به مناسبت روز جهانی کودک؛
جنگافروزی متجاوزان و کودکی ربوده شده از «غزه» تا «میناب»
جنگ افروزی قدرت های متجاوز علیه کشورهای منطقه و پیامدهای ناشی از آن باعث شهادت، زخمی شدن و آوارگی هزاران کودک و محرومیت آنها از کمترین حقوق تضمین شده انسانی خود براساس کنوانسیون ها و معاهدات حمایت از کودکان بویژه در شرایط جنگی شده است. این وضعیت بار دیگر لزوم حفاظت از کودکان و تامین حقوق بنیادین آنها را در روز جهانی کودک مصادف با ۲۰ نوامبر(۲۹ آبان) یادآور می شود.
، هر ساله در بیستم نوامبر، جهان روز جهانی کودک را گرامی می دارد. هدف از این اقدام، برجسته کردن حقوق و نیازهای کودکان و تعهد دوباره به فراهم کردن محیطی امن است که به دور از خشونت و استثمار و تبعیض علیه کودکان، حفاظت و آموزش و مراقبتهای بهداشتی و فرصتهای رشد را برای آنها تضمین کند.
این روز فقط برای گرامیداشت و یا یادآوری اهمیت حفاظت از کودکان نیست بلکه فرصتی برای بازنگری در شرایطی است که میلیونها کودک در سراسر جهان بویژه در منطقه خاورمیانه در سایه جنگ افروزی های قدرت های متجاوز در آن به سرمی برند.
این روز همچنین برای بازنگری در میزان بهرهمندی این کودکان از حقوق اساسی خود به ویژه با توجه به بحرانهای انسانی، درگیریهای مسلحانه، فقر و تغییرات اقلیمی است که امنیت و آینده آنها را تهدید میکند.
۲۰ نوامبر؛ پیوند دو نقطه عطف کلیدی برای کودکان
سازمان ملل متحد ۲۰ نوامبر را به عنوان تاریخ گرامیداشت روز جهانی کودک انتخاب کرد تا دو نقطه عطف کلیدی در تاریخ حقوق کودکان را یادآور شود. نخست، تصویب اعلامیه حقوق کودک توسط مجمع عمومی سازمان ملل در ۲۰ نوامبر ۱۹۵۹ و دوم تصویب کنوانسیون حقوق کودک در همان تاریخ در سال ۱۹۸۹ بود.
این کنوانسیون نقطه عطف مهمی در به رسمیت شناختن کودکان به عنوان افرادی با حقوق مستقل و نه صرفاً به عنوان افرادی نیازمند مراقبت و حمایت بود. همچنین مجموعهای از اصول را وضع کرد که کشورهای عضو را ملزم به احترام و تضمین حقوق کودکان، صرف نظر از جنسیت، اصالت یا شرایط اجتماعی و اقتصادی آنها میکند.
کنوانسیون حقوق کودک یکی از گسترده ترین کنوانسیون های حقوق بشر در جهان است که شامل حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی میشود و تأکید میکند که منافع کودک باید در تصمیم گیریها و اقدامات مربوط به او در اولویت قرار گیرد.
کنوانسیون حقوق کودک چه حقوقی را تضمین میکند؟
کنوانسیون حقوق کودک طیف گستردهای از حقوقی را که هر کودک باید از آن برخوردار باشد، بر اساس چهار اصل اساسی ترسیم میکند:
عدم تبعیض: اطمینان از اینکه همه کودکان بدون تبعیض بر اساس جنسیت، رنگ، زبان، دین، ملیت، وضعیت اجتماعی یا هر وضعیت دیگری از حقوق خود بهرهمند میشوند.
منافع کودک: در نظر گرفتن منافع کودک در اولویت همه تصمیمات و اقدامات مربوط به کودک.
حق زندگی و رشد: محافظت از حق زندگی، بقا و رشد کودک، از جمله سلامت، آموزش و رفاه روانی و اجتماعی.
