، حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم کلانتری، تولیت حرم مطهر حضرت احمد بن موسی شاهچراغ (ع)، در سلسله نشست‌های جهاد تبیین با موضوع محوری «جنگ رمضان» اظهار کرد: از زمانی که ایران با غرب آشنا شد، رویکردهای مختلفی نسبت به فرهنگ، تمدن و پیشرفت غرب در کشور شکل گرفت که می‌توان آن‌ها را در چهار جریان عمده دسته‌بندی کرد.

وی نخستین رویکرد را «غرب‌گرایی» عنوان کرد و افزود: این جریان به‌ویژه پس از شکست‌های ایران در جنگ‌های ایران و روس شکل گرفت و معتقد بود برای جبران عقب‌ماندگی و مقابله با قدرت‌های خارجی، باید از پیشرفت‌ها، علوم، صنایع و تجهیزات غربی استفاده کرد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) دومین رویکرد را «غرب‌زدگی» دانست و گفت: در این نگاه، مسئله تنها استفاده از دستاوردهای علمی و فنی غرب نیست، بلکه فرد یا جامعه به‌تدریج هویت، فرهنگ، باورها و ارزش‌های خود را کنار می‌گذارد و تلاش می‌کند در همه ابعاد زندگی شبیه غرب شود.

کلانتری با اشاره به تعبیر «غرب‌زدگی» در آثار جلال آل‌احمد، افزود: همان‌گونه که یک دانه گندم سن‌زده ممکن است در ظاهر تفاوتی با گندم سالم نداشته باشد اما درون آن تهی و فاسد شده باشد، انسان غرب‌زده نیز ممکن است در ظاهر همه ویژگی‌های یک انسان را داشته باشد، اما از درون دچار تهی‌شدگی هویتی شود.

وی ادامه داد: اگر این غرب‌زدگی از سطح فرد فراتر رفته و به گفتمان غالب یک جامعه تبدیل شود، نتیجه آن شکل‌گیری جامعه‌ای وابسته است که در ظاهر ساختارهای یک کشور را دارد اما در تصمیم‌گیری، فرهنگ و سبک زندگی، وابستگی عمیق به غرب پیدا می‌کند.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) با بیان اینکه نباید نقش تهاجم فرهنگی غرب را نادیده گرفت، گفت: بخشی از فرهنگ و تمدن غرب، به دلیل مبانی خاص جهان‌بینی آن، در تضاد با توحید، دین و اخلاق قرار دارد و جریان‌هایی مانند اومانیسم و سکولاریسم بر مبانی متفاوتی از جهان‌بینی اسلامی شکل گرفته‌اند.

کلانتری تصریح کرد: نباید تصور کرد مسئله تهاجم فرهنگی صرفا ساخته ذهن ماست؛ غرب در طول تاریخ برای گسترش نفوذ سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی خود از ابزارهای مختلف استفاده کرده است.

وی با اشاره به مواضع و عملکرد قدرت‌های غربی در تحولات جهان، اظهار کرد: سلطه‌گری هنگامی تثبیت می‌شود که قدرت‌های مسلط بتوانند ارزش‌ها و الگوهای مورد نظر خود را بر دیگر ملت‌ها تحمیل کنند.

کلانتری سومین رویکرد را غرب‌ستیزی و غرب‌گریزی مطلق دانست و گفت: برخی اندیشمندان معتقدند غرب یک مجموعه به‌هم‌پیوسته است که باید تمام ابعاد آن را رد کرد؛ از فلسفه و فرهنگ گرفته تا علم، فناوری و دستاوردهای تمدنی.

وی افزود: این نگاه نیز نمی‌تواند مبنای رویکرد انقلاب اسلامی باشد، زیرا نمی‌توان همه دستاوردهای علمی، فنی و تجربیات بشری را صرفا به دلیل خاستگاه غربی آن‌ها نفی کرد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) با تشریح رویکرد چهارم گفت: رویکرد انقلاب اسلامی نسبت به غرب، نه غرب‌گرایی و نه غرب‌ستیزی، بلکه نگاه مبتنی بر اسلام اصیل و خردورزی است.

وی اظهار کرد: اگر غرب در حوزه علم، فناوری، صنعت، مدیریت یا هر زمینه دیگری به پیشرفتی دست یافته باشد که با اصول اسلامی سازگار باشد، می‌توان از آن استفاده کرد، اما آنجا که یک الگو با ارزش‌های اسلامی و اخلاقی در تضاد باشد، نمی‌توان آن را پذیرفت.

کلانتری با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره انقلاب اسلامی گفت: انقلاب اسلامی ایران تنها قیامی علیه استبداد سیاسی یا استعمار سیاسی و اقتصادی نبود، بلکه قیامی علیه فرهنگ و ایدئولوژی غربی و دنباله‌روی از تفکر غربی و حرکتی برای بازگشت به هویت اسلامی و خود واقعی ملت ایران بود.

وی ادامه داد: شهید مطهری تاکید داشت که هیچ ضرورت اجتناب‌ناپذیری وجود ندارد که ملت‌های مسلمان ناگزیر باشند دقیقا همان مسیری را طی کنند که غرب طی کرده است، بلکه باید با هوشیاری به تجربه زندگی غربی نگریست و از علوم، صنایع، تکنیک و مقررات اجتماعی قابل تحسین استفاده کرد، اما از تقلید رسوم، عادات و الگوهایی که پیامدهای نامطلوبی برای خود جوامع غربی داشته است، پرهیز کرد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) خاطرنشان کرد: نگاه انقلاب اسلامی، نگاه تفکیک و انتخاب است؛ یعنی انسان می‌تواند علم، تجربه، فناوری، نظم و نقاط مثبت دیگران را بیاموزد، اما نباید در برابر فرهنگ و ارزش‌های مخرب آن‌ها دچار خودباختگی شود.

کلانتری گفت: اسلام به مسلمانان می‌آموزد که علم و دانش را از هر کجا که باشد فراگیرند، اما در عین حال باید اخلاق، هویت، ایمان و ارزش‌های خود را حفظ کنند.

وی افزود: بنابراین، رویکرد صحیح در مواجهه با غرب، خردورزی، شناخت نقاط قوت و ضعف، بهره‌گیری از دستاوردهای مفید و صیانت از هویت اسلامی و ایرانی است؛ رویکردی که انقلاب اسلامی بر پایه آن شکل گرفت و همچنان باید مورد توجه جامعه قرار گیرد.