، سیدمحمد بطحایی، رئیس سازمان امور اجتماعی کشور، در سلسله‌نشست‌های «دولت مردم‌دار» که تحت عنوان «دولت اجتماعی» که به میزبانی مرکز ارتباطات مردمی ریاست‌جمهوری برگزار شد، اظهار کرد: یکی از مراجعی که از گذشته، شاید یکی از قدیمی‌ترین مراجع صدور مجوز بوده، وزارت کشور است که عموماً در حوزه خیریه‌های عمومی این کار را انجام می‌دهد و سازمان‌های مردم‌نهادی که در زمینه‌های خیریه فعالیت می‌کنند، از وزارت کشور و بخش حوزه اجتماعی مجوز دریافت می‌کنند.

وی افزود: ما ۱۳ هزار سمن در این زمینه داریم. سمن‌های ما در سه سطح مجوز دریافت می‌کنند؛ یکی سطح ملی، یکی سطح استانی و یکی سطح شهرستانی که به‌ترتیب از وزارت کشور، استانداری‌ها و فرمانداری‌ها مجوز دریافت می‌کنند.

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور ادامه داد: البته در سطح بین‌المللی نیز سمن‌هایی داریم؛ نزدیک به ۶۰ انجمن دوستی در کشور از ما مجوز دریافت می‌کنند که انجمن‌های دوستی بین ایران و کشورهای دیگر هستند. همچنین تعدادی از سمن‌ها دارای مقام مشورتی در سازمان‌های بین‌المللی هستند که به‌شدت مورد وصول سازمان‌های بین‌المللی، به‌ویژه در شرایط بحرانی، قرار می‌گیرند.

بطحایی با اشاره به عملکرد سمن‌ها در جریان جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، گفت: خوشبختانه با تعهدی که این سمن‌ها داشتند، در جریان جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان کنشگری بسیار فعالی در عرصه بین‌المللی داشتند و به‌ویژه در موضوع جنایت فجیعی که در این رابطه اتفاق افتاد، بخشی از اعلامیه‌ای که در سازمان حقوق بشر در ژنو صادر شد، مدیون تلاش‌هایی است که این سمن‌ها انجام دادند.

وی با اشاره به رویکرد دولت چهاردهم در حوزه فعالیت‌های اجتماعی اظهار کرد: با توجه به ضرورت‌هایی که شما استحضار دارید و با توجه به رویکرد ریاست محترم جمهوری که بارها و بارها بر آن تأکید کرده‌اند و نکات درست، اصولی و اساسی که داشته‌اند، ما در دولت چهاردهم بر این باوریم که در وزارت کشور نقش نظارتی را به نقش تسهیل‌گری تبدیل کنیم.

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور افزود: ما فقط نباید ناظر باشیم؛ باید بسترساز توسعه و گسترش خدمات در کشور باشیم. از این رو، با افتخار می‌گویم که در دولت چهاردهم اقدامات مؤثری در این زمینه انجام شده است.

بطحایی با اشاره به کاهش زمان صدور مجوز سمن‌ها گفت: میانگین زمان صدور مجوز تا قبل از دولت حدود هشت ماه بوده، اما امروز زمان صدور مجوزها به کمتر از سه ماه و حتی کمتر از دو ماه کاهش پیدا کرده است.

وی ادامه داد: امروز با افتخار می‌گوییم که یک مجوز را لغو نکرده‌ایم. اگر شبه‌تخلفی هم بوده، دنبال آن رفته‌ایم، جلوی تخلف را گرفته‌ایم و تذکر داده‌ایم.

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور خاطرنشان کرد: این دستاوردی است که تلاش کردیم علیرغم همه شرایط خاصی که دولت، به‌ویژه در سال گذشته، با آن مواجه بود، اقدامات مؤثری صورت بگیرد؛ اما همچنان خودمان ناراضی هستیم. متأسفانه هنوز نقش نظارتی بر سایر نقش‌های ما غلبه دارد و باید این نقش را به‌شدت کاهش دهیم.

بطحایی با اشاره به ظرفیت بزرگ سمن‌ها گفت: ما به عنوان سربازان این عرصه، باید از این ظرفیت بزرگ استفاده کنیم.

وی با اشاره به ظرفیت‌های سمن‌ها در کشور اظهار کرد: علیرغم همه ظرفیت‌هایی که وجود دارد و ظرفیت‌های بسیار قابل توجهی که به‌ویژه با توجه به فرهنگ و تمدن غنی کشور داریم، باید بپذیریم که سمن‌ها و نهادهای مردم‌نهاد ما متأسفانه در برخی موارد شفافیت مالی ندارند.