احترام به دیدگاههای کودک: دادن فرصت به کودکان برای بیان نظرات خود در مورد مسائلی که بر زندگی آنها تأثیر میگذارد و توجه به نظرات آنها متناسب با سن و سطح بلوغ آنها.
حقوق تصریح شده در این کنوانسیون همچنین شامل حق داشتن نام و ملیت، زندگی در خانواده، آموزش، مراقبتهای بهداشتی، بازی و استراحت، و محافظت در برابر خشونت، بیتوجهی، استثمار اقتصادی و جنسی و استخدام در درگیریهای مسلحانه میشود.
شعار روز جهانی کودک ۲۰۲۶: «روز من، حقوق من، آینده من»
روز جهانی کودک ۲۰۲۶ با شعار «روز من، حقوق من، آینده من» (My day, my rights, my future) برگزار میشود و بر اهمیت گوش دادن به کودکان و دادن فرصت به آنها برای بیان نظرات و برداشتهایشان در مورد آینده خودشان و مشارکت دادن آنها در تصمیماتی که بر زندگی آنها تأثیر میگذارد، تمرکز دارد.
صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) تأکید می کند که هر کودکی حق دارد شنیده شود و در تصمیماتی که بر او تأثیر میگذارد، مشارکت داشته باشد. این صندوق همچنین تأکید میکند که ساختن آینده ای امنتر و عادلانهتر برای کودکان با درک تجربیات، نیازها و اولویتهای آنها آغاز میشود.
این سازمان از طریق کمپین امسال، از والدین، معلمان، نهادها و تصمیم گیرندگان خواسته است تا به کودکان در یادگیری حقوقشان کمک کنند و فضاهایی را فراهم کنند که به آنها اجازه دهد نظرات خود را بیان کنند و در شکلدهی آینده خود مشارکت داشته باشند.
فقر و درگیری، حقوق میلیونها کودک را تهدید میکند
باوجود پیشرفتهای حاصل از تلاشهای بینالمللی در زمینههای سلامت، آموزش و حمایت از کودکان، میلیونها نفر از آنها هنوز با شرایطی روبرو هستند که آنها را از برخورداری از دوران کودکی امن و پایدار محروم میکند.
گزارش «وضعیت کودکان جهان ۲۰۲۵» که توسط یونیسف منتشر شده است، نشان میدهد که تقریباً ۴۱۲ میلیون کودک در فقر شدید با درآمد کمتر از ۳ دلار در روز زندگی میکنند، در حالی که بیش از یک پنجم کودکان در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط، حداقل در دو حوزه اساسی زندگی مانند مسکن، تغذیه، آب سالم، آموزش و مراقبتهای بهداشتی از محرومیت شدید رنج میبرند.
اثرات فقر فراتر از تأمین نیازهای روزانه است و بر سلامت، رشد و تواناییهای یادگیری کودکان تأثیر میگذارد و میتواند پیامدهای بلندمدتی بر زندگی آینده و چشمانداز شغلی آنها داشته باشد.
جنگ افروزی های قدرت های متجاوز و درگیریهای مسلحانه یکی از مهمترین تهدیدات پیش روی کودکان است. براساس گزارش یونیسف در سال ۲۰۲۶ به هیات اجرایی آن، از هر پنج کودک در سراسر جهان، یک نفر در مناطق آسیبدیده از جنگ زندگی میکند یا مجبور به فرار از خانههای خود در این مناطق شده است.
جنگها باعث میشوند کودکان اعضای خانواده خود را از دست بدهند و مدارس و مراکز بهداشتی تخریب شوند و این کودکان در معرض آوارگی، خشونت و استثمار قرار گیرند. علاوه بر این، این جنگ افروزی ها و درگیری ها تعداد زیادی از کودکان را از آموزش، حمایت و خدمات ضروری محروم میکند.
