و پهپاد به سمت مراکز نظامی دشمن، بحث بستن تنگه هرمز نیز در نهایت اجرایی شد. با توجه به اینکه بیست درصد نفت مصرفی دنیا باید برای ورود به بازارهای هدف از تنگه هرمز عبور کند، مسدود شدن آن در نتیجه ناامنی منطقه ای موجب پیامدهای اقتصادی شد. در گام نخست قیمت جهانی نفت دستکم ۵۵  درصد رشد پیدا کرد. یکی از جوامعی که ضرر هنگفتی بابت این اتفاق را را متحمل شد، اروپا بود.

تولید ناخالص داخلی اتحادیه اروپا در سال گذشته و تا مارس ۲۰۲۶   رشد اندکی را نشان داد. در سال ۲۰۲۵، اتحادیه اروپا رشد ۱.۵ درصدی را ثبت کرد و انتظار می‌رود رشد امسال تنها ۰.۹ درصد باشد که این عدد کاهشی نسبت به برآوردهای قبلی است. به دلیل افزایش قیمت نفت، انتظار می‌رود تورم در اتحادیه اروپا امسال به ۲.۶ درصد افزایش یابد.

واقعیت این است که افزایش قیمت نفت می‌تواند منجر به تجدید تورم جهانی شود، تورمی که سال‌ها طول کشید تا جهان از شر آن خلاص شود. تنها در سال گذشته، پس از بحران کرونا، بهبودی که مدت‌ها انتظار آن می‌رفت، رخ داد. قیمت نفت فقط روی سوخت مصرفی و در نتیجه کالاهای وارداتی کشورها اثر ندارد بلکه مستقیماً روی امنیت غذایی آنها نیز اثر گذار است. در این راستا به موازات افزایش قیمت نفت و گاز، نرخ اوره نیز در حال بیشتر شدن است. اوره، کود نیتروژنی است که به ویژه در بخش کشاورزی حیاتی است. قیمت اوره اخیراً به حدود ۶۸۴ دلار در هر تن رسیده است که از زمان شروع جنگ تقریباً ۵۰ درصد افزایش یافته است. آخرین باری که قیمت اوره به این سطوح رسید، در سال ۲۰۲۲ پس از شروع جنگ روسیه و اوکراین بود. روسیه یکی از بزرگترین تأمین‌کنندگان کود است و اوکراین بخش مهمی از زنجیره تأمین کشاورزی است. تحریم‌های اعمال شده بر روسیه و آسیب به صادرات، کمبودی ایجاد کرده است.

اوره منبع اصلی نیتروژن است و اساس تقریباً تمام کشاورزی مدرن است. این کودی است که امکان افزایش قابل توجه محصول را فراهم می‌کند، به همین دلیل استفاده از آن بسیار رایج است. اوره مستقیماً به گاز طبیعی وابسته است، بنابراین وقتی قیمت گاز افزایش می‌یابد، هزینه‌های تولید نیز افزایش می‌یابد. اما این تنها بخشی از داستان است. جنگ فعلی بر خطوط کشتیرانی کلیدی، به ویژه تنگه هرمز، که بخش قابل توجهی از تجارت کود جهان از آن عبور می‌کند، تأثیر می‌گذارد.

در عین حال، کشورهای خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، قطر و عمان، حدود یک چهارم صادرات جهانی را تشکیل می‌دهند، بنابراین هرگونه بی‌ثباتی در منطقه بلافاصله بر بازار تأثیر می‌گذارد. این بار، مشکلاتی در آسیا نیز گزارش شده است، به طوری که هند و بنگلادش به دلیل کمبود گاز طبیعی مایع و تعمیر و نگهداری با تعطیلی کارخانه‌ها مواجه هستند.

اما این فقط مربوط به عرضه نیست. چین صادرات را برای اطمینان از تأمین منابع محلی محدود کرده است و روسیه نیز ارسال اجزای کلیدی را کاهش داده است، بنابراین ترکیبی از عوامل است که همزمان با افزایش تقاضا، عرضه را تحت فشار قرار می‌دهد.

بسیاری از کشورها اکنون در آغاز فصل کاشت هستند و این مرحله‌ای است که استفاده از کودهایی مانند اوره به شدت افزایش می‌یابد. بنابراین هرگونه تأخیر در عرضه یا افزایش قیمت بلافاصله احساس می‌شود. در واقع، این یک ضربه مضاعف در هر دو طرف عرضه و تقاضا است. وقتی قیمت افزایش می‌یابد، کشاورزان هزینه بیشتری می‌پردازند و این در هزینه‌های تولید محصولات کشاورزی منعکس می‌شود. در عین حال، وقتی کمبود یا تأخیر وجود دارد، برخی از کشاورزان ممکن است مصرف را کاهش دهند که می‌تواند به بهره‌وری آسیب برساند. دقیقاً به همین دلیل است که نگرانی‌ها در مورد ناامنی غذایی در چنین مواقعی افزایش می‌یابد.

بازار اوره نسبتاً در چند منطقه متمرکز است. کشورهای حوزه خلیج فارس به همراه چین و روسیه تأمین‌کنندگان اصلی هستند. هند یک مصرف‌کننده و تولیدکننده بسیار بزرگ است، اما به واردات وابسته است. اروپا و ایالات متحده نیز در بازار فعال هستند اما عمدتاً در سمت تقاضا. در عین حال، شرکت‌های انرژی و شیمیایی بخش مرکزی این زنجیره هستند که نشان می‌دهد بازار انرژی چقدر به بازار کود مرتبط است، به طوری که هرگونه تغییر در قیمت گاز تقریباً بلافاصله بر قیمت اوره تأثیر می‌گذارد. از این رو ادامه این جنگ می­تواند به نحوی امنیت غذایی دنیا را نیز با چالش جدی روبرو سازد.