، سید محمد بطحایی رئیس سازمان امور اجتماعی کشور در همایش ملی وضعیت اجتماعی ایران در دانشگاه علامه طباطبایی گفت: جامعه ایران پویا، بالنده و در عین حال پیچیده است. این پیچیدگی نتیجه هم‌نشینی چند تحول عمده همچون گذار جمعیتی، تغییر سبک زندگی، فراگیری فناوری‌های ارتباطی نوین و افزایش ریسک‌پذیری اجتماعی است.

وی افزود: حرکت جوامع از موقعیت‌های معلوم به موقعیت‌های جدید و نامعلوم، پیچیدگی نظام اجتماعی از نظر ساختار و کارکرد، ابهام در فرآیندها و شکل‌گیری ترافیک فزاینده‌ای از شوک‌های اجتماعی و فرهنگی موجب گسترش معضلات و کاهش سرمایه اجتماعی شده است. به‌گفته بطحایی، جامعه ایران در عصر جهانی‌شدن با ویژگی‌هایی منحصر به‌فرد شناخته می‌شود و نیازمند نگاهی تحلیلی، همه‌جانبه و مبتنی بر همکاری میان دولت، دانشگاه و مردم است.

بطحایی سرمایه انسانی جوان، خلاق و تحصیل‌کرده را بزرگ‌ترین موهبت برای ارتقای سرمایه اجتماعی و کنترل آسیب‌ها دانست و تأکید کرد: افزایش دسترسی به مراکز علمی، تقویت جامعه مدنی و رشد نهادهای مردمی فرصت‌های بی‌بدیلی برای احیای سرمایه فرهنگی و اجتماعی کشور فراهم کرده‌اند.

وی شکاف نسلی، فاصله ارزش‌ها میان نسل‌ها، کاهش اعتماد اجتماعی، پیامدهای اقتصادی مانند فقر و بیکاری و تحول در نهاد خانواده را از چالش‌های کلان اجتماعی برشمرد و گفت: دانشگاه باید نیمى از ظرفیت پژوهشی خود را به مسائل اجتماعی اختصاص دهد تا مدل‌های مشارکت مردم و نهادهای مدنی در مواجهه با آسیب‌ها طراحی شود.

بطحایی ادامه داد: مأموریت وزارت کشور در برقراری امنیت پایدار تنها در پرتو انسجام اجتماعی محقق می‌شود. باید مراقبت کرد آسیب‌های اجتماعی به موضوعی امنیتی بدل نشوند و حل آنها در قالب سازوکارهای اجتماعی و مشارکتی انجام گیرد. وی نقش وزارت کشور را در «همگرایی حکمرانی اجتماعی» تبدیل داده‌های علمی به سیاست‌های عملیاتی، تقویت رویکرد پیشگیرانه و تسهیل مشارکت مردمی دانست.

در ادامه، علی ربیعی دستیار ویژه رئیس‌ جمهور در امور اجتماعی گفت: جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی کشور نیازمند نقد درونی و بازنگری جدی است. وی با معرفی چهار عامل کلیدی برای فهم مسائل اجتماعی ایران، از جمله سرریز مسائل پس از چند دهه، وابستگی امنیت ملی به وضعیت اجتماعی، کاهش آستانه تحمل جامعه و ضرورت توازن میان دولت، بازار و جامعه، خواستار ایجاد میانجی‌گری اجتماعی میان نهادهای مدنی و حاکمیت شد.

ربیعی تأکید کرد توسعه اجتماعی مقدم بر توسعه سیاسی است و نهادهای خیریه، انجمن‌ها و اتحادیه‌ها ستون‌های این مسیرند. اعتماد فردی و نهادی، به‌عنوان کلید کنشگری سازنده در جامعه، می‌تواند مسیر تعامل و پیشرفت اجتماعی کشور را هموار سازد.