آسیبهای کودکی در میان جنگ و آوارگی
این چالشها به ویژه در مناطق جنگی در خاورمیانه شدید است زیرا کودکان بهای سنگینی را برای جنگهایی میپردازند که آنها را از اساسیترین حقوق خود محروم میکند و دوران کودکی آنها را به تجربهای روزانه از ترس و بیثباتی تبدیل میکند. بین بمباران، آوارگی و فروپاشی خدمات ضروری، شکاف بین حقوق تضمین شده توسط کنوانسیون های بینالمللی و واقعیتی که میلیونها کودک با آن مواجه هستند، بیشتر میشود.
در این مناطق، میلیونها کودک در میان بمباران، آوارگی و از دست دادن اعضای خانواده بزرگ میشوند. آنها با اختلال در آموزش، کمبود غذا، آب تمیز و مراقبتهای بهداشتی مواجه هستند. برخی نیز در معرض خطرات استخدام، استثمار و کار کودکان قرار دارند، زیرا ظرفیت نهادهای محلی برای ارائه حمایت و مراقبت کاهش مییابد.
این ارقام، مقیاس چالشهای پیش روی کودکان در خاورمیانه به ویژه در کشورهای آسیب دیده از جنگ افروزی ها و درگیریهای مسلحانه را نشان میدهد. براساس گزارش صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، تقریباً ۲۷ میلیون کودک در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
نمودهای این بحران از یک منطقه و کشور با منطقه و کشور دیگر متفاوت است
در نوار غزه، کودکان همچنان با پیامدهای ویرانگر ناشی از حملات تجاوزکارانه رژیم اسرائیل و به تبع آن تخریب خانهها، مدارس و مراکز درمانی، همراه با کمبود غذا، آب و مراقبتهای بهداشتی مواجه هستند.
آمار و ارقام تهیه شده در نوار غزه و کرانه باختری بزرگی فاجعهای را که کودکان فلسطینی متحمل شدهاند، آشکار میکند. وزارت آموزش و پرورش و آموزش عالی فلسطین اعلام کرده است که از اکتبر ۲۰۲۳ که جنگ افروزی رژیم اسرائیل علیه نوار غزه آغاز شد، تاکنون بیش از ۲۱ هزار کودک در نوار غزه در نتیجه جنگ ویرانگر این رژیم شهید شدهاند و در این مدت، دهها هزار نفر نیز زخمی و صدها هزار نفر از دوران کودکی امن و حق تحصیل محروم شدهاند.
وزارت امور خارجه فلسطین در آمار دقیقتری اعلام کرده است که تعداد کودکان شهید شده توسط نیروهای اشغالگر اسرائیل از ۲۲ هزار نفر فراتر رفته است. براساس این آمار، تعداد کودکان مجروح نیز از ۴۵ هزار نفر بیشتر شده است و از این میان، ۱۱ هزار کودک از جراحات شدید رنج میبرند که منجر به معلولیت، نقص عضو و عواقب طولانی مدت برای سلامتی آنها شده است.
این تراژدی با کودکان شهید و زخمی پایان نمییابد بلکه بیش از ۷۱ هزار کودک نیز یتیم شده اند که یک یا هر دو والدین خود را از دست دادهاند و تقریباً ۸۰۰ هزار کودک آواره نیز در نوار غزه هستند که بسیاری از آنها فاقد سرپناه امن، ثبات و اساسیترین ملزومات زندگی هستند.
مدارس که قرار است فضاهایی برای یادگیری، بازی و ایمنی باشند، تخریب شده و در بسیاری از موارد به پناهگاه تبدیل شدهاند. با این وضعیت، هزاران کودک خود را از مدرسه دور، از آموزش منظم محروم و در دام تجربههای از دست دادن نزدیکان، ترس و آسیبهای روانی گرفتار می بینند.
