، عماد رفیعی، مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی کشور در نشست خبری با اصحاب رسانه با تشریح وضعیت تولید و مصرف بنزین، از افزایش شتابان مصرف این فرآورده در سال‌های اخیر خبر داد و گفت: رشد مصرف بنزین در کشور به یکی از چالش‌های جدی حوزه انرژی تبدیل شده و ادامه این روند بدون اصلاح الگوی مصرف و مدیریت تقاضا، ناترازی سوخت را تشدید خواهد کرد.

وی با اشاره به وضعیت تولید بنزین پس از آسیب‌های واردشده به برخی زیرساخت‌های انرژی در جریان جنگ، اظهار کرد: در جریان این حوادث، تولید بنزین تحت تأثیر قرار گرفت و با آسیب به پالایشگاه‌های گازی پارس جنوبی، بخشی از تولید میعانات گازی کشور نیز کاهش یافت.

مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی افزود: در این شرایط حدود ۲۳۰ هزار بشکه از تولید میعانات گازی کشور از دست رفت که بخش قابل توجهی از آن اکنون به چرخه تولید بازگشته و حدود ۵۰ هزار بشکه از این ظرفیت نیز احیا شده است.

رفیعی با بیان اینکه پالایشگاه ستاره خلیج فارس همچنان با ظرفیت کامل در مدار قرار دارد، گفت: ظرفیت این پالایشگاه نسبت به قبل از جنگ دچار کاهش نشده و فعالیت آن با ظرفیت کامل ادامه دارد.

وی درباره وضعیت انبار نفت ری نیز اظهار کرد: آسیب به این انبار بیشتر به صورت مقطعی عملیات لجستیک و توزیع بنزین را برای حدود دو ماه تحت تأثیر قرار داد، اما با اقدامات انجام‌شده و حضور حدود ۲ هزار نیروی انسانی و پیمانکاران، عملیات بازسازی و بازیابی مخازن در حال انجام است.

مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی تأکید کرد: حتی در روز اصابت به انبارهای نفت ری، یک لیتر کمبود بنزین در تهران و شهرهای شمالی کشور ایجاد نشد و اکنون نیز حدود ۵۰ درصد ظرفیت انبار نفت ری در عملیات لجستیک و توزیع مورد استفاده قرار می‌گیرد و بخش دیگر نیاز از طریق پالایشگاه‌های مختلف کشور تأمین می‌شود.

رفیعی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای افزایش تولید بنزین گفت: ظرفیت تولید بنزین کشور در مقطعی به حدود ۱۱۰ میلیون لیتر در روز رسیده بود، اما با افزایش ظرفیت ریفرمینگ پتروشیمی‌ها و استفاده از ظرفیت‌های موجود، امکان افزایش تولید فراهم شد.

وی ادامه داد: علاوه بر پالایشگاه ستاره خلیج فارس، بخشی از میعانات گازی به پتروشیمی نوری اختصاص یافته و این مجموعه نیز بخشی از تولید خود را در اختیار صنعت پالایش و پخش قرار می‌دهد.

مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی افزود: با اقداماتی که در پالایشگاه آبادان انجام شد، تولید این پالایشگاه افزایش یافت و بخشی از نفت تولیدی در اختیار پتروشیمی بوعلی قرار گرفت که در نتیجه، اکنون حدود ۹ میلیون لیتر در روز از این مجموعه دریافت می‌شود.

رفیعی تصریح کرد: مجموع این اقدامات موجب شده ظرفیت تولید بنزین پالایشگاهی و پتروشیمی کشور به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر در روز نزدیک شود.

وی البته تأکید کرد که افزایش تولید از طریق پتروشیمی‌ها راهکار بلندمدت محسوب نمی‌شود و گفت: خرید ریفرم از پتروشیمی‌ها برای دولت تفاوت چندانی با واردات بنزین ندارد؛ زیرا هزینه قابل توجهی به دولت تحمیل می‌کند و محصولی که پیش از این امکان صادرات و ارزآوری داشت، اکنون در داخل مصرف می‌شود.

مصرف بنزین در ۵ سال حدود ۶ میلیارد دلار فشار ارزی ایجاد کرد

مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با بیان اینکه مسئله اصلی در بلندمدت، رشد بی‌رویه مصرف بنزین است، اظهار کرد: نقطه عطف تراز تولید و مصرف بنزین کشور سال ۱۳۹۹ بود؛ سالی که بهره‌برداری از پالایشگاه ستاره خلیج فارس، شیوع کرونا و آثار افزایش قیمت بنزین در سال ۱۳۹۸ همزمان شد.

رفیعی گفت: در سال ۱۳۹۹، کشور حتی به صادرکننده بنزین تبدیل شد و حدود ۳ میلیارد دلار از محل صادرات این فرآورده ارزآوری داشت، اما اکنون شرایط به گونه‌ای تغییر کرده که کشور برای تأمین نیاز خود به واردات بنزین نیاز دارد.

وی افزود: این تغییر وضعیت در مجموع طی حدود پنج سال، حدود ۶ میلیارد دلار فشار به تراز ارزی کشور وارد کرده است که آثار آن بر اقتصاد و تورم نیز قابل توجه خواهد بود.

