، در شرایطی که آمریکا از ورود به مرحله نهایی فشار اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران سخن می‌گوید، تهران با ترکیبی از هشدارهای قاطع و ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک با همسایگان، موضع خود را روشن کرده است. سفر وزیر خارجه عمان همزمان با حضور فرمانده ارتش پاکستان در تهران، هشدار ایران درباره مقررات تردد در تنگه هرمز و اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره توقف کامل صادرات نفت از خلیج فارس، همگی نشان‌دهنده پیوند مستقیم میان مدیریت آبراه راهبردی و مقاومت در برابر فشارهای واشنگتن است.

در این راستا اگرچه اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد بین همزمانی سفر مقام عمانی و پاکستانی به ایران دلیل خاصی وجود ندارد؛ اما با توجه به نقش مهم پاکستان در میانجیگری بین تهران و واشنگتن از یک سو و مذاکراتی که ایران با عمان بر سر تنگه هرمز پیش می برد، پیش بینی می شود در نتیجه این دیدارها تحولات جدیدی در منطقه به وقوع بپیوندد.

براین اساس بقائی تأکید کرد سفر بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، به تهران برای ادامه رایزنی‌ها درباره تنگه هرمز و همکاری‌های دوجانبه است. وی افزود: این سفر در ادامه مذاکرات قبلی دو کشور ساحلی درباره نقشه مسیرهای تردد و مدیریت مشترک آبراه انجام می‌شود.

گفتنی است ایران بارها تأکید کرده است هرگونه توافق نهایی درباره تنگه هرمز باید حاکمیت دو کشور ساحلی را به رسمیت بشناسد و مستقل از خواسته‌های آمریکا پیش برود و تهران بازگشایی کامل آبراهه را منوط به پایان محاصره دریایی و اجرای تعهدات طرف مقابل دانسته است.

همزمان، ایران هشدار داد کشتی‌هایی که قوانین تردد در تنگه هرمز را نقض کنند، با جریمه و توقیف مواجه خواهند شد. این موضع نشان‌دهنده عزم تهران برای اعمال حاکمیت عملی بر آبراه است. داده‌های تردد نیز حاکی از کاهش شدید عبور کشتی‌ها در روزهای اخیر است؛ موضوعی که هم پیامد محاصره آمریکا و هم نتیجه سیاست‌های کنترلی ایران محسوب می‌شود.

در مقابل این تحرکات، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اعلام کرد واشنگتن وارد مرحله «پایان بازی» با ایران شده و قصد دارد با آنچه «دی‌دی اقتصادی» نامیده، تمام خطوط حیاتی اقتصادی تهران را قطع کند. وی از اعمال سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ سخن گفته و شرکای تجاری ایران را تهدید کرده که هرگونه همکاری با تهران عواقب سنگینی در پی خواهد داشت. این اظهارات در حالی مطرح شد که آمریکا پس از ناکامی در مسیر نظامی و بن‌بست دیپلماتیک، بار دیگر به ابزار فشار اقتصادی روی آورده است.

پاسخ تهران به این تهدیدها صریح بود. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، هشدار داد اگر جنگ اقتصادی آمریکا ادامه یابد، حتی یک قطره نفت از تنگه هرمز یا هیچ نقطه دیگری از خلیج فارس صادر نخواهد شد. وی تأکید کرد هر کشوری که در این جنگ اقتصادی علیه ملت ایران مشارکت یا حمایت کند، از نظر تهران مرتکب عمل جنگی شده و با واکنش متناسب روبه‌رو خواهد شد. رضایی پیش‌تر نیز گفته بود ایران ابتدا از طریق مذاکره تلاش می‌کند کشورهای منطقه را از همراهی با فشار آمریکا بازدارد، اما در صورت تداوم همکاری، منافع آنان را هدف قرار خواهد داد.

براین اساس تحلیلگران معتقدند پیوند این چهار تحول تصادفی نیست. آمریکا با تشدید فشار اقتصادی می‌کوشد ایران را وادار به امتیازدهی در موضوع تنگه هرمز کند، اما تهران با تقویت رایزنی با عمان و صدور هشدارهای صریح، نشان می‌دهد حاضر نیست تحت فشار، کنترل آبراه را واگذار کند. سفر وزیر خارجه عمان می‌تواند به نهایی‌شدن تفاهم دوجانبه درباره مسیرهای تردد منجر شود؛ تفاهمی که احتمالاً بر حاکمیت مشترک دو کشور تأکید خواهد داشت و از مدل مورد نظر آمریکا فاصله خواهد گرفت.

همچنین احتمال تشدید تنش در صورت همراهی برخی کشورهای منطقه با تحریم‌های جدید آمریکا وجود دارد. هشدار محسن رضایی مبنی بر توقف کامل صادرات نفت، در صورت اجرا، می‌تواند قیمت‌های جهانی انرژی را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد و فشار متقابلی بر اقتصادهای وابسته به نفت خلیج فارس ایجاد کند. در عین حال، ایران با ادامه مذاکرات با عمان نشان می‌دهد مسیر دیپلماسی را کاملاً مسدود نکرده، مشروط بر آنکه طرف مقابل واقعیت‌های میدانی و حقوق حاکمیتی تهران را بپذیرد.

پیش‌بینی می‌شود در روزهای آینده، همزمان با اعلام جزئیات تحریم‌های جدید آمریکا و سفر وزیر خارجه عمان، موضع‌گیری‌های طرفین شفاف‌تر شود. اگر واشنگتن به سیاست فشار حداکثری ادامه دهد، احتمال افزایش محدودیت‌ها در تنگه هرمز و هدف‌گیری منافع کشورهای همراه با تحریم‌ها افزایش می‌یابد. در مقابل، اگر رایزنی‌های ایران و عمان به نتیجه ملموس برسد، می‌تواند الگویی برای مدیریت آبراه بدون دخالت قدرت‌های فرامنطقه‌ای ارائه دهد.

در مجموع، جمهوری اسلامی ایران با ترکیبی از دیپلماسی فعال با همسایگان و هشدارهای قاطع، پیام روشنی ارسال کرده است: تنگه هرمز اهرم راهبردی تهران است و فشار اقتصادی نمی‌تواند این واقعیت را تغییر دهد. موفقیت هرگونه توافق نهایی، بیش از هر چیز به پذیرش این واقعیت از سوی آمریکا و تغییر رفتار آن بستگی دارد.