، ورود ترامپ به کاخ سفید و آغاز دومین دوره ریاست جمهوری اش، شرایط کشور در حوزه اخبار سیاسی فراز و فرودهای بسیاری تجربه کرده است. ترامپ همان فردی است که نتیجه سالها مذاکره و گفتگو را کنار گذاشت و رسماً آمریکا را از توافق برجام خارج کرد. از این رو وی در این دوره ریاست جمهوری اش نیز هجمه شدیدی را علیه جمهوری اسلامی ایران و پرونده هسته ای کشورمان به راه انداخت. در همین راستا اروپایی ها تلاش کردند با ازسرگیری مذاکرات که تاکنون سه دوره آن برگزار شده، روندی را در جهت حل اختلافات و سوء تفاهم ها آغاز کنند. این کار برای دو طرف اهمیت زیادی داشت. زیرا مهلت قانونی اجرای مکانیسم ماشه در اکتبر به پایان می رسد و اروپا نمی خواهد به راحتی این سازوکار را از دست بدهد.

شروع گفتگوهای هسته ای ایران با غرب از ابتدای دهه ۸۰ شمسی شکل رسمی پیدا کرد. بیش از بیست سال است که مذاکرات در سطوح مختلف و در ابعاد متفاوت فنی و سیاسی پیش رفته اما امروز، ۲۰ فروردین، که در تقویم جمهوری اسلامی ایران به نام «روز فناوری هسته ای» نام گذاری شده، عملاً ما در بحث مذاکرات در ابتدای خط قرار داریم! هنوز غربی ها همان ادعاها و فرافکنی ها در خصوص برنامه تهران برای ساخت سلاح هسته ای را مطرح می کنند و جمهوری اسلامی هم در کنار همکاری با آژانس بین المللی اتمی به انحاء مختلف تلاش دارد این ادعا را رد کند و به مدعیان ثابت کند که برنامه هسته ای ایران صلح آمیز و با هدف دستیابی به فناوری ای است که بتواند در حوزه های غیرنظامی کمکی به توسعه این کشور کند.

در این مدت بیش از دو دهه به بهانه برنامه غیرصلح آمیز و یا پنهان هسته ای ایران، طیف گسترده ای از تحریم ها در تمامی بخش ها علیه کشورمان اعمال شد. بخشی از این تحریم ها در چارچوب قطعنامه های سازمان ملل و مصوبات شورای امنیت بود که تمام کشورهای دنیا را ملزم به رعایت از آنها می کرد، برخی هم تحریم های جداگانه غربی بود. در هر صورت نتیجه این وضعیت فشار شدیدی بوده است که مردم در حوزه های متعدد تحمل کردند و برای پایدار ماندن زندگیشان مجبور شدند روش هایی را پیش بگیرند که در شرایط عادی و نرمال لزومی به آن نیست. در مقابل دولت های حاکم هم به نحوی سعی کردند تحریم ها را دور بزنند تا قحطی و کمبودی در تأمین نیازهای ضروری مردم بروز پیدا نکند.

نتیجه در این راستا مثبت بوده است. در بیش از بیست سال گذشته هرگز دوره ای نبوده که مردم با کمبود و فقدان مواد غذایی، دارو و سایر ملزومات اساسی روبرو شوند. اما این روند خساراتی هم به دنبال داشته که کسی منکر آن نیست. هزینه هایی که بابت عدم توان توسعه زیرساخت ها پرداخت شد، زیاد هستند. در چنین شرایطی امروز وضعیت به گونه ای دیگر است. آمریکا در دو ماه گذشته تلاش داشته از مکانیسم فشار برای شروع مذاکرات و تحمیل خواسته هایش استفاده کند. برجسته سازی گزینه نظامی با انتقال گسترده تجهیزات و بمب افکن های مختلف به جزیره دیه گو گارسیا، جابه جا کردن ناو ها در کنار استفاده از رسانه برای ترساندن مردم ایران از عواقب حمله نظامی در این راستا صورت می گیرد.

با توجه به این شرایط شب دوشنبه (۱۸ فروردین) در حالی که وزارت خارجه کشورمان تأکید داشت هنوز پاسخی از سوی ترامپ در مورد پیشنهاد جمهوری اسلامی برای مذاکره غیرمستقیم دریافت نکرده است، ترامپ در جریان ملاقاتش با نتانیاهو اعلام کرد روز شنبه (۲۳ فروردین) مذاکره مستقیمی در سطوح بالا با ایران خواهد داشت. این بمب خبری، فضای افکار عمومی ایران را ملتهب کرد. چند ساعت بعد عراقچی در توئیتی به نوعی این خبر را تأیید کرد و گفت روز شنبه شنبه مذاکرات غیرمستقیم و در سطوح بالا با آمریکا برگزار می شود.

با این حال دور از انتظار است مسئله هسته ای ایران در کوتاه مدت به نتیجه روشنی برسد. اختلافات فی مابین عمیق و متعدد هستند. جمهوری اسلامی ایران اسناد و شواهد زیادی برای ارائه دارد تا ثابت کند رویکردش در این حوزه صلح آمیز بوده اما قطعاً دولت ترامپ به عمان نمی رود که با این اسناد قانع شود. نحوه اظهارات رئیس جمهوری آمریکا نشان می دهد وی بنا دارد مسائلی را تحمیل کند.

از این رو شاهد هستیم نه تنها مقامات نظامی ایران بلکه دستگاه دیپلماسی نیز بارها اعلام کرده جمهوری اسلامی ایران هرگونه اقدام نظامی را صریح و فوری با تمام قوا پاسخ خواهد داد. لذا باید گفت پس از گذشت بیش از دو دهه، آمریکا همچنان سایه جنگ را بر سر ایران گسترانده و در این میان هوشمندی مذاکره کنندگان کشورمان می تواند این تهدید را خنثی کند همان طور که در سال ۲۰۱۵ این امر رخ داد.