کودکان نیز از پیامدهای فروپاشی خدمات اساسی در امان نماندهاند زیرا در سایه شرایط انسانی ناشی از تجاوزگری رژیم اسرائیل و محاصره نوار غزه، آنها از نیازهای اساسی برای رشد و حمایت خود محروم شده اند و در زمینه دسترسی به غذا، آب و مراقبتهای بهداشتی با مشکل جدی روبرو هستند.
در کشور یمن نیز با آغاز جنگ افروزی عربستان علیه این کشور در سال ۲۰۱۵ میلادی و محاصره یمن، کودکان از جمله قربانیان اصلی آن بودند که با تداوم جنگ افروزی و محاصره، این وضعیت همچنان ادامه دارد.
در سایه نبود آمار جامعی درخصوص آخرین میزان قربانیان کودک جنگ افروزی عربستان علیه یمن، صندوق یونیسف در پیش از این اعلام کرده بود که در فاصله ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴، بیش از ۱۲ هزار کودک جان باخته اند.
بر اساس آمارهای وزارت بهداشت و محیط زیست یمن نیز شمار کودکان شهید یا مجروحشده از آغاز تجاوز عربستان به یمن تا ۲۶ مارس ۲۰۲۶ به ۸ هزار و ۲۶۲ نفر رسید. این آمار متعلق به کسانی است که به بیمارستان منتقل شده اند. از این تعداد سه هزار و ۲۴۳ نفر شهید و ۵ هزار و ۱۹ نفر زخمی بوده اند.
همچنین محاصره ۱۱ ساله یمن از سوی عربستان نیز باعث بحران وخیم انسانی در کشور اساسا فقیر یمن شده است. براساس آمارهای جهانی در اثر گرسنگی و سوء تغذیه و کمبود آب آشامیدنی و خدمات بهداشتی و درمانی و شیوع بیماریهای های واگیر دار از جمله وبا، سرخک و فلج اطفال، شمار زیادی از جمله کودکان جان خود را از دست داده اند.
آوارگی هزاران نفر از خانواده ها، محرومیت از تحصیل، تخریب هزاران مداسه و مرکز آموزشی از دیگر مشکلاتی است که کودکان یمنی با آن مواجه هستند.
کشور لبنان نیز در سایه جنگ افروزی رژیم اسرائیل از سال ۲۰۲۳ میلادی تاکنون شاهد قربانی شدن کودکان، آوارگی آنها بویژه از جنوب لبنان و محرومیت از حقوقشان شده است.
وزارت بهداشت لبنان گزارش داده است که از تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۵ نوامبر ۲۰۲۶، ۸ هزار و ۸۵۷ نفر جان باخته و ۳۰ هزار و ۶۶۵ نفر در اثر جنگ افروزی رژیم اسرائیل علیه این کشور مجروح شدهاند.
در خصوص کودکان، این وزارتخانه تنها در فاصله ماههای مارس تا اکتبر ۲۰۲۶، ۲۶۱ مورد شهادت و یکهزار و ۹۹ مورد جراحت را به ثبت رسانده است.
در کشور ایران کودکان ایرانی نیز از جنگ افروزی آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران در طول جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه در امان نماندند و هدف حملات ددمنشانه متجاوزان در مناطق غیرنظامی قرار گرفتند.
سید «جواد حسینی» رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به پیامدهای جنگ ۱۲ روزه تحمیلی اظهار داشت: در این جنگ ۴۷ کودک در سراسر کشور به شهادت رسیدند.
در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه نیز ۳۸۳ کودک ایرانی به شهادت رسیدند و جمهوری اسلامی ایران، با ارسال نامه ای به «کاترین راسل» مدیر اجرایی صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف)، جنایتهای جنگی رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران را محکوم و مراتب اعتراض ایران را به بیعملی و عدم اتخاذ موضع مناسب از سوی یونیسف درباره این جنایت ها ابراز داشت و خواهان محکوم کردن این جنایات شد.
