، عباس عراقچی در مسیر بازگشت از نشست سازمان بریکس که روزهای یکشنبه و دوشنبه این هفته در ریودوژانیرو برزیل برگزار شد، به عربستان سعودی سفر کرد و با مقامات ارشد این کشور به گفتگو نشست.

در این دیدار یک روزه، وی با محمد بن سلمان ولیعهد، امیرخالد بن سلمان وزیر دفاع و فیصل بن فرحان وزیرخارجه ملاقات داشت. اگرچه جزئیات چندانی از گفتگوها آنها منتشر نشد اما اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه این رایزنی ها را «ثمربخش» خواند. لازم به ذکر است عربستان سعودی از جمله کشورهایی بود که حملات اسرائیل به ایران را محکوم کرد و تأکید داشت مسئله هسته ای ایران باید از طریق گفتگو حل شود. سعودی ها همچنین نگران گسترش درگیری به سایر کشورهای منطقه بودند و لذا خواهان آن شدند که این تخاصم به سرعت خاتمه یابد.

اما چرا این دیدار یک روزه اهمیت دارد؟

عربستان به عنوان یکی از بزرگترین و قدرتمندترین کشورهای جهان اسلام، نشان داده که اثرگذاری قابل توجهی بر سایر کشورهای عربی منطقه دارد. از سویی این ریاض روابط نزدیکی با واشنگتن دارد و در ظاهر هم ارتباطی با اسرائیل برقرار نکرده است، هرچند که گفته می شد پیش از حمله 7 اکتبر 2023 حماس، عادی سازی روابط عربستان و اسرائیل به مراحل نهایی خود رسیده بود. با این حال اکنون این کشور همچنان هیچ رابطه دیپلماتیک رسمی با اسرائیل ندارد و نظرسنجی های مختلف داخلی عربستان هم نشان می دهد بیش از 90 درصد مردمش مخالف این کار هستند.

نکته دیگر اینکه سعودی ها سالهاست عزم خود را بر توسعه اقتصادی سریع گذاشته اند. طرح هایی موسوم به 2030 و یا احداث شهر نئوم بخشی از این برنامه هاست. در چنین فضایی هرگونه تنش نظامی می تواند بلندپروازی ها و ایده های اقتصادی عربستان را به چالش بکشد. ریاض از سال 1402 که با میانجیگری چین روابط دیپلماتیک خود را با جمهوری اسلامی ایران از سرگرفت، دیگر تمایلی ندارد این مناسبات را خدشه دار سازد. از این رو مخالفت با هرگونه تنش زایی و جنگ در منطقه از اولویت های سیاسی عربستان است.

از سویی، عربستان میزبان نظامیان آمریکایی است. آمریکا در این کشور پایگاه دارد و شایعاتی نیز مطرح بود که بخشی از اسکورت بمب افکن های بی-2 با جنگنده های مستقر در عربستان صورت گرفته است. با این حال واقعیت امر آن است که ریاض در روند حمله اسرائیل و آمریکا نقشی نداشت و به نظر می رسد در جریان گفتگوهای عراقچی با وزیر دفاع این کشور، مسئله مذکور گوشزد شده است.

جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کرده هر کشور به تهاجم به ایران کمک کند، در معرض حملات موشکی قرار خواهد گرفت. بنابراین در شرایطی که آتش بس جنگ 12 روزه چندان پایدار به نظر نمی رسد، تحکیم پیوندها با کشورهای منطقه میزبان نظامیان آمریکا بخشی از راهکار دفاعی محسوب می شود که بر عهده وزارت خارجه است. همچنین عربستان این امکان را دارد که بخشی از پیام ها و هشدارها تهران را به آمریکا و از طریق واسطه هایی به اسرائیل منتقل سازد. بنابراین ملاقات های روز سه شنبه در جده، اهمیت سیاسی قابل توجهی داشت که می توان پیامدهای مثبت آن را در در روزهای آینده شاهد باشیم.