، منابع دیپلماتیک خبر دادند که نمایندگان گروه ۲۰ پیش از آغاز رسمی اجلاس رهبران در ژوهانسبورگ، بدون مشارکت ایالات متحده، بر سر پیش‌نویس بیانیه پایانی به توافق رسیده‌اند؛ اقدامی که از آن به‌عنوان بی‌اعتنایی بی‌سابقه به واشنگتن یاد می‌شود.

دولت دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرده با وجود دعوت رسمی، در نشست ۲۲ و ۲۳ نوامبر شرکت نخواهد کرد. علت این تصمیم، آن‌گونه که واشنگتن اعلام کرده، «اختلاف نظر با دولت میزبان آفریقای جنوبی» بر سر نحوه برخورد این کشور با اقلیت سفیدپوست و نیز محورهای زیست‌محیطی و مالی اجلاس عنوان شده است.

ترامپ در سخنانی پیش از اجلاس گفت: نخستین نشست گروه ۲۰ در قاره آفریقا را به دلیل «جانبداری سیاسی» برگزارکنندگان تحریم خواهد کرد. او برنامه دولت میزبان برای ارتقای همبستگی جنوب جهانی، حمایت از کشورهای فقیر برای سازگاری با فجایع اقلیمی و گذار به انرژی پاک را «غیرواقع‌بینانه و ضد منافع آمریکا» توصیف کرد.

با این حال، به گزارش رویترز، چهار منبع آگاه تأیید کرده‌اند که کشورهای عضو گروه ۲۰ در مخالفت با مواضع واشنگتن، بر مفاد اقلیمی و محیط‌زیستی تأکید کرده و اشارات مستقیم به تغییرات آب‌وهوایی و تأمین مالی گذار سبز را در متن گنجانده‌اند.

یک مقام ارشد آمریکایی در واکنش گفت: «این اقدام آفریقای جنوبی برخلاف سنت دیرینه گروه ۲۰ است که فقط بیانیه‌های اجماعی را منتشر می‌کند. انتشار نتایج بدون موافقت همه اعضا شرم‌آور است.»

تحلیلگران بین‌المللی این تحولات را نشانه‌ای از کمرنگ شدن نفوذ واشنگتن در دیپلماسی چندجانبه می‌دانند. به گفته آنان، عدم حضور آمریکا فرصت را برای آفریقای جنوبی و سایر اعضای جنوب جهان فراهم کرده تا دستورکارهایی همچون عدالت اقلیمی، کاهش بدهی کشورهای فقیر و اطمینان از بهره‌برداری منصفانه از مواد معدنی حیاتی را در محور اصلی اجلاس قرار دهند.

در حالی که کاخ سفید کوشید با اعزام کاردار خود در پرتوریا پیام هم‌صدایی با متحدان سنتی را مخابره کند، ریاست جمهوری آفریقای جنوبی این پیشنهاد را رد کرد و اعلام کرد: «هیچ صندلی خالی در گروه ۲۰ به نمایندگی از آمریکا اختصاص نخواهد یافت.» سیریل رامافوسا رئیس‌جمهور این کشور نیز تأکید کرد که از واگذاری مسئولیت ریاست دوره‌ای به واشنگتن «حتی موقتاً» خودداری خواهد کرد.

عدم حضور آمریکا در این نشست می‌تواند نشانه تغییر آرایش قدرت در نهادهای بزرگ اقتصادی جهان باشد؛ جایی که کشورهای درحال‌توسعه برای نخستین‌بار توانسته‌اند بدون تأیید واشنگتن، به بیانیه‌ای سیاسی با محوریت اقلیم و توسعه پایدار دست یابند.