، به همین دلیل طلاسازان طلا را با مقدار مشخصی از فلزات دیگر ترکیب می‌کنند تا ویژگی‌هایی مانند استحکام، رنگ و دوام آن تغییر کند. به این ترکیب «آلیاژ طلا» گفته می‌شود.

نوع فلزی که به طلا اضافه می‌شود و نسبت آن، هم روی عیار طلا و هم روی رنگ و ویژگی‌های محصول نهایی اثر می‌گذارد. به همین علت طلای زرد، سفید و رزگلد با وجود تفاوت ظاهری، می‌توانند همگی طلا باشند.

آلیاژ طلا چیست؟

آلیاژ به ترکیب دو یا چند فلز گفته می‌شود. در آلیاژ طلا، مقدار مشخصی طلای خالص با فلزاتی مانند مس، نقره، روی، پالادیوم یا در برخی ترکیبات نیکل مخلوط می‌شود.

هدف اصلی از این کار افزایش مقاومت طلای خالص و ایجاد ویژگی‌های موردنیاز برای ساخت زیورآلات است. ترکیب انتخاب‌شده می‌تواند رنگ، سختی، مقاومت در برابر خط‌وخش و حتی قابلیت شکل‌دهی طلا را تغییر دهد.

برای مثال، اضافه کردن مس بیشتر می‌تواند رنگ طلا را به سمت قرمز یا صورتی ببرد، در حالی که استفاده از فلزات سفید مانند پالادیوم می‌تواند رنگ آن را روشن‌تر کند.

چرا طلای خالص را با فلزات دیگر ترکیب می‌کنند؟

طلای 24 عیار نزدیک‌ترین حالت به طلای خالص است. این فلز به دلیل نرمی بالا برای بعضی کاربردهای زینتی مناسب نیست. یک انگشتر یا دستبند ساخته‌شده از طلای بسیار خالص ممکن است نسبت به نمونه‌ای با عیار پایین‌تر سریع‌تر دچار فرورفتگی یا تغییر شکل شود.

ترکیب طلا با فلزات دیگر چند مزیت مهم ایجاد می‌کند:

• افزایش استحکام و دوام زیورآلات

• امکان ایجاد رنگ‌های مختلف

• بهبود قابلیت ساخت و شکل‌دهی

• افزایش مقاومت در استفاده روزمره

• امکان تولید طرح‌های ظریف‌تر

به همین دلیل هنگام خرید سرویس طلا فقط ظاهر محصول اهمیت ندارد و عیار و نوع آلیاژ نیز بخشی از ویژگی‌های آن محسوب می‌شوند.

ارتباط عیار با آلیاژ طلا چیست؟

عیار میزان طلای خالص موجود در یک آلیاژ را نشان می‌دهد. هرچه عیار بالاتر باشد، سهم طلای خالص بیشتر و سهم فلزات دیگر کمتر است.

طلای 24 عیار تقریباً طلای خالص محسوب می‌شود. طلای 18 عیار از 18 بخش طلا و 6 بخش فلزات دیگر تشکیل می‌شود؛ بنابراین حدود 75 درصد آن طلاست. به همین دلیل روی بسیاری از مصنوعات 18 عیار عدد 750 حک می‌شود.

برای مقایسه:

در بازار ایران، طلای 18 عیار یکی از رایج‌ترین گزینه‌ها برای ساخت زیورآلات است.

انواع آلیاژ طلا بر اساس رنگ

تغییر فلزات موجود در آلیاژ می‌تواند رنگ طلا را تغییر دهد. سه نوع شناخته‌شده‌تر، طلای زرد، سفید و رزگلد هستند.

آلیاژ طلای زرد

طلای خالص به‌طور طبیعی زرد است. برای ساخت طلای زرد زینتی معمولاً آن را با فلزاتی مانند نقره، مس و روی ترکیب می‌کنند.

نسبت این فلزات می‌تواند شدت رنگ زرد را تغییر دهد. هرچه میزان طلای خالص بیشتر باشد، معمولاً رنگ طبیعی طلا نیز بیشتر دیده می‌شود.

طلای زرد به دلیل ظاهر کلاسیک و آشنای خود در ساخت انگشتر، النگو، گوشواره، سرویس و انواع زنجیر کاربرد زیادی دارد.

آلیاژ طلای سفید

طلای سفید به‌صورت طبیعی از معدن استخراج نمی‌شود. برای ایجاد ظاهر روشن آن، طلا با فلزات سفید مانند پالادیوم، نیکل یا سایر فلزات مناسب ترکیب می‌شود.

بسیاری از مصنوعات طلای سفید علاوه بر آلیاژ پایه، با لایه‌ای از رودیم پوشش داده می‌شوند تا سطح روشن‌تر و براق‌تری داشته باشند. این پوشش ممکن است بعد از مدت طولانی استفاده ساییده شود و نیاز به تجدید داشته باشد.

افرادی که ظاهر نقره‌ای و مدرن را ترجیح می‌دهند، معمولاً طلای سفید را انتخاب می‌کنند.

آلیاژ رزگلد

رزگلد یا طلای صورتی با افزایش سهم مس در ترکیب طلا ساخته می‌شود. مس رنگ گرم و متمایل به صورتی یا قرمز به آلیاژ می‌دهد.

شدت رنگ رزگلد به نسبت مس و سایر فلزات بستگی دارد. هرچه سهم مس بیشتر باشد، رنگ معمولاً به سمت قرمز پررنگ‌تر حرکت می‌کند.

