، جبارعلی ذاکری، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، در آیین امضای تفاهم‌نامه سرمایه‌گذاری برای افزایش حمل‌ونقل ریلی، با اشاره به نقش کلیدی ریل در اقتصاد کشور گفت: توسعه حمل‌ونقل ریلی علاوه بر کاهش آلودگی هوا، افزایش ایمنی جاده‌ها و کاهش هزینه‌های لجستیکی، آثار مثبت گسترده‌ای بر اقتصاد ملی و منطقه‌ای دارد و این نشست نیز در راستای اهداف برنامه هفتم توسعه برگزار شده است.

وی گفت: امسال برای نخستین بار صادرات آهن اسفنجی به ازبکستان با هماهنگی سازمان توسعه تجارت انجام شد و برای اولین‌بار، سیر واگن‌های ایرانی در مسیرهای ترکمنستان و ازبکستان هموار شد.

مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران ادامه داد: نخستین قطار با واگن‌های ایرانی، حامل آهن اسفنجی و محصولات فولادی تولید داخل، به مقصد ازبکستان اعزام شد که این اقدام گامی مهم در توسعه صادرات کشور و افزایش درآمد شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی محسوب می‌شود.

وی با اشاره به ظرفیت‌های ترانزیتی شرق کشور گفت: در سال جاری حدود ۴۵۰ هزار تن بار به‌صورت ریلی از مرز شمتیغ به افغانستان صادر و ترانزیت شده و افق سال آینده را بیش از یک‌میلیون و ۵۰۰ هزار تن پیش‌بینی می‌کنیم. در حال حاضر، ماهانه حدود ۷۰ هزار تن بار از این مسیر جابه‌جا می‌شود و برنامه‌ریزی شده است این رقم در ماه‌های آینده به ۱۰۰ هزار تن افزایش یابد.

ذاکری افزود: بخش عمده این بار شامل صادرات فولاد، سرامیک یزد و محصولات صنعتی و همچنین ترانزیت مواد نفتی از کشورهای امارات، کویت و روسیه به افغانستان است که نشان‌دهنده نقش راهبردی کریدور شرقی کشور در توسعه صادرات است.

معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به تأثیر حمل‌ونقل ریلی بر کاهش قیمت تمام‌شده کالاها اظهار کرد: هزینه حمل مواد نفتی در داخل افغانستان پیش‌تر به حدود یک‌هزار و ۴۰۰ دلار به ازای هر تن می‌رسید، اما با تمهیدات انجام‌شده و توسعه حمل ریلی، این رقم به حدود ۹۳۵ دلار کاهش یافته که بیانگر نقش تعیین‌کننده ریل در کاهش هزینه‌های لجستیکی و افزایش رقابت‌پذیری کالاهای ایرانی در بازارهای هدف است.

وی با تأکید بر اهداف برنامه هفتم توسعه گفت: افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی به ۳۰ درصد از بارهای زمینی از اهداف کلان این برنامه است و خوشبختانه در هشت‌ماهه نخست سال جاری، میزان تناژ بار ریلی کشور نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۲ درصد افزایش داشته است.

ذاکری با اشاره به تمرکز راه‌آهن بر استان کرمان خاطرنشان کرد: با استقرار مدیران باتجربه و استفاده از ظرفیت‌های موجود، روند جذب و جابه‌جایی بار ریلی در این استان رو به رشد است و امیدواریم با اجرای این تفاهم‌نامه، شاهد توسعه پایدار حمل‌ونقل ریلی، افزایش صادرات و تقویت اقتصاد منطقه‌ای باشیم.

مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به وضعیت مناسب جابه‌جایی بار در استان کرمان و ظرفیت‌های موجود، گفت: بار ریلی در استان به‌خوبی در حال فعالیت است و با توجه به امکانات فعلی، امیدواریم با مشارکت بخش خصوصی بتوانیم این ظرفیت را بیش از پیش توسعه دهیم.

