، عباس منصوری معاون نظارت بر دادسراها و ضابطان دادستانی کل کشور، در دومین روز از هشتمین اجلاس دادستان‌های کل کشورهای عضو بریکس که به میزبانی دادستانی کل و وزارت دادگستری هند برگزار شد، به ایراد سخنرانی پرداخت.

وی در ابتدای سخنان خود ضمن قدردانی از میزبانی کشور هند، این اجلاس را فرصتی مغتنم برای آشنایی با چالش‌های مشترک و راهکارهای نوآورانه در نظام‌های قضایی دانست و اظهار داشت: دادسرا به عنوان دروازه ورود به نظام عدالت کیفری، نقش تعیین‌کننده‌ای در کشف حقیقت، حفظ حقوق عامه و تضمین دادرسی عادلانه دارد. 

منصوری با اشاره به اشتراک دغدغه‌های کشورهای عضو در مواجهه با جرایم نوپدید، بر لزوم رسیدگی به پرونده‌های مربوط به ادله الکترونیک، پیچیدگی‌های فراملی و ضرورت کاهش زمان رسیدگی بدون خدشه به حقوق متهمین و بزه دیدگان تأکید کرد. 

وی خاطرنشان کرد: تجربیات اعضای بریکس و تبادل رویه‌های برتر می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات قضایی باشد. 

معاون دادستان کل کشور در بخش مهمی از سخنان خود به موضوع جنایات علیه بشریت و سوءاستفاده از فضای مجازی پرداخت و گفت: در کنار جرایم سنتی و نوپدید، نمی‌توان از جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت غافل شد؛ جنایاتی که در سایه سکوت با رویکرد گزینشی همچنان قربانی می‌گیرد. 

وی با تأکید بر لزوم ایجاد سدی مستحکم در برابر این پدیده‌ها افزود: به‌ویژه با توجه به تولید محتوا در فضای مجازی علیه جمهوری اسلامی ایران و اقدامات جنگ‌افروزانه، پیشنهاد می‌گردد کشورهای عضو بریکس به این موضوع ورود کرده و با کشورمان برای محکومیت این‌گونه اقدامات همکاری نمایند. 

این مقام عالی قضایی در پایان سخنان خود، پیشنهادهای مشخصی را برای همکاری‌های آتی مطرح کرد که عبارتند از: 

۱. هماهنگ‌سازی رویه‌های قانونی و همکاری در تدوین چهارچوب‌های مشترک در راستای تثبیت قانونی ادله الکترونیکی.

۲. برگزاری دوره‌های آموزشی مشترک برای دادستان‌ها و بازپرس‌ها.

۳. تشکیل کارگروه‌های تخصصی جهت تبادل تجارب عملی. 

وی ابراز امیدواری کرد که مباحث این اجلاس به نتایج عملی ملموسی منجر شود که زمینه‌ساز همکاری‌های هرچه بیشتر در عرصه عدالت کیفری و ارتقای امنیت قضایی در سراسر منطقه بریکس گردد. 

منصوری همچنین تأکید کرد: در عصر دیجیتال، به‌کارگیری ادله الکترونیکی یک ضرورت انکارناپذیر است و دادستانی کل جمهوری اسلامی ایران آمادگی کامل خود را برای هرگونه همکاری و مشارکت در این مسیر اعلام می‌دارد.

جواد بابایی، معاون دادستان کل کشور در امور فضای مجازی، نیز در این نشست به تبیین تجارب و دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در زمینه «کاربردهای هوش مصنوعی در تسهیل امور دادستانی، پیشگیری و مقابله با جرایم و انجام تحقیقات قضایی» پرداخت. 

وی ضمن قدردانی از برگزاری این دوره، تبادل تجارب و رویه‌های برتر میان دادستان‌های کشورهای عضو بریکس را فرصتی ارزشمند برای ارتقای استانداردهای رسیدگی کیفری دانست و تأکید کرد: برای دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران، آشنایی با رویکردها و دستاوردهای اعضای بریکس اهمیت ویژه‌ای دارد. 

معاون دادستان کل کشور در امور فضای مجازی در ادامه، پنج محور اصلی بهره‌گیری از هوش مصنوعی در فرآیندهای قضایی ایران را تشریح کرد:

۱. دستیار هوشمند قاضی: راه‌اندازی سامانه‌های هوشمند با هدف پشتیبانی تحلیلی، آموزشی و اجرایی از قضات، جهت تسهیل، تسریع و افزایش دقت در فرآیندهای صدور آرا.

۲. مبارزه با پول‌شویی: بهره‌گیری از ابزارهای هوشمند برای شناسایی الگوهای مشکوک در تراکنش‌های بانکی و معاملات مالی که با هدف مبارزه با جرایم اقتصادی و پول‌شویی طراحی شده‌اند.

۳. رصد فضای مجازی: استفاده از هوش مصنوعی برای شناسایی و تحلیل محتوای مجرمانه (نظیر قاچاق، ترویج خشونت و تروریسم، فروش مواد مخدر و محتوای غیراخلاقی) در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی با سرعت و دقت بالا.

 ۴. روبات‌های گفتاری (چت‌بات‌ها): ارتقای دسترسی عمومی به خدمات حقوقی از طریق روبات‌های هوشمند برای راهنمایی مراجعین، افزایش دانش حقوقی و هدایت خودکار مردم به شعب و فرآیندهای صحیح قضایی. 

۵. فردی‌سازی مجازات: تحلیل سوابق قضایی با استفاده از هوش مصنوعی برای پیشنهاد مجازات‌های متناسب با ویژگی‌های فردی متهم (سن، جنسیت، تحصیلات و...) جهت افزایش اثربخشی اصلاح مجرمین و کاهش نرخ تکرار جرم. 

بابایی در بخش پایانی سخنان خود، ضمن تأکید بر مزایای گسترده این فناوری، نسبت به چالش‌های آن هشدار داد. 

معاون دادستان کل کشور در امور فضای مجازی اظهار داشت: اعتماد بیش از حد به هوش مصنوعی و فقدان فرآیندهای نظارتی دقیق می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری را برای دستگاه قضایی به همراه داشته باشد؛ لذا به‌کارگیری این فناوری در تحقیقات و رسیدگی‌های قضایی باید همواره با احتیاط و نظارت دقیق همراه باشد.