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور افزود: امروز به عنوان کسی که باید مجوز را تمدید کند، وقتی می‌گوییم مجمع چه زمانی برگزار می‌شود، باید تاریخ مجمع را اعلام کنند تا نماینده‌ای برای نظارت بفرستیم. وقتی صورت‌های مالی را درخواست می‌کنیم، در برخی موارد صورت‌های مالی مشخص و روشنی ارائه نمی‌شود.

بطحایی ادامه داد: یکی از آفت‌های جدی که امروز سمن‌ها را با مشکل مواجه می‌کند، شفاف نبودن و در حقیقت گرایش به سمت اقداماتی است که تبلیغات بیشتری داشته باشد.

وی گفت: متأسفانه سمن‌های ما در برخی موارد به سمتی می‌روند که کارهایی را انجام دهند که تبلیغات آن بیشتر باشد و از مدل‌ها، ساختارها و سازمان‌های دولتی الگوبرداری کنند.

بطحایی با اشاره به نحوه تعامل برخی سمن‌ها با مراجع خارجی گفت: یکی از مواردی که باید به آن توجه کرد این است که سمن‌های ما گاهی بسیار ساده‌لوحانه با مراجع خارجی برخورد می‌کنند و اصلاً حواسشان نیست که در کشوری فعالیت می‌کنند که در معرض انواع تهاجمات خارجی است و بستر به‌سادگی برای نفوذ فراهم می‌شود.

وی ادامه داد: این ساده‌نگری و ساده‌انگاری می‌تواند ایجاد مشکل کند و برای امنیت ملی کشور مسئله‌ساز شود. البته در آموزش‌های مهارتی نیز مشکلاتی وجود دارد؛ برخی نمی‌دانند چه کار باید بکنند و اداره یک واحد غیردولتی را بلد نیستند. باید با آنها کار شود و آموزش داده شوند.

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور با اشاره به فرهنگ سازمانی سمن‌ها گفت: نکته دیگر به فرهنگ سازمانی سمن‌های ما مربوط است. در برخی موارد به‌شدت در برابر اشتراک‌گذاری تجربیات و مشارکت با سمن‌های دیگر مقاومت می‌کنند و اصلاً حاضر به مشارکت نیستند. یک نوع ایستایی عجیب و غریب وجود دارد که فرهنگ سازمانی اجازه نمی‌دهد فرد دیگری وارد شود تا کار را یاد بگیرد.

بطحایی اظهار کرد: این عوامل در کنار سایر عوامل دست به دست هم داده و امروز ما از ظرفیتی که داریم، شاید تنها ۱۰ درصد ظرفیت بالقوه را استفاده می‌کنیم.

وی درباره تعداد سمن‌ها در کشور گفت: آن ۱۳ هزار سمنی که عرض کردم، مربوط به وزارت کشور است. عدد رسمی در سازمان‌های وزارت ورزش و جوانان، سازمان بهزیستی و کمیته امداد، مجموعاً چیزی حدود ۸۰ هزار سمن در کشور است. اما اگر گروه‌های جهادی و گروه‌هایی که بسیج و مجموعه‌های این‌چنینی به آنها اجازه فعالیت می‌دهند نیز در نظر گرفته شوند، عددی حدود ۲۰۰ هزار سمن و گروه جهادی در کشور وجود دارد.

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور خاطرنشان کرد: ۲۰۰ هزار عدد خیلی رسمی نیست، اما برآورد ما این است که منشأ اثر این ۲۰۰ هزار گروه، یا آن ۸۰ هزار سمن رسمی و یا این ۱۳ هزار سمن وزارت کشور، واقعاً بسیار کمتر از آن چیزی است که باید باشد.

بطحایی با اشاره به موضوع «فراجامعه» گفت: این موضوعی که اخیراً از زمان آقای رئیس‌جمهور مطرح و منتشر شد، باید مورد توجه قرار گیرد. واقعاً بدون توسعه و گسترش سمن‌ها، اگر فقط در ادبیات و سخنرانی‌های خود صحبت کنیم، نمی‌توانیم پیش برویم.

وی افزود: اگر بخواهیم در جریان «فراجامعه» که اجتناب‌ناپذیر است قرار بگیریم، اصلاً موضوع انتخاب نیست. ما در این جریان افتاده‌ایم و باید به جلو برویم. فقط با کاهش ظرفیت سمن‌ها نمی‌توان این مسیر را طی کرد.

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور تأکید کرد: ظرفیت سمن‌ها و سازمان‌های جهانی و تشکل‌های مختلفی که به عنوان تشکل‌های مردم‌نهاد فعالیت می‌کنند، باید هوشمندانه و عاقلانه توسعه پیدا کنند.