رزگلد در سال‌های اخیر در بسیاری از مدل‌های مدرن زیورآلات مورد استفاده قرار گرفته است.

آیا رنگ طلا نشان‌دهنده عیار آن است؟

خیر. از روی رنگ نمی‌توان عیار طلا را مشخص کرد.

ممکن است یک قطعه طلای سفید 18 عیار و قطعه دیگری طلای زرد 18 عیار باشد. هر دو 75 درصد طلای خالص دارند، اما ترکیبات 25 درصد باقی‌مانده متفاوت است.

بنابراین طلای سفید الزاماً عیار کمتر یا بیشتری نسبت به طلای زرد ندارد. برای تشخیص عیار باید کد حک‌شده، فاکتور و در موارد لازم نتیجه عیارسنجی بررسی شود.

آیا نوع آلیاژ روی مقاومت طلا تاثیر دارد؟

بله. فلزات مختلف می‌توانند سختی و مقاومت متفاوتی به طلا بدهند. طلایی که درصد بیشتری از طلای خالص دارد، معمولاً نرم‌تر است. به همین دلیل طلای 18 عیار برای بسیاری از زیورآلات تعادل مناسبی میان ارزش طلا و مقاومت موردنیاز ایجاد می‌کند.

نوع محصول نیز اهمیت دارد. برای مثال یک گردنبند طلا با زنجیر بسیار ظریف باید در برابر کشش و استفاده مداوم مقاومت مناسبی داشته باشد؛ بنابراین ترکیب آلیاژ و کیفیت ساخت هر دو در دوام آن موثر هستند.

با این حال، سخت‌تر بودن همیشه به معنای بهتر بودن نیست. انتخاب عیار باید بر اساس کاربرد، استاندارد بازار و نوع زیورآلات انجام شود.

آیا آلیاژ طلا می‌تواند حساسیت ایجاد کند؟

خود طلای خالص معمولاً واکنش‌پذیری پایینی دارد، اما بعضی فلزات موجود در آلیاژ ممکن است برای افراد حساس مشکل ایجاد کنند.

نیکل یکی از فلزاتی است که در بعضی آلیاژهای طلای سفید استفاده می‌شود و می‌تواند در افراد حساس باعث واکنش پوستی شود. به همین دلیل برخی تولیدکنندگان از پالادیوم یا ترکیبات بدون نیکل استفاده می‌کنند.

اگر سابقه حساسیت به زیورآلات دارید، هنگام خرید درباره ترکیبات محصول سؤال کنید و صرفاً به رنگ آن توجه نداشته باشید.

تفاوت آلیاژ طلا با طلای آب‌شده چیست؟

آلیاژ طلا یک مفهوم عمومی است و به ترکیب طلا با فلزات دیگر گفته می‌شود. طلای آب‌شده نیز می‌تواند یک آلیاژ باشد، زیرا معمولاً از ذوب کردن مصنوعات مختلف طلا به دست می‌آید.

تفاوت اصلی در شکل و کاربرد آن‌هاست. مصنوعات طلا با آلیاژی مشخص ساخته و به محصول زینتی تبدیل می‌شوند، در حالی که طلای آب‌شده معمولاً شکل زینتی ندارد و بیشتر برای معاملات و سرمایه‌گذاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در طلای آب‌شده، عیار باید از طریق ری‌گیری مشخص شود؛ زیرا ذوب چند قطعه با عیارهای متفاوت می‌تواند عیار نهایی را تغییر دهد.

آیا ارزش طلای زرد، سفید و رزگلد متفاوت است؟

اگر وزن و عیار واقعی سه قطعه یکسان باشد، میزان طلای خالص موجود در آن‌ها نیز یکسان خواهد بود. بنابراین صرفاً سفید، زرد یا رزگلد بودن نباید باعث تفاوت در ارزش طلای خام شود.

با این حال قیمت نهایی زیورآلات می‌تواند متفاوت باشد؛ زیرا هزینه ساخت، طراحی، پوشش رودیم، نگین، برند و پیچیدگی تولید روی قیمت محصول اثر می‌گذارند.

به همین دلیل هنگام مقایسه قیمت، باید وزن، عیار، اجرت و مشخصات محصول را کنار یکدیگر قرار داد.

هنگام خرید مصنوعات طلا به چه مواردی توجه کنیم؟

برای انتخاب مناسب بهتر است موارد زیر را بررسی کنید:

• عیار محصول و کد حک‌شده روی آن

• وزن دقیق طلا

• رنگ و نوع آلیاژ

• اجرت ساخت

• وجود سنگ یا قطعات غیرطلایی

• کیفیت اتصالات و قفل

• فاکتور معتبر و مشخصات فروشنده

اگر به فلز خاصی حساسیت دارید، ترکیبات آلیاژ را نیز از فروشنده بپرسید.

جمع‌بندی

آلیاژ طلا از ترکیب طلای خالص با فلزاتی مانند مس، نقره، روی و پالادیوم ساخته می‌شود. این ترکیب باعث افزایش مقاومت طلا و امکان تولید رنگ‌های مختلف می‌شود. عیار نیز مشخص می‌کند چه درصدی از آلیاژ واقعاً از طلا تشکیل شده است.

طلای زرد، سفید و رزگلد می‌توانند همگی عیار یکسان داشته باشند و تفاوت رنگ آن‌ها عمدتاً به نوع و مقدار فلزات همراه مربوط است. بنابراین هنگام انتخاب زیورآلات بهتر است علاوه بر رنگ و ظاهر، به عیار، وزن، نوع آلیاژ، کیفیت ساخت و فاکتور محصول نیز توجه کنید.