، قوه قضائیه در چارچوب مأموریت‌های خود برای پاسداری از حقوق مردم و حفظ نظم عمومی، فعالیت رسانه‌ها، صفحات و افراد فعال در فضای مجازی را به‌صورت مستمر رصد می‌کند. در مواردی که فعالیت افراد یا جریان‌ها منجر به ایجاد آسیب اجتماعی، تشویش افکار عمومی یا اخلال در نظم عمومی شود، اقدامات قانونی و بازدارنده در دستور کار قرار می‌گیرد.

در همین راستا شناسایی و انسداد کانال‌ها و صفحاتی که با انتشار اخبار جعلی و شایعه‌سازی موجب تحریک افکار عمومی می‌شوند در اولویت اقدامات قرار گرفته است. همچنین برای گردانندگان این صفحات با همکاری پلیس فتا، سازمان اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات پرونده‌های قضایی تشکیل شده و روند رسیدگی به فعالیت‌های مجرمانه آنان در مراجع ذی‌صلاح در حال پیگیری است.

بخش دیگری از اقدامات دستگاه قضایی در این حوزه به صدور احکام بازدارنده برای عناصر فعال در جنگ روانی رسانه‌ای اختصاص دارد. هدف از این احکام جلوگیری از تکرار جرایم مشابه و کاهش آثار مخرب فعالیت‌های سازمان‌یافته در فضای مجازی است.

راه‌اندازی درگاه‌های تخصصی برای کشف جرایم سایبری با مشارکت مردم

در کنار اقدامات نظارتی و قضایی، قوه قضاییه تلاش کرده است از ظرفیت مشارکت مردمی برای کشف سریع‌تر جرایم سایبری نیز استفاده کند. در همین راستا زیرساخت‌های دیجیتالی جدیدی برای دریافت گزارش‌های مردمی درباره تخلفات فضای مجازی ایجاد شده است.

یکی از این اقدامات راه‌اندازی درگاه تخصصی دادستانی به نشانی dadsetani.ir (http://dadsetani.ir/) است که با هدف کشف الگوهای نوین جرایم سایبری و شناسایی تهدیدگران فضای مجازی طراحی شده است. شهروندان می‌توانند از طریق این درگاه گزارش‌های خود درباره روش‌های جدید مجرمانه و فعالیت‌های مشکوک را ثبت کنند.

علاوه بر این، امکان ثبت گزارش جرایم فضای مجازی در سامانه جامع ارتباط مردمی قوه قضاییه به نشانی sajam.ir (http://sajam.ir/) نیز فراهم شده است. این سامانه امکان مدیریت یکپارچه گزارش‌های مردمی را فراهم کرده و به مراجع مسئول کمک می‌کند تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن نسبت به بررسی و پیگیری این گزارش‌ها اقدام کنند.

کاهش زمان مسدودی حساب‌های بانکی به یک ساعت 

قوه قضاییه همچنین با هدف ایجاد محیطی امن برای دادوستدهای مالی در فضای مجازی، اقدامات مهمی در حوزه اتصال سامانه‌های بانکی و قضایی انجام داده است. در این راستا اتصال برخط بانک‌ها، دادسراها و ضابطان قضایی برقرار شده تا اجرای دستورات قضایی با سرعت بیشتری انجام شود.

بر اساس این اقدام، زمان اجرای دستور قضایی برای مسدودسازی یا رفع مسدودی حساب‌های بانکی از حدود یک ماه به یک ساعت کاهش یافته است. همچنین زمان استعلام اطلاعات تکمیلی اشخاص که پیش‌تر ممکن بود تا یک ماه طول بکشد، اکنون به یک روز کاهش یافته است. این تحول نقش مهمی در تسریع رسیدگی به پرونده‌های مرتبط با کلاهبرداری‌های اینترنتی و جرایم مالی در فضای مجازی داشته است.

تسهیل دسترسی ۷۰۰ مقام قضایی و ۱۶۰۰ ضابط به سامانه‌های قضایی

در همین چارچوب، سامانه «سرآمد» نیز برای پاسخگویی به استعلام‌های قضایی مورد استفاده قرار گرفته و تاکنون به حدود ۱۰ میلیون استعلام پاسخ داده است. برای تسهیل این فرآیندها، دسترسی به سامانه‌های مربوطه برای ۷۰۰ مقام قضایی در دادسراهای مراکز استان‌ها و اجرای احکام شهرهای بزرگ فراهم شده و حدود ۱۶۰۰ ضابط قضایی از جمله پلیس فتا و پلیس آگاهی نیز به این سامانه‌ها دسترسی دارند.

در مجموع، مجموعه اقدامات انجام‌شده در حوزه رصد فضای مجازی، حذف محتوای مجرمانه، مقابله با انتشار اخبار جعلی، تسریع فرآیندهای قضایی و بهره‌گیری از مشارکت مردمی نشان‌دهنده رویکرد فعال قوه قضاییه در مدیریت تهدیدهای فضای مجازی و صیانت از امنیت روانی جامعه است. 

استمرار این اقدامات و توسعه ابزارهای نظارتی و پیشگیرانه می‌تواند نقش مهمی در افزایش اعتماد عمومی و ایجاد محیطی امن‌تر برای فعالیت کاربران در فضای مجازی ایفا کند.