به نقل  از وزارت علوم، نشستِ عقلانیت، هویت ایرانی و آگاهی تاریخی در جامعه ایران روز سه‌شنبه با حضور اساتید فلسفه، تاریخ و ادبیات فارسی برگزار شد که به بحث و تبادل و نظر و همفکری با حضور وزیر علوم اختصاص داشت.

حسین سیمایی در نشست با جمعی از اساتید تاریخ، فلسفه و ادبیات فارسی و پس از شنیدنِ صحبت‌های بیش از ۱۰ تن از اساتید؛ با تأکید بر جایگاه بنیادین علوم انسانی در حفظ حافظه تاریخی، تقویت عقلانیت اجتماعی و افزایش تاب‌آوری فرهنگی جامعه گفت: جامعه ما امروز دست‌کم با سه مسئله مهم مواجه است. فقر نگاه تاریخی، فقر ادبی و فقر زیستِ فلسفی. مرتبط با همین موضوعات مسئولیت اجتماعی اساتید تاریخ، ادبیات و فلسفه در قبال این مسائل بسیار سنگین است.

وی در پایان این نشست ضمن خوشامدگویی به استادان و پیشکسوتان حاضر، اظهار کرد: در ۱۰ روز گذشته این سومین جلسه‌ای است که با اساتید گروه‌ها و رشته‌های مختلف برگزار می‌کنیم و حضور برخی استادان و پیشکسوتان برای من افتخار بزرگی است. من وام‌دارِ بسیاری از استادانی هستم که در این جلسه حضور دارند و برخی آثار و کتاب‌های شما همواره روی میز کار من قرار دارد.

سیمایی با اشاره به هفته کتاب و نیز شرایط حساس کشور، از کتابخوان‌ترین رهبر جهان یاد کرد و گفت: باید از رهبر و قائد شهیدمان یاد کنیم که در تجاوزی ضد اخلاقی و ضد حقوق‌بشری به شهادت رسیدند و در عین حال به روحیه مردم و رزمندگان‌مان مباهات کنیم که در حال نبرد با بزرگ‌ترین ارتش دنیا هستند و او را خسته کرده‌اند. دشمن دنبال راهی آبرومندانه برای خروج از این جنگ است و انشاالله با بی‌آبرویی از جنگ پشیمان خواهد شد.

وزیر علوم با اشاره به ضعف نگاه تاریخی در جامعه ایران گفت: به تعبیر یکی از اساتید ایران پیشینه تاریخی طولانی دارد اما ایرانیان خود ناتاریخی‌اند و حافظه تاریخی ضعیفی دارند. هنگام تصمیم‌گیری برای حال و آینده، کمتر به گذشته رجوع می‌کنیم و به همین دلیل بسیاری از اشتباهات تاریخی را بارها تکرار می‌کنیم. اگر جامعه‌ای از حافظه تاریخی برخوردار باشد، نباید به جامعه‌ای کوتاه‌مدت تبدیل شود که از مشروطه تا امروز مدام بعضی خطا را تکرار ‌کند. فقر نگاه تاریخی باعث می‌شود جامعه پیوسته و مستمری نداشته باشیم.

وی ادامه داد: آمریکایی‌ها در ایران یک دولت ملی را سرنگون کردند. در دوره‌ای در شیراز جشن‌های پرهزینه‌ هنر برگزار شد در حالی که مردم همان مناطق از ابتدایی‌ترین امکانات محروم بودند، اما امروز خدمات و توسعه‌ای که در جمهوری اسلامی به مناطق مختلف کشور رسیده گاهی کمتر دیده می‌شود و همین امر موجب برخی قضاوت‌های نادرست می‌شود. وقتی عده‌ای به عاملان کودتا به چشم منجی نگاه می‌کنند، باید نگران شد؛ این همان فقر تاریخی است.

