، یاسر میرزایی، معاون سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به وضعیت ناترازی حامل‌های انرژی در کشور اظهار کرد: در شرایط فعلی باید همزمان با مدیریت بحران‌های کوتاه‌مدت، به دلایل بنیادی و بلندمدت ناترازی انرژی نیز توجه کنیم؛ چراکه بدون اصلاح ریشه‌های ناترازی، حل پایدار بحران‌های مقطعی امکان‌پذیر نخواهد بود.

وی با اشاره به آخرین وضعیت مصرف بنزین در کشور افزود: در یک ماه گذشته مصرف بنزین به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر در روز رسیده است؛ این در حالی است که کشور در شرایط جنگی قرار داشته و حملات صورت‌گرفته نیز بر فعالیت‌های اقتصادی و رشد اقتصادی اثر گذاشته است.

معاون سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: اگر شرایط اقتصادی کشور به وضعیت عادی بازگردد، انتظار می‌رود میزان تقاضای واقعی بنزین به محدوده ۱۴۰ تا ۱۴۵ میلیون لیتر در روز نزدیک شود. بنابراین کاهش حدود پنج میلیون لیتری مصرف در شرایط فعلی را نمی‌توان به طور کامل ناشی از اقدامات مدیریت مصرف یا بهینه‌سازی دانست، بلکه بخشی از آن ناشی از شرایط خاص اقتصادی کشور است.

میرزایی با اشاره به ظرفیت تولید بنزین در کشور گفت: تولید روزانه بنزین در پالایشگاه‌ها حدود ۱۲۰ میلیون لیتر است و در برخی مقاطع ممکن است با استفاده از حداکثر ظرفیت پالایشگاه‌ها و اقدامات انجام‌شده توسط شرکت‌های پالایشی، تولید افزایش پیدا کند.

وی افزود: ممکن است در برخی روزها میزان تولید به ارقام بالاتری برسد، اما این افزایش تولید به معنای حل پایدار ناترازی نیست؛ چراکه برای افزایش پایدار ظرفیت تولید بنزین باید زیرساخت‌های سخت‌افزاری و ظرفیت پالایشی کشور توسعه پیدا کند که نیازمند سرمایه‌گذاری است.

معاون سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی تصریح کرد: نمی‌توان انتظار داشت بدون توسعه زیرساخت‌های تولید، صرفاً با فشار بیشتر بر ظرفیت موجود، تولید بنزین به صورت پایدار افزایش یابد.

میرزایی یکی دیگر از مسائل مهم در این حوزه را کیفیت سوخت عنوان کرد و گفت: افزایش تولید لزوماً به معنای افزایش واقعی عرضه انرژی مفید نیست؛ چراکه کیفیت سوخت نیز در میزان مصرف اثرگذار است.

وی توضیح داد: ممکن است میزان تولید سوخت افزایش پیدا کند، اما اگر کیفیت آن کاهش یابد، مصرف انرژی برای انجام همان میزان جابه‌جایی مسافر و بار افزایش پیدا می‌کند. بنابراین باید همزمان با افزایش تولید، موضوع ارتقای کیفیت سوخت نیز مورد توجه قرار گیرد.

معاون سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد: مسئله بنزین تنها یک معادله ساده میان تولید و مصرف نیست و کیفیت سوخت، میزان تقاضا، رشد حمل‌ونقل و زیرساخت‌های پالایشی همگی بر این معادله اثرگذار هستند.

ناترازی بنزین با واردات جبران می‌شود

میرزایی با اشاره به فاصله میان تولید و مصرف بنزین اظهار کرد: با توجه به میزان مصرف فعلی، حداقل حدود ۱۵ میلیون لیتر در روز باید از محل واردات تأمین شود.

وی افزود: این موضوع فارغ از بحث تأمین منابع مالی واردات است؛ چراکه حتی اگر منابع مالی مورد نیاز وجود داشته باشد، در شرایط فعلی محدودیت‌های لجستیکی و دسترسی به منابع وارداتی نیز یکی از چالش‌های جدی محسوب می‌شود.

