، بازار جهانی نفت در هفته منتهی به ۲۲ مه ۲۰۲۶ برابر با یکم خرداد ۱۴۰۵، تحت تأثیر شدید بی‌ثباتی ژئوپلیتیک و کاهش بی‌سابقه ذخیره‌سازی‌ها، نوسانات گسترده‌ای را تجربه کرد و نهادهای بین‌المللی هشدار داده‌اند که این بازار ممکن است تا ماه ژوئیه یا اوت وارد «منطقه قرمز» شود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد با وجود جهش قیمت نفت برنت و وست‌تگزاس اینترمدیت در روز پنجشنبه، میانگین قیمت هفتگی هر دو شاخص به دلیل خوش‌بینی مقطعی نسبت به پیشرفت مذاکرات آمریکا و ایران، روندی کاهشی داشته است. با این حال، منابع تحلیلی از جمله «مارکت اسکریمر» تأکید کرده‌اند که بازار همچنان بخش عمده‌ای از «اضافه قیمت ریسک ژئوپلیتیک» را در ساختار قیمتی خود حفظ کرده و معاملات در بالای سطوح روانی ۱۰۰ دلار برای برنت و ۹۵ دلار برای WTI تثبیت شده است.

در هفته گذشته، میانگین ارزش سبد نفتی اوپک با افزایش ۱.۱۲ دلار به ۱۱۵.۵۳ دلار در هر بشکه رسید. همچنین قیمت نفت خام شاخص‌های برنت و وست‌تگزاس اینترمدیت در این بازه به‌ترتیب با افزایش ۳۹ سنت و کاهش ۴ سنت، به ۱۰۶.۹۰ دلار و ۱۰۱.۵۳ دلار در هر بشکه رسید.

مهم‌ترین شوک بنیادین هفته، انتشار گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا درباره کاهش ذخیره‌سازی‌های تجاری نفت در کنار برداشت تاریخی از ذخیره‌سازی‌های راهبردی نفت بود. هم‌زمان، بانک آمریکایی گلدمن ساکس در هشداری فوری اعلام کرد نرخ تخلیه ذخیره‌سازی‌های جهانی نفت از ابتدای ماه مه به روزانه ۸ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه رسیده که بالاترین رقم ثبت‌شده در تاریخ است.

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، نیز هشدار داد که اگر روند کنونی ادامه یابد، بازار نفت تا ماه ژوئیه یا اوت وارد «منطقه قرمز» خواهد شد. او تأکید کرد کشورها و صنایع اکنون در حال استفاده از ذخیره‌سازی‌های خود هستند، اما این ذخایر راه‌حلی پایدار برای مشکل موجود نیست و بازار در حال نزدیک شدن به انتهای این مسیر است. بیرول همچنین خاطرنشان کرد که با آغاز فصل سفرها در پایان ژوئن و اوایل ژوئیه، مصرف نفت به‌طور معمول افزایش می‌یابد.

در همین چارچوب، کلودیو گالیمبرتی، اقتصاددان ارشد رایستاد انرژی، با اشاره به کاهش ذخایر و نزدیک‌شدن به فصل پرتقاضای تابستان، نسبت به یک «تابستان دردناک» هشدار داد. افزایش شدید قیمت سوخت جت که تا یک‌چهارم هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی را تشکیل می‌دهد، به افزایش کرایه‌ها و کاهش ظرفیت پروازها در جهان منجر شده است.

آژانس بین‌المللی انرژی در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ بزرگ‌ترین آزادسازی هماهنگ ذخیره‌سازی‌های راهبردی در تاریخ خود را با مشارکت ۳۲ کشور عضو و به میزان ۴۰۰ میلیون بشکه، معادل ۲۰ درصد از ذخیره‌سازی‌های اضطراری جمعی، آغاز کرد. این اقدام که بیش از دو برابر واکنش اضطراری به بحران اوکراین در سال ۲۰۲۲ بود، با هدف مقابله با بزرگ‌ترین شوک عرضه در تاریخ بازار نفت انجام شد.

جدیدترین برآوردهای مراکز تحلیلی نیز از نگرانی عمیق نسبت به آینده حکایت دارد. بانک سرمایه‌گذاری UBS، بانک مورگان استنلی و مؤسسه وود مکنزی پیش‌بینی‌های خود درباره قیمت نفت را با در نظر گرفتن تداوم اختلال عرضه و کاهش ذخیره‌سازی‌ها به‌روزرسانی کرده‌اند. داده‌های رصد نفتکش‌ها نیز نشان می‌دهد جنگ و تحریم، نقشه تجارت نفت را دگرگون کرده است. بر اساس گزارش مؤسسه کپلر، با کاهش صادرات عربستان از مسیرهای جایگزین، ونزوئلا به سومین تأمین‌کننده بزرگ نفت هند تبدیل شده است. در همین حال، تحلیلگران Saxo Bank سقوط شدید تقاضا در چین را بزرگ‌ترین عامل تعدیل‌کننده قیمت‌ها در برابر بزرگ‌ترین شوک عرضه تاریخ مدرن توصیف کرده‌اند.