رفیعی با ارائه آمار مصرف بنزین در سال‌های اخیر گفت: متوسط مصرف روزانه بنزین در سال ۱۴۰۱ حدود ۹۸ میلیون لیتر، در سال ۱۴۰۲ حدود ۱۱۲ میلیون لیتر، در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۲۳ میلیون لیتر و در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۲۹ میلیون لیتر بوده است.

وی افزود: برآوردها نشان می‌دهد اگر شرایط جنگی ایجاد نشده بود، مصرف بنزین در سال جاری می‌توانست به بیش از ۱۳۴ میلیون لیتر در روز برسد؛ با این حال پیش‌بینی فعلی این است که متوسط مصرف تا پایان سال به حدود ۱۳۲ میلیون لیتر در روز برسد.

مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی خاطرنشان کرد: در برخی روزهای اخیر حتی مصرف روزانه ۱۵۳ میلیون لیتر بنزین نیز ثبت شده است.

رفیعی ادامه داد: کشور طی سال‌های اخیر با متوسط رشد ۶ تا ۸ درصدی مصرف بنزین مواجه بوده که در مقایسه با روند تاریخی مصرف، رشد بسیار بالایی محسوب می‌شود و نشان می‌دهد سیاست‌های مدیریت مصرف نیازمند بازنگری جدی است.

 تولید خودرو چند برابر اسقاط است

وی یکی از عوامل اصلی افزایش مصرف بنزین را نبود تناسب میان تولید و اسقاط خودرو دانست و گفت: تولید خودرو در سال ۱۴۰۳ به حدود یک میلیون و ۲۴۰ هزار دستگاه رسید، در حالی که میزان اسقاط خودرو در همان سال حدود ۳۲۰ هزار دستگاه بود.

رفیعی افزود: در سال گذشته نیز حدود ۲۰۴ هزار دستگاه خودرو در تمامی کاربری‌ها از جمله سواری، تاکسی، نیسان و خودروهای سنگین و دیزلی اسقاط شد؛ این در حالی است که سالانه حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار خودروی جدید وارد ناوگان کشور می‌شود.

مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با اشاره به هدف‌گذاری برنامه هفتم توسعه برای اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو تصریح کرد: فاصله قابل توجه میان میزان تولید و اسقاط خودرو موجب شده تعداد خودروهای موجود در ناوگان کشور به طور مستمر افزایش یابد و این موضوع به صورت مستقیم بر مصرف سوخت اثر می‌گذارد.

 کاهش مصرف CNG و افزایش فشار بر بنزین

رفیعی یکی دیگر از عوامل تشدید ناترازی بنزین را کاهش مصرف CNG عنوان کرد و گفت: مصرف CNG در سال‌های گذشته روند نزولی داشته است.

وی توضیح داد: در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ مصرف CNG به حدود ۲۴ میلیون مترمکعب در روز رسیده بود، اما این رقم به تدریج کاهش یافت و سال گذشته به حدود ۱۵.۸ میلیون مترمکعب رسید.

مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی افزود: اگر سهم CNG در سبد سوخت مانند سال‌های گذشته حفظ می‌شد، با مصرف فعلی بنزین باید حدود ۳۰ میلیون مترمکعب در روز CNG مصرف می‌کردیم، در حالی که اکنون این میزان حدود ۱۵ میلیون مترمکعب است.

رفیعی تأکید کرد: هر مترمکعب CNG تقریباً معادل یک لیتر بنزین از نظر انرژی مصرفی است؛ بنابراین کاهش حدود ۱۵ میلیون مترمکعبی مصرف CNG عملاً فشار معادل حدود ۱۵ میلیون لیتر در روز را به سمت مصرف بنزین منتقل کرده است.

وی با اشاره به وضعیت حمل‌ونقل عمومی در کشور اظهار کرد: طی سال‌های اخیر، به‌جز برخی اقدامات انجام‌شده در تهران، ناوگان حمل‌ونقل عمومی کشور با فرسودگی و کاهش ظرفیت مواجه شده است.

رفیعی افزود: کاهش استفاده از اتوبوس و سایر وسایل حمل‌ونقل عمومی موجب افزایش استفاده از خودروهای شخصی شده و این مسئله نیز به رشد مصرف بنزین دامن زده است.

وی با اشاره به هزینه بالای توسعه مترو در مقایسه با اتوبوس گفت: در شرایط محدودیت منابع مالی، توسعه حمل‌ونقل عمومی باید با نگاه اقتصادی انجام شود و در بسیاری از شهرها، توسعه ناوگان اتوبوسرانی می‌تواند با هزینه کمتر و سرعت بیشتر به کاهش مصرف سوخت کمک کند.

 قیمت‌گذاری و مدیریت تقاضا باید اصلاح شود

مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی همچنین عدم اعمال سیاست‌های قیمتی و غیرقیمتی مؤثر در حوزه بنزین را از دیگر عوامل افزایش مصرف دانست و گفت: طی سال‌های اخیر، عملاً سیاست قیمتی مؤثری در این حوزه اعمال نشده است.

رفیعی تصریح کرد: پایین بودن قیمت بنزین باعث افزایش استفاده از خودروی شخصی در مقایسه با حمل‌ونقل عمومی، دوچرخه و پیاده‌روی شده است؛ همچنین تفاوت هزینه‌ای میان خودروهای کم‌مصرف و پرمصرف، انگیزه کافی برای انتخاب خودروهای کم‌مصرف ایجاد نمی‌کند.