معاون سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: واردات بنزین از جنوب کشور به دلیل شرایط موجود با محدودیت‌هایی مواجه است و مسیرهای شمالی نیز با مشکلات خاص خود روبه‌رو هستند.

وی با اشاره به شرایط بازار جهانی سوخت گفت: روسیه صادرات برخی فرآورده‌های نفتی را محدود کرده و محدودیت‌های اعلام‌شده برای سال ۲۰۲۶ ممکن است تمدید شود. از سوی دیگر، کشورهایی که به روسیه نزدیک هستند و پیش از این امکان عرضه مازاد بنزین داشتند نیز در شرایط فعلی نمی‌توانند مانند گذشته نیاز ایران را تأمین کنند.

برداشت مستمر از ذخایر، راهکار پایدار نیست

میرزایی درباره استفاده از ذخایر بنزین نیز هشدار داد و گفت: وقتی واردات با محدودیت مواجه می‌شود، طبیعتاً یکی از گزینه‌ها استفاده از ذخایر است، اما ذخایر برای شرایط خاص و بحران‌های کوتاه‌مدت ایجاد می‌شوند و نباید به یک منبع دائمی برای تأمین کسری تبدیل شوند.

وی افزود: اگر برداشت از ذخایر به یک رویه بلندمدت تبدیل شود، ذخایر راهبردی کشور کاهش پیدا می‌کند و این مسئله می‌تواند وضعیت انرژی را شکننده‌تر کند.

معاون سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد: ادامه برداشت از ذخایر در بلندمدت مطلوب نیست و باید برای فاصله میان تولید و مصرف، راهکارهای پایدار در حوزه تولید، واردات و مدیریت مصرف در نظر گرفته شود.

میرزایی با اشاره به مأموریت سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی اظهار کرد: سازمان از ابتدای تأسیس، بخش قابل توجهی از ظرفیت کارشناسی خود را برای تدوین برنامه جامع حل مسئله انرژی به کار گرفته است و این برنامه اساساً با بنزین آغاز نشده بود.

وی افزود: در برنامه جامع، بخش حمل‌ونقل و بنزین به دلیل حساسیت‌های اجتماعی در اولویت‌های پایانی قرار گرفته بود؛ زیرا هرگونه تغییر در این بخش می‌تواند آثار اجتماعی فوری داشته باشد.

معاون سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی ادامه داد: در طراحی اولیه برنامه، قرار بود اصلاحات از بخش مصرف گاز طبیعی آغاز شود و سپس به سایر حامل‌های انرژی برسیم، اما شرایط فعلی کشور ما را با واقعیت‌های جدیدی مواجه کرده است.

بحران گاز زمستانی در راه است

میرزایی تصریح کرد: در شرایط فعلی احتمالاً ناچاریم موضوع بنزین را زودتر از برنامه اولیه در دستور کار قرار دهیم، اما بحران بنزین نباید موجب غفلت از سایر حامل‌های انرژی شود.

وی با اشاره به نزدیک شدن فصل سرد سال گفت: دو ماه دیگر با آغاز فصل زمستان، مسئله گاز می‌تواند بار دیگر به مهم‌ترین چالش انرژی کشور تبدیل شود و دیگر توجه به مسائل دیگر ممکن است تحت‌الشعاع ناترازی گاز قرار گیرد.

معاون سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی تأکید کرد: عبور موفق از ناترازی گاز در زمستان پیش‌رو یک آزمون ملی است و مدیریت آن نیازمند برنامه‌ریزی و اقدامات جدی در حوزه تولید، مصرف و بهینه‌سازی انرژی خواهد بود.

میرزایی در پایان خاطرنشان کرد: بحران فعلی بنزین باید مدیریت شود، اما راه‌حل پایدار، پرداختن به ریشه‌های ناترازی انرژی و اصلاح ساختار مصرف و تولید در تمام حامل‌های انرژی است؛ زیرا بدون اصلاحات بنیادی، بحران‌های مشابه در بخش‌های مختلف انرژی دوباره تکرار خواهند شد.