تحولات اقتصادی هفته منتهی به ۲۲ مه ۲۰۲۶ نیز نشان می‌دهد بازارهای سهام و اوراق قرضه جهانی هم‌زمان با فشار فروش روبه‌رو شده‌اند و انتظارات تورمی با سرعت افزایش یافته است؛ به‌گونه‌ای که بازدهی اوراق قرضه ۱۰ ساله دولت ژاپن به بالاترین سطح از سال ۱۹۹۶ رسیده است. همچنین گزارش‌ها حاکی است که بازارهای سهام روند نزولی خود از سقف‌های بی‌سابقه را ادامه داده‌اند و بن‌بست ایران، قیمت نفت را بالا برده و بر شدت فروش در بازار اوراق قرضه جهانی افزوده است.

در همین حال، وزیر اقتصاد و دارایی فرانسه به همراه دیگر همتایان خود در گروه هفت، در بیانیه‌ای مشترک از صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی خواسته‌اند مداخله فعال‌تر و بسته‌های کمکی فوری برای کشورهایی که از شوک اقتصادی ناشی از جنگ خاورمیانه آسیب دیده‌اند، ارائه شود.

بانک جهانی نیز هشدار داده است که در صورت رسیدن قیمت نفت به ۲۰۰ دلار، اقتصاد جهانی می‌تواند ۰.۴ درصد منقبض شود و سومین رکود جهانی قرن رقم بخورد. این نهاد همچنین تأکید کرده است که کشورهای واردکننده انرژی ممکن است اقدام‌های تهاجمی‌تری برای کاهش وابستگی خود در پیش بگیرند.

وود مکنزی نیز همسو با بانک جهانی هشدار داده است که تداوم بسته‌ماندن تنگه هرمز می‌تواند در بدبینانه‌ترین سناریو قیمت نفت را به ۲۰۰ دلار در هر بشکه برساند. از سوی دیگر، تحلیلگران مؤسسه «اس‌اندپی گلوبال انرژی» انتظار دارند قیمت‌ها در طول ماه‌های مه و ژوئن بار دیگر تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه جهش کند. بانک UBS نیز پیش‌بینی کرده است که در بدترین سناریو، قیمت نفت برنت در ماه سپتامبر می‌تواند به ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد.

مورگان استنلی نیز از «مسابقه با زمان» سخن گفته و هشدار داده است که اگر تنگه هرمز تا ژوئن بسته بماند، بافرهای کنونی بازار از میان خواهد رفت. به باور این بانک، تا زمانی که کشتی‌ها پشت تنگه هرمز صف کشیده‌اند، هر افت قیمتی احتمالاً کوتاه‌مدت و شکننده خواهد بود.

در بخش عرضه نیز بررسی‌ها نشان می‌دهد خالص نقصان عرضه جهانی نفت حدود ۹ میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود. بر اساس گزارش کپلر و انرژی اینتلیجنس، تحلیلگران بازار با استفاده از مدل‌های ردیابی محموله‌ها تخمین می‌زنند مجموع تولید ازدست‌رفته از زمان آغاز درگیری‌ها تا پایان ماه مه از مرز یک میلیارد بشکه عبور کند.

طبق داده‌های مؤسسه کپلر، عربستان سعودی روزانه بیش از ۳ میلیون بشکه، عراق ۲۸۸ هزار بشکه و کویت حدود ۱۷۵ هزار بشکه از تولید خود را از دست داده‌اند. با این حال، آژانس بین‌المللی انرژی گزارش داده است که ایران با وجود محاصره دریایی آمریکا، روزانه یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه نفت صادر می‌کند.

بر اساس تحلیل بانک آمریکا، شکاف عرضه جهانی در حال حاضر به ۱۴ تا ۱۵ میلیون بشکه در روز می‌رسد که معادل کسری ۱۴ تا ۱۵ درصدی در بازار است. در همین چارچوب، مدل‌سازی تحلیلگران آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد صادرکنندگانی مانند عربستان سعودی و امارات همچنان ممکن است حدود یک سال زمان نیاز داشته باشند تا به میزان تولید پیش از درگیری‌ها بازگردند، در حالی که کشورهایی با حمایت مالی و فناوری ضعیف‌تر، با دوره‌های طولانی‌تری برای بازگشت روبه‌رو خواهند بود.