وی با اشاره به تدوین دستورالعمل «قطار کامل» اظهار کرد: در چارچوب تکالیف و احکام برنامه هفتم توسعه، دستورالعمل قطار کامل تدوین و اواخر سال گذشته نهایی شد. بر اساس این دستورالعمل، شرکت‌های حمل‌ونقلی که دارای واگن هستند، می‌توانند از طریق شرکت‌ها یا مالکان لوکوموتیو، نسبت به تأمین کشنده اقدام کرده و خود مسئولیت تشکیل و اعزام قطار را بر عهده بگیرند.

ذاکری افزود: در این مدل، راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران تعهد زمانی مشخص ارائه می‌دهد و مسیر حرکت قطار را در ساعت معین در اختیار شرکت حمل‌ونقلی قرار می‌دهد. به این ترتیب، شرکت‌ها می‌توانند با اختیار خود، قطار را در زمان مقرر تشکیل داده و اعزام کنند.

مدیرعامل راه‌آهن با بیان اینکه اجرای این دستورالعمل به‌صورت آزمایشی آغاز می‌شود، تصریح کرد: این طرح در سه ماه نخست به‌صورت آزمایشی اجرا خواهد شد و دریافت نظرات فعالان بخش خصوصی برای اصلاح و تکمیل آن ضروری است. هدف اصلی این اقدام، کاهش قیمت تمام‌شده برای صاحبان کالا، افزایش حجم جابه‌جایی بار توسط شرکت‌ها و در نهایت افزایش درآمد شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی است.

وی ادامه داد: برآورد ما این است که در مرحله نخست، بهره‌وری مسیرهای پیش‌بینی‌شده بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یابد که رقم قابل‌توجهی محسوب می‌شود. تعهد زمانی نیز به‌طور شفاف در قراردادها ذکر خواهد شد؛ به‌گونه‌ای که در صورت قصور راه‌آهن، جرایم متوجه این شرکت خواهد بود و در مقابل، اگر شرکت حمل‌ونقلی به دلایلی مانند خرابی لوکوموتیو نتواند تعهدات خود را انجام دهد، مشمول جرایم خواهد شد. این یک تعهد دوطرفه برای حفظ منافع همه ذی‌نفعان است.

ذاکری با تأکید بر نقش بخش خصوصی در توسعه ناوگان و زیرساخت‌های ریلی گفت: استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در توسعه ناوگان و همچنین خطوط فرعی و صنعتی متصل به مراکز بار، از محورهای اصلی این تفاهم‌نامه است و تلاش می‌کنیم شبکه ریلی یکپارچه‌تر شده و جابه‌جایی بار تسهیل شود.

معاون وزیر راه و شهرسازی همچنین به برنامه‌های توسعه‌ای در مسیر سنگان ـ بافق اشاره کرد و افزود: برای افزایش ظرفیت شبکه و کاهش تراکم قطارها، احداث خط دوم در مسیر سنگان به بافق با مشارکت بخش خصوصی در دستور کار قرار گرفته است. توافق اولیه انجام شده و امیدواریم طی دو ماه آینده، تفاهم‌نامه اجرایی با سهم مشارکت ۴۰-۶۰ یا ۵۰-۵۰ نهایی و امضا شود.

وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر، مجموع بار جابه‌جاشده از سنگان به مرکز کشور از طریق جاده و ریل حدود ۱۵ میلیون تن است، اما پیش‌بینی شرکت‌های معدنی و فولادی برای افق برنامه هفتم، رسیدن به ۲۲ میلیون تن است. تحقق این هدف بدون احداث خط دوم امکان‌پذیر نیست و حتی ظرفیت جاده‌ای نیز پاسخگو نخواهد بود.

ذاکری در پایان با اشاره به ضرورت منطقی‌سازی هزینه‌ها گفت: با توجه به فاصله گرفتن قیمت تمام‌شده حمل‌ونقل از نرخ‌های فعلی سوخت، ضرورت دارد سیاست‌های منطقی‌سازی هزینه‌ها مورد توجه قرار گیرد که در این صورت، جایگاه حمل‌ونقل ریلی بیش از پیش تقویت خواهد شد. وی همچنین از تلاش همکاران راه‌آهن و مشارکت بخش خصوصی در فراهم‌سازی مقدمات امضای این تفاهم‌نامه قدردانی کرد.