، علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت در آیین «مستندسازی، رصد و تحلیل دادگانی برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع» که با حضور دکتر شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت و معاونان تحقیقات و بهداشت دانشگاه های سراسر کشور برگزار شد، اظهار کرد: برنامه پزشکی خانواده از مهم‌ترین برنامه‌های نظام سلامت است و برای حرکت صحیح در مسیر اجرای آن، نیازمند نقشه راه، شاخص‌های دقیق و ارزیابی مستمر هستیم. 

وی افزود: ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور اقتضا می‌کند که آثار اجرای برنامه پزشکی خانواده در شرایط واقعی کشور مورد بررسی قرار گیرد و شواهد مورد نیاز برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری تولید شود.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به ضرورت پاسخ علمی به پرسش‌های اساسی درباره نتایج اجرای برنامه گفت: باید مشخص شود که اجرای پزشکی خانواده تا چه میزان موجب ارتقای سلامت فرد، خانواده و جامعه، افزایش دسترسی عادلانه به خدمات باکیفیت، تقویت حمایت‌های اجتماعی و حفاظت مالی از مردم می‌شود.

رییسی ادامه داد: این ارزیابی‌ها نباید با این پیش‌فرض انجام شود که پاسخ همه پرسش‌های پژوهشی الزاماً مثبت خواهد بود؛ بلکه هدف، دستیابی به شواهد واقعی برای اصلاح و ارتقای برنامه است.

وی یکپارچگی نظام الکترونیک سلامت را از دستاوردهای مهم مورد انتظار برنامه پزشکی خانواده دانست و گفت: اتصال اطلاعات سطوح یک، دو و سه ارائه خدمات می‌تواند ظرفیت بزرگی برای سیاست‌گذاری، پژوهش، پایش بیماری‌ها و ارزیابی کیفیت خدمات در کشور ایجاد کند.

رییسی تأکید کرد: دسترسی به داده‌های دقیق و امکان ردیابی مسیر دریافت خدمت توسط بیمار، می‌تواند تصمیم‌گیری در نظام سلامت را به شکل قابل توجهی بهبود بخشد.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان اینکه پایش برنامه نباید صرفاً در سطح ملی انجام شود، افزود: داده‌ها و نتایج باید از سطح شبکه‌های بهداشت جمع‌آوری و تحلیل شوند؛ چراکه شرایط فرهنگی، جغرافیایی و اجتماعی در نقاط مختلف کشور متفاوت است و این تفاوت‌ها باید در ارزیابی برنامه مورد توجه قرار گیرد.

وی همچنین بر بازنگری مستمر شاخص‌های پایش تأکید کرد و گفت: شاخص‌ها باید بتوانند تصویری واقعی از استقرار، اجرا و پیامدهای سلامت برنامه ارائه دهند و به مدیران برای تصمیم‌گیری درباره مراحل بعدی اجرای پزشکی خانواده کمک کنند.

رییسی بر همکاری معاونت‌های بهداشت دانشگاه‌های علوم پزشکی و شبکه‌های بهداشت با کمیته کشوری پژوهش، رصد و تحلیل دادگانی برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع تأکید کرد و گفت: اطلاعات و ظرفیت‌های موجود در سطح وزارت بهداشت، دانشگاه‌ها و شبکه‌ها برای مستندسازی و ارزیابی علمی برنامه در اختیار این مجموعه قرار خواهد گرفت.

همچنین دکتر شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، با تأکید بر ضرورت ارزیابی علمی این برنامه گفت: پژوهش، رصد و تحلیل داده‌های برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، مأموریتی مشخص برای معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی است و یک فعالیت اختیاری محسوب نمی‌شود.

وی افزود: بر اساس این مأموریت، معاونان تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی نیز در کنار سایر بخش‌های دانشگاه در روند اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع مشارکت خواهند داشت.

آخوندزاده با اشاره به ضرورت ثبت وضعیت موجود پیش از توسعه برنامه اظهار کرد: در گام نخست باید وضعیت فعلی به‌صورت دقیق و علمی مستند شود تا در مراحل بعد بتوان روند استقرار و اجرای برنامه را با نقطه آغاز مقایسه و تغییرات را ارزیابی کرد.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت ادامه داد: چارچوب و داده‌های مورد نیاز برای مرحله نخست «تحلیل وضعیت موجود» نیز با استفاده از تجربیات دانشگاه‌های علوم پزشکی و صاحب‌نظران این حوزه تدوین و در اختیار دانشگاه‌ها قرار خواهد گرفت.

آخوندزاده بر ضرورت استفاده از روش‌شناسی یکسان در جمع‌آوری اطلاعات تأکید کرد و گفت: داده‌های مورد نیاز باید در همه دانشگاه‌ها بر اساس یک پروتکل و روش علمی مشترک جمع‌آوری شوند تا امکان تحلیل، مقایسه و ارزیابی دقیق آنها فراهم شود.

وی همچنین ایجاد یک مجموعه داده منسجم از اجرای برنامه پزشکی خانواده را ظرفیتی مهم برای پژوهش‌های آینده دانست و افزود: جمع‌آوری علمی و استاندارد این داده‌ها علاوه بر کمک به رصد و اصلاح برنامه، می‌تواند زمینه انجام پژوهش‌های معتبر و تولید شواهد علمی در حوزه نظام سلامت را فراهم کند.