«ناصر سراج» معاون امور بینالملل قوه قضاییه و دبیر ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران گفت: براساس گزارشهای مستند داخلی و بینالمللی، در این حملههای کور و مغایر با اصول بنیادین حقوق بینالملل بشردوستانه، مناطق مسکونی، مدرسهها، مراکز علمی، دانشگاهها، محلهای کسب و کار، کارگاههای تولیدی، مراکز بهداشتی و خدماتی، خطوط راه آهن، پلها، جادهها، مراکز حملونقل، پایانههای مرزی، هواپیماهای حامل کمکهای بشردوستانه پزشکی و ... مورد هدف قرار گرفتهاند.
وی تاکید کرد: در روز اول این تجاوز، یک دبستان دخترانه و پسرانه در شهر میناب، بهطور عامدانه مورد پرتاب موشکهای مکرّر نظامیان متجاوز آمریکا قرار گرفته که نوع این حمله وحشیانه در چند سال اخیر تاریخ بشر بی سابقه بوده است؛ در این حمله ۷۳ کودک پسر، ۴۷ کودک دختر، ۲۶ معلم، ۷ نفر از والدین، یک راننده سرویس مدرسه و یک تکنیسین داروخانه درمانگاه جنب مدرسه به شهادت رسیدهاند؛ نظامیان آمریکا خود به عامدانه بودن این جنایت بیشرمانه اعتراف نمودهاند.
سراج افزود: کودکان ایرانی نه تنها قربانی مستقیم این جنایات شدهاند، بلکه با آسیبهای روانی، بیخانمانی و محرومیت از تحصیل و بهداشت مواجه شده اند؛ مطابق بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد، هرگونه «استفاده از زور یا تهدید زور» در روابط بینالملل ممنوع است، مگر در شرایط دفاع مشروع یا با مجوز شورای امنیت. حمله اخیر، با هدفگذاری غیرنظامیان، ازجمله کودکان، نقض آشکار این مقرره محسوب میشود؛ علاوه بر این، حملههای یادشده ناقض چندگانه قواعد مندرج در کنوانسیونهای ژنو و حقوق بینالملل بشردوستانه هستند؛ ازجمله اصول اساسی «تفکیک» و «ممنوعیت حمله عمدی به غیرنظامیان» و عدم رعایت تناسب و احتیاط در انجام حملات است که برای حفاظت از کودکان، بهویژه در شرایط جنگ، تدوین شده است.
معاون امور بینالملل قوه قضاییه تصریح کرد: در جریان جنگ تحمیلی ۳۹ روزه ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه ایران، حدود ۳۸۳ کودک شهید شدهاند که ۷ کودک زیر یکسال، ۲۵۵ نفر بین یک تا ۱۲ سال و ۱۲۱ نفر بین ۱۲ سال الی ۱۸ سال بودهاند؛ تعداد ۲۱۱۵ کودک در این جنگ مجروح شدهاند که ۷۰ نفر این کودکان زیر ۲ سال هستند.
دبیر ستاد حقوق بشر همچنین گفت: «مجتبی ساجدی» نوزاد ۳ روزه که در آغوش مادرش در یکی از روستاهای اطراف شهر اراک (روستای امیرآباد) نیمه شب شهید شده، کمسنترین شهید محسوب میشود. شرمآور است که در جریان بمبارانهای ایالات متحده و رژیم صهیونیستی، ۹۹۳ مدرسه در سراسر کشور به بهانه حضور نظامیان یا پلیس بهطور کامل و ۲۰۲ مدرس بهطور جزئی تخریب شدهاند.
وی در این نامه با عنایت به موارد فوقالذکر خواهان آن شد که یونیسف حملات غیرقانونی و ناقض حقوق بشر علیه کودکان ایرانی را به صراحت و قویا محکوم و حمایتهای فوری، روانی، پزشکی و آموزشی برای کودکان آسیبدیده سازماندهی کند.
ارسال نظر