، شرایط سیاسی کشور از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ و آغاز عملیات نظامی اسرائیل به ایران تغییرات محسوسی پیدا کرد. در جریان جنگ ۱۲ روزه که در نهایت با پذیرش آتش بس از سوی اسرائیل همراه بود، وضعیت اضطراری حاکم شد اما آنچه در نهم اسفند به وقوع پیوست، سطح تغییرات را به گونه ای متفاوت افزایش داد. یکی از مهمترین رویدادهایی که متأثر از جنگ ۳۹ روزه رخ داد، تعطیلی جلسات علنی مجلس شورای اسلامی بود.

در ۱۹ فروردین ظاهراً جنگ متوقف شد اما نگرانی ها از نقض آتش بس از سوی اسرائیل با هدف قرار دادن مقامات ارشد سیاسی و نظامی و نمایندگان مجلس موجب گردید تا شکل برگزاری نشست ها و دیدارها تغییر کند. در این راستا مجلس شورای اسلامی تا شب دوشنبه (۲۲ تیر) هیچ جلسه علنی با حضور همه نمایندگان برگزار نکرد. با این ها بنا به گزارش رسمی روابط عمومی مجلس در پنج ماه گذشته ۷ جلسه به صورت مجازی و ۲۰۰ نشست کمیسیون‌ها به صورت حضوری  صورت گرفت.

نکته مهم در خصوص برگزاری جلسات مجازی و آنلاین نبود چنین مجوزی در آیین نامه داخلی مجلس بود. براین اساس شامگاه دوشنبه (۲۲ تیر) مجلس یکی از متفاوت‌ترین جلسات علنی خود را در ساعات پایانی روز برگزار کرد؛ نشستی که علاوه بر تصویب اصلاح آیین‌نامه داخلی مجلس برای استمرار فعالیت قوه مقننه در شرایط اضطراری، به دلیل زمان برگزاری و همچنین تحولات روز بعد در هیئت‌رئیسه کمیسیون‌های تخصصی، به یکی از جلسات مورد توجه افکار عمومی و رسانه‌ها تبدیل شد.

اصلی‌ترین دستور کار این جلسه شبانه، بررسی طرح اصلاح موادی از آیین‌نامه داخلی مجلس بود. در این نشست نمایندگان با اکثریت قاطع آرا تصویب کردند که در شرایط اضطراری، بحران‌های امنیتی، جنگ یا حوادثی که امکان تشکیل جلسه در ساختمان بهارستان وجود نداشته باشد، هیئت‌رئیسه مجلس بتواند جلسات علنی را در محل دیگری برگزار کند یا با استفاده از زیرساخت‌های الکترونیکی، جلسات را به صورت برخط تشکیل دهد. این مصوبه در واقع خلأ قانونی موجود برای ادامه فعالیت مجلس در شرایط خاص را برطرف می‌کند و از منظر حقوقی، استمرار فرآیند قانون‌گذاری و نظارت را تضمین خواهد کرد. بر اساس آرای اعلام شده، کلیات این اصلاحیه با بیش از ۲۱۰ رأی موافق به تصویب رسید.

نکته مهم آنکه، اصلاحیه مذکور تنها در امکان برگزاری جلسات مجازی خلاصه نمی‌شود. این مصوبه سه پیام مهم دارد: جلوگیری از تعطیلی فرآیند قانون‌گذاری در شرایط بحرانی؛ حفظ تداوم نظارت مجلس بر عملکرد دولت و سایر دستگاه‌ها؛ افزایش آمادگی ساختار حکمرانی کشور برای مدیریت شرایط اضطراری.

اتفاق مهم دیگری که در این جلسه صورت گرفت، اعلام وصول طرح «اقدام راهبردی تأمین امنیت و پیشرفت پایدار تنگه هرمز و خلیج فارس» بود. این طرح هنوز وارد مرحله بررسی و تصویب نشده اما انتظار می‌رود در جلسات آینده مجلس مورد رسیدگی قرار گیرد.

به رغم چنین اقدام مهم و ارزشمندی، اما در افکار عمومی پرسش ها و انتقاداتی در خصوص شکل و زمان این نشست مطرح شد. از دید بخشی از جامعه بهتر بود جلسه مذکور در ساعات متعارف اداری و با امکان پوشش رسانه ای برگزار می شد. ولی در مقابل، از سوی هیئت‌رئیسه مجلس توضیح داد تراکم دستور کار، هماهنگی‌های تقنینی و ضرورت رسیدگی فوری به برخی موضوعات علت تشکیل جلسه در این ساعت بوده است.

مسئله قابل تأمل دیگر در نخستین گردهمایی نمایندگان در سال جاری، اعمال تغییرات مهم در کمیسیون‌های تخصصی مجلس بود. براین اساس یک روز پس از این نشست، انتخابات هیئت‌رئیسه کمیسیون‌های تخصصی مجلس برگزار شد. مهم‌ترین تغییرات در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی رخ داد که طبق آن ابراهیم عزیزی بار دیگر به عنوان رئیس کمیسیون انتخاب شد، عباس مقتدایی جایگزین محمود نبویان در سمت نایب‌رئیس اول شد، حسن قشقاوی نیز به جای ابراهیم رضایی به عنوان سخنگوی کمیسیون انتخاب گردید. با توجه به تحولات امنیتی-سیاسی جاری در کشور، این تغییرات بیش از سایر کمیسیون ها مورد توجه افکار عمومی قرار گرفت. زیرا این کمیسیون در ماه های اخیر بیشترین ارتباط رسانه ای را مردم داشته است. در سایر کمیسیون‌های مهم مجلس، رؤسا عمدتاً در سمت خود ابقا شدند و تغییرات بیشتر در سطح نواب رئیس، دبیران و سخنگویان صورت گرفت.

بنابراین با توجه به نشست شب دوشنبه و تغییرات روز سه شنبه، باید گفت قوه مقننه امروز آماده تر از قبل برای اداره امور و اجرای وظایفش در شرایط بحرانی و غیرعادی کشور است. امکان برگزاری جلسات به صورت آنلاین، در واقع اقدامی در جهت افزایش تاب‌آوری نهاد قانون‌گذاری محسوب می‌شود که مشکل عدم امکان تغییر یا تصویب قوانین جدید بنا به تحولات را برطرف سازد.