وزیر علوم در ادامه، ادبیات فارسی را یکی از مهم‌ترین عوامل حفظ انسجام فرهنگی و معنوی جامعه ایرانی دانست و گفت: ادبیات فارسی همواره در بحران‌ها لنگرگاه جامعه ایرانی بوده و به تاب‌آوری مردم کمک کرده است. ایرانیان در دشواری‌ها به حافظ، خیام، مولوی و شمس پناه می‌بردند تا معنویت و معنا را بازیابند. اما امروز باید پرسید نسل جدید تا چه اندازه با بوستان، گلستان و شاهنامه آشناست.

سیمایی بخش دیگری از سخنان خود را به «فقر فلسفی» اختصاص داد و اظهار کرد: زیست مردم ما زیست فیلسوفانه نیست. اگر بخواهیم گرفتار حوادث نشویم باید زیست ما مبتنی بر تفکر انتقادی و عقلانی باشد، اما امروز بخشی از نسل جوان دچار زیست مقلدانه شده است.

وی افزود: اینکه مرجع خبری برخی افراد رسانه‌هایی باشند که آشکارا در حال جنگ و دشمنی با ایران هستند، نشان می‌دهد از سواد رسانه‌ای و قدرت ارزیابی کافی برخوردار نیستیم. جامعه ما در شناخت مرزهای عقلانیت و تعبد نیز دچار ضعف است.

وزیر علوم با تأکید بر تفاوت «عقل» و «عقلانیت» گفت: ممکن است جمعی از افراد عاقل کنار هم بنشینند اما تصمیم عقلانی نگیرند. گاهی تصمیم‌ها بیش از آنکه مبتنی بر عقلانیت باشند، تحت تأثیر ملاحظات زودگذر سیاسی است.

وی همچنین با اشاره به برخی سوءبرداشت‌ها از سخنان پیشین خود درباره شبه‌علم تصریح کرد: برخی تصور کردند منظور من علوم اسلامی است، در حالی که بخش مهمی از زیست علمی من در علوم اسلامی گذشته است. انتظار بود استادان موضوع شبه‌علم را دنبال کرده و آن را به گفتمان عمومی تبدیل کنند. مسئولیت شما استادان، عمومی‌سازی در علم و آموزش تفکر انتقادی از خانه تا کلاس درس است.

وزیر علوم همچنین با اشاره به هوش مصنوعی و علوم انسانی دیجیتال، بر ضرورت ورود جدی علوم انسانی به این حوزه‌ها تأکید کرد.

سیمایی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع پژوهش و آیین‌نامه‌های ارتقا پرداخت و گفت: فعالیت‌های اثرگذار اجتماعی تاکنون در ارتقا دیده نشده‌اند ‌لیکن در آیین‌نامه جدید بخشی را به اثرگذاری اجتماعی و مسئولیت اجتماعی دانشگاهیان اختصاص داده‌ایم.

وزیر علوم در عین حال تأکید کرد: نباید از اصل مقاله غفلت کرد. چین که امروز در فناوری با آمریکا رقابت می‌کند سالانه حدود یک میلیون و دویست هزار مقاله تولید می‌کند. اگر پژوهش تضعیف شود، آموزش و سپس فناوری نیز تضعیف خواهد شد.

وی ادامه داد: البته قبول داریم که برخی پژوهشگران پرکار و عمیق هستند و حتی ممکن است یک کتاب حاصل عمر علمی آنان باشد، اما به‌صورت عمومی نباید جایگاه مقاله تضعیف شود. ما از دهه ۸۰ به این سو در مسیر توسعه علمی حرکت کرده‌ایم و امروز سالانه بیش از ۷۰ هزار مقاله علمی در کشور تولید می‌شود.

سیمایی در پایان با هشدار نسبت به پیامدهای قطع اینترنت بین‌الملل بر جایگاه علمی کشور گفت: کاهش رتبه علمی ایران در جهان و دیده نشدن حرکت علمی ایران، از بحران‌های ناشی از قطع اینترنت بین‌الملل است.

وی همچنین از تدوین برنامه‌های جدید وزارت علوم در حوزه زبان فارسی و ایران‌شناسی خبر داد و اظهار کرد: در حوزه زبان فارسی و ایران‌شناسی دست‌کم پنج برنامه مشخص در